Nevşehir'de Eretna Döneminden Kalma Taş İşçiliği Eseri Mihrap ve Mescit Tesadüfen Ortaya Çıktı
Nevşehir'de yer alan 16'ıncı yüzyıl eserlerinden Taşkınpaşa Medresesi ve Camisi'nin bulunduğu köyde yapılan yüzey araştırması yeni keşiflere sahne oldu.
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi (NEVÜ) Fen Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü öğretim üyeleri tarafından yürütülen çalışma esnasında, bir vatandaşın odunluk olarak kullandığı kayadan oyma mekan temizlik amacıyla boşaltıldı. Temizlik sırasında taş işçiliği eseri ve altı asırlık mihrapla birlikte ibadethane ortaya çıktı.
NEVÜ Sanat Tarihi öğretim üyelerinden Doç. Dr. Savaş Maraşlı, ortaya çıkarılan yapıyla ilgili literatürde hiçbir bilgi bulunmadığını, Eretna Beyliği dönemine ilişkin izler taşıdığını belirtti.
Alanın ibadethane olmasının dışında yaşam alanı izlerini de barındırdığını belirten Maraşlı,
"Bu bölgede 1960'lardan beri, özellikle sanat tarihçiler tarafından deşifre edilmiş külliyenin camisi, türbesi, zaviyesi bulunuyor. Fakat bu yapıya kimse değinmiyor. 600 yıllık aslında, ilk defa gün yüzüne çıkan, saklandığı için de bu şekilde korunmuş bir yapı. Selçuklulardan beri aşina olduğumuz, beylikler döneminde de devam eden süslemeler, malzeme ve teknik bir anlayışla yapılmış."
diye konuştu. Doç. Dr. Alper Altın ise çalışma sonucunun kendileri açısından heyecan verici olduğunu kaydederken,
"Bizler bunlarla ilgili araştırmalar yapıp, buranın ne amaçla kullanıldığını tespit etmeye çalışacağız. Burası bir mescit olarak kullanıldı mı, tam olarak bilmiyoruz ama en azından mihrap olduğu için işlevsel olarak burada namaz kılındığını belirtebiliriz. Ürgüp Müze Müdürü bize bir sempozyum düzenlenmişti. Orada böyle bir eserin olduğundan bahsetti. Sonrasında da Savaş hocamızın yüzey araştırmasında Mehmet amcamızı bulduk. Mehmet amcamız sağ olsun yapıyı bize açtı. Buranın içerisi görülebilir değildi, biz kendisinden rica ettik. Buranın temizlenmesini sağladılar ve bu şekilde açığa çıkmış oldu. Aslında bakir bir yer. Burada yaptığımız çalışmalarla bu yapının işlevini, süslemelerini daha açığa çıkarmayı planlıyoruz."
Ev sahibi Mehmet Ersen (63) de küçüklük çağlarında alana gelen bazı turistlerin kendilerine camiden bahsettiklerini, ancak günümüze kadar herhangi bir çalışma yapılmadığını aktardı.
Eretna Beyliği
Kısa ömürlü ancak dönemi için oldukça etkili bir beylik olan Eretna, 14'üncü yüzyıl ortalarında hüküm sürdü. İlhanlıların Anadolu’daki otoritesinin zayıflamasıyla birlikte, Memlüklerin desteğini alan Eretna Bey tarafından 1300'lü yıllarda Kayseri merkezli olarak kurulmuştu.
İlhanlı Ordusu'nda Uygur bir subay olan Eretna Bey, zaman içinde güç kazanarak önce İlhanlı Valisi oldu. Daha sonra beyliğini ilan etti.
Beylik, özellikle Eretna Bey’in oğlu Mehmed Bey döneminde Sivas, Tokat, Amasya gibi Orta Anadolu şehirlerini kontrol altına alarak güç kazandı. Ancak iç karışıklıklar ve Kadı Burhaneddin’in yükselişiyle birlikte 1381 yılında fiilen sona erdi.