AYM, Mülkleri Kamulaştırılan Vatandaşların Haklarını Aramasını Engelleyen İki Hükmü İptal Etti
AYM, bazı projeler kapsamında mülkleri kamulaştırılan veya kamulaştırmasız el konulan vatandaşların haklarını aramasında probleme yol açan iki hükmü iptal etti.
Anayasa Mahkemesi (AYM), CHP ve yerel mahkemelerden yapılan başvurular üzerine harekete geçerek devlet eliyle yaptırılan bazı projelerin hayata geçirilebilmesi için vatandaşların mülklerinin mevzuata aykırı olarak kamulaştırılması veya kamulaştırmasız el konulması uygulamaları ile ilgili iki önemli karar verdi. AYM, mülkiyet hakları zarar gören vatandaşların, zararlarının giderilmesi için hak arama yollarının tıkanmasına sebep olan hükümleri iptal etti.
AYM'ye yapılan iptal başvurusunda, baraj inşası için yapılan kamulaştırmalarda, saha içinde kalan taşınmazlarını kullanamayan mülk sahiplerinin dava açabilmek için valilik komisyonuna başvurması zorunluluğunun, devam eden davalarda da uygulanmasını öngören hükmün Anayasa'ya aykırı olduğu belirtildi. AYM, söz konusu hükmü "Temel hak ve özgürlüklere getirilen sınırlamanın Anayasa’da öngörülen sebeplere uygun ve ölçülü olmadığı, mülkiyet hakkı ile hak arama özgürlüğünü sınırladığı” gerekçesiyle iptal ederek "Kuralın anayasal bağlamda meşru bir amacının bulunmadığı, anılan şekilde bir amacının bulunduğu kabul edilse bile kuralla getirilen sınırlamanın kişiye aşırı bir külfet yüklediği ve anılan haklara orantısız, dolayısıyla ölçüsüz bir sınırlama getirdiği sonucuna ulaşılmıştır. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’ya aykırıdır" dedi.
Kanunda Olmayan Hüküm Yönetmeliğe Dahil Edilmiş
Devam eden kamulaştırma davalarında başlangıçta kanunda bulunmayan ancak yönetmeliğe konulan bir hüküm nedeniyle dava açabilmek için komisyona başvurmak zorunlu hale getirildi. Söz konusu hüküm, daha sonra kanuna eklendi ve geriye dönük uygulama istendi.
Böylelikle AKP'nin kanun tanımazlığı bir kez daha gözler önüne serilmiş oldu.
Kamulaştırmasız El Koyma
Anayasa Mahkemesi, kamulaştırma olmaksızın mülkerine el konulan vatandaşların zararını giderecek bedel veya tazminatların ödenmesini sağlayabilmek amacıyla icra kararı aldırmasını engelleyen hükmü de iptal etti.
Kamulaştırma usulü yerine kamulaştırmasız el koyma yöntemine başvurulmasının idarelere haksız menfaatler sağladığı dile getirilen iptal gerekçesinde "Hak sahiplerinin mağduriyetine yol açtığı, dava konusu kurallarla idarelerin hukuka aykırı davranmasının teşvik edildiği, haksız fiil niteliğindeki kamulaştırmasız el atmadan kaynaklanan tazminat alacaklarının geç ödenmesinin mülkiyet hakkına orantısız bir müdahale teşkil ettiği” bildirildi.
Devletin Hukuki Güvenlik İlkesi İhlal Ediliyor
AYM, icra yoluna başvurmak için mahkemenin kararının kesinleşmesini beklemenin bedel ya da tazminata kavuşmayı geciktirerek vatandaşa aşırı bir yük bindireceğini ifade etti.
Bu hükmün devlete güveni zedeleyeceği söylenerek "Alacağın tahsili sürecinin başlamasından sonra geçmişe etkili yasama tasarruflarıyla kararın uygulanma imkanını önemli oranda zorlaştırması yönüyle devlete olan güven duygusunu zedelemekte ve hukuki güvenlik ilkesini ihlal etmektedir" denildi.