Başıboş Sokak Köpekleriyle İlgili Mahkemeden Emsal Niteliğinde Karar: Toplamak Devletin Görevi

Sokaktaki başıboş hayvanlara çarpmamak için ani fren yaparak kaza riski geçiren vatandaş belediye ve valiliğe sokak hayvanlarının toplatılması talebiyle başvuru yaptı. Ancak başvurusu reddedilen vatandaş mahkemeye gitti. Mahkeme 'Başıboş köpek sorununun, insanın sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkını ihlal ettiği' gerekçesiyle vatandaşı haklı buldu.

İstanbul'da bir vatandaş, geçen yıl Nisan ayında D-100 karayolu Kozyatağı mevkiinde aracın önüne aniden çıkan kediye çarpmamak için ani fren yapması sebebiyle pek çok aracın zincirleme şekilde kaza yapmasına sebep olabilecek bir facia atlattığını, sahipsiz hayvanların caddelerde ve otoyollarda onlarca ölüm ve yaralanma ile sonuçlanan trafik kazalarına neden olduğunu, sayılarının kontrolsüzce arttığı ve bu çoğalmanın yarattığı tehlikelerin insanların temel hak ve hürriyetlerini kısıtlar boyuta ulaştığını belirterek İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve İstanbul Valiliği'ne başıboş sokak hayvanlarının toplanmasına yönelik talepte bulundu.

Dilekçesinde kimsenin evinden okuluna ya da işine giderken sokakta başıboş şekilde dolaşan saldırgan hayvanların arasından korku ve endişeyle geçmek zorunda olmadığı, köpeklerin sürüler halinde sokaklarda gezmesinin çağdaş ve medeni ülkelerde söz konusu olmayan bir durum olduğu ve parkları, yürüyüş alanlarını, şehir meydanlarını hatta toplu taşıma araçlarını dahi yaşam alanı haline getirdikleri, çocukların parka çıkamaz, insanların rahat şekilde yürüyüş ve spor yapamaz hale geldiğini belirten şikâyetçi, besleme bahanesi ile usulsüz yardım toplanmasına zemin hazırlandığı ve insanların bu sebeple dolandırıldığı ve kuduz vakalarında da ciddi artışlar olduğunu kaydetti.

Dilekçesine Bakanlık Verilerini Ekledi

Sağlık Bakanlığı verilerine göre 2021 yılı itibariyle yaklaşık 251 bin kişinin köpekler tarafından ısırıldığını ve kuduz aşısı olduğunu, yine köpek saldırısı sonucu çok sayıda ölümlerin olduğunu, idarelerin anayasa hükümlerine aykırı hareket ettiğini, 5199 sayılı yasa gerekçe gösterilerek başıboş hayvanların sokakta tutulamayacağını, bunların toplum için ciddi bir tehlike oluşturduğunu belirten vatandaş, idarenin yasaların ve anayasanın kendisine yüklediği görevi yerine getirmesi gerektiğini öne sürdü.

İki Kurum da Talebini Reddedince Mahkemeye Gitti

İstanbul Valiliği ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından talebi reddedilen vatandaş, işlemlerin iptali istemiyle İstanbul İdare Mahkemesine dava açtı. İstanbul 10. İdare Mahkemesi iki kurumdan da savunma aldı.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi yaptığı savunmada, sahipsiz hayvanları toplama sorumluluğunun valiliklere ait olduğunu, davanın husumet yönünden reddi gerektiğini, 5199 sayılı kanun gereğince belediyenin görevinin kısırlaştırma, aşılama, işaretleme, kayıt altına alma ve rehabilitasyon olduğunu, rehabilitasyon işlemleri yapılanların alındıkları ortama bırakıldığını, insan ve çevre sağlığını önlenemez derecede tehdit edenlerin sahiplendirilinceye kadar bakım evlerinde barındırıldığını, kuduz şüpheli temas halinde müşahade işlemi için bakım evinde tutulduğunu, şehirdeki tüm sahipsiz köpeklerin yaşamları boyunca bakım evlerinde tutulmasının fiilen mümkün olmadığını, popülasyon kontrolü için kısırlaştırmaya gerekli önemi gösterdiklerini belirtti.

İstanbul Valiliği ise davanın husumet yönünden reddi gerektiğini, esasa yönelik mevzuat uyarınca sokaktan toplatılan hayvanların bakım evlerinde rehabilitasyon işlemlerinin tamamlanmasının ardından alındıkları yere geri bırakıldığını, hayvan bakım evlerinde bakıma muhtaç hayvanlar ile yasaklı ırk köpeklerin tutulduğunu, tüm sokak hayvanlarının barınaklarda tutulmasının fiilen mümkün olmadığını, idarenin sahipsiz hayvanlarla ilgili bir gözetim ve denetim görevinin bulunmadığını ileri sürerek davanın reddinin gerektiğini savundu.

Başıboş Sokak Köpekleri Toplatılmalı

Karar veren İstanbul 10. İdare Mahkemesi, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ve ilgili kanunlara göre, sokak hayvanı olarak ifade edilebilecek bir türün olmadığını, sahipsiz başıboş hayvan olduğunu, mevzuatın temel ilke olarak hayvanların korunması ve rahat yaşamalarının sağlanmasında, insanlarla diğer hayvanların hijyen, sağlık ve güvenliklerinin dikkate alınması gerektiğini ve sahipsiz başıboş sokak köpeklerinin toplatılması talebinin reddine dair kısmın hukuka uygun olmadığını belirtti.