Gerici Taliban, Afganistan'da Yeni Ceza Kanununu Yürürlüğe Koydu: Kadınlar Artık Resmen Köle Statüsünde
Afganistan’da yönetimi elinde bulunduran gerici Taliban rejimi, kadınlara yönelik şiddeti fiilen meşrulaştıran yeni bir ceza kanununu yürürlüğe koydu. 90 sayfalık yeni düzenleme, Taliban lideri Hibetullah Ahundzade tarafından imzalanarak ülke genelindeki mahkemelere dağıtıldı.
Yeni ceza kanunu, Afgan toplumunu “ulema”, “eşraf”, “orta sınıf” ve “alt sınıf” olmak üzere dört kategoriye ayırıyor.
Suç ve cezalarda kişilerin toplumsal konumuna göre farklı uygulamalar öngören metin, fiilen bir kast sistemi oluşturduğu gerekçesiyle eleştiriliyor. Düzenlemede bazı kişilerin “özgür”, bazılarının ise “köle” olarak sınıflandırıldığı; kadınların da kölelerle aynı kategoride değerlendirildiği ifade ediliyor.
Kanunda yer alan hükümlere göre “köle sahipleri” olarak tanımlanan kocalar, eşlerine veya ast konumundaki kişilere fiziksel ceza verebiliyor.
Din âlimleri veya ayrıcalıklı kesimden bir kişinin suç işlemesi halinde yaptırımın yalnızca nasihat ya da mahkemeye çağrı ile sınırlı kalabileceği belirtilirken, orta sınıf için hapis cezası, alt sınıf için ise hem hapis hem de bedensel ceza öngörülüyor.
Kadın İçin İspat, Erkek İçin Sınırlı Yaptırım
Kadına yönelik şiddetle ilgili 32'inci maddede, bir erkeğin eşini sopayla dövmesi ve bunun “yara veya ciddi morarma” gibi ağır bir bedensel hasara yol açması halinde, kadının bunu hâkim önünde ispat etmesi şartıyla 15 gün hapis cezası verilebileceği belirtiliyor.
Ancak kadınların mahkemeye tamamen örtülü şekilde çıkma zorunluluğu ve bir erkek refakatçi eşliğinde bulunma şartı, fiilen ispat sürecini imkânsız hale getirdiği gerekçesiyle tepki çekiyor. Çoğu durumda refakatçinin bizzat koca olması gerekiyor.
Şiddetten Kaçıp Ailesine Sığınana Ceza
Düzenleme, cinsel ve psikolojik şiddeti açık biçimde yasaklamıyor. Ayrıca aile içi şiddetten kaçmak isteyen kadınların kendi ailelerine sığınmasının da önüne geçiliyor. İnsan hakları hareketi Rawadari’ye göre yeni ceza kanunundaki 34'üncü madde, kocasının izni olmadan babasının ya da akrabalarının evine giden ve “kocasının çağrısına rağmen eve dönmeyen” kadına üç aya kadar hapis cezası öngörüyor. Kadının ailesi ve yakınları da cezalandırılabiliyor.
Birleşmiş Milletler Kadın ve Kız Çocuklarına Yönelik Şiddet Özel Raportörü Reem Alsalem, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada, yeni düzenlemenin kadınlar ve kız çocukları için “dehşet verici sonuçlar” doğuracağını belirtti ve uluslararası topluma müdahale çağrısında bulundu.
Şeriat Gölgesinde Yeni Ceza Kanunu
Öte yandan Taliban yönetimi, son dönemde şeriat kurallarının uygulanmasını daha da sıkılaştırdı.
Ocak ayında Faziletin Yayılması ve Kötülüğün Önlenmesi Bakanlığı, erkeklerin sakallarını bir yumruk uzunluğundan kısa kesmesini yasakladı. Bakan Halid Hanefi, “şeriata uygun görünümün sağlanmasının” devletin sorumluluğu olduğunu açıkladı.
Geçen yıl Kunar vilayetinde üç berberin bu kuralları ihlal ettikleri gerekçesiyle üç ila beş ay arasında hapis cezasına çarptırıldığı Birleşmiş Milletler raporlarına yansıdı.