izmir escort instagram takipçi satın al izmir escort antalya escort bursa escort porno izle izmir escort antalya escort takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi kasma
Erkin Çam
Giriş Tarihi : 20-07-2020 21:11
Güncelleme : 28-08-2020 13:29

İrfan Nasıl Öğretilir

Geçen haftaki yazıda, şahsen önemli gördüğüm

Geçen haftaki yazıda, şahsen önemli gördüğüm irfan nedir sorusuna cevap vermeyi başaramamıştım, şimdi aynı bataklığın biraz daha derinlerine inmekten korkmuyorum.

Tekrarlamak gerekirse irfan, anladığım kadarıyla, somut ve kesin olmayan, kişiye ve hatta duruma göre değişen, hayatta somut bir karşılığı olan bir bilgidir. Ancak muğlaktır, ölçülebilir değildir, kişinin aktif olarak akıl yürütmesini gerektirir.

Mesela suyun 100 derecede kaynadığı bir veri, sıcak su üzerimize dökülürse yanıklar oluşacağı bir bilgidir; ocakta su kaynarken (sayın ki evde kettle yok) küçük bir çocuğun mutfağa girmesinin tehlikeli olacağı ise irfandır. Bu durumda şunu söyleyebiliriz; hayattaki buna benzer neredeyse sonsuz olasılık göz önüne alındığında, bütün durumlar için “bilgi” üretilemez, hem gereksizdir hem de maliyeti yüksek olur. Kişinin kendisinin sağduyusuyla, aklıyla, deneyimleriyle karşısına çıkabilecek milyonlarca durumla baş edeceği varsayılır, hepsi için bir kural yazılmaz.

Başka bir örnek verelim. Kızınız bir oğlana âşık oldu, yaşı da daha 15. Oğlanı gördüğünüz anda sağlam ayakkabı olmadığına karar verdiniz; bunun için oğlanın it, serseri, eroinman olması falan da gerekmiyor, o zaman irfana değil adli makamlara başvurulur zaten. Ama kızınıza bu oğlandan fayda gelmeyeceğini anlatmanın bir yolu yok, biliyorsunuz. O sizin yaşadıklarınızı yaşamadı, sizin kadar kazık yemedi, reddedilmedi, aldatılmadı vb. İlla o uykusuz geceler yaşanacak, o kalp illa kırılacak. Bu durumda da şunu diyebiliriz; irfan, geçmiş deneyimler ışığında yeni bir durumda ne olacağını öngörebilmektir. Bu türden bir bilgi asla ispatlanamaz ama doğru olduğunu da bilirsiniz.

İrfan ile ne kast ettiğimi umarım anladınız, çünkü daha iyi, dört başı mamur bir tanım yapabileceğimi sanmıyorum.

Peki, irfan diye bir bilme/bilgi biçiminin var olduğunu kabul edersek, bunu öğretebilir miyiz? Öğretilebilir bir şeyse nasıl öğretebiliriz? Daha “arif” kişiler yetiştirmek mümkün müdür? Evrensel bilgi kümesi içinde, bilim tarafından sistematik bilgiye dönüştürülmeden kalan o küçük alanı nasıl fethedebiliriz?

Bir zamanlar atalarımızın bu konu üzerinde çalıştıkları muhakkak, ama o bilgiyle irtibatımız koptuğu, bu konuya olan ilgimiz körelip yok olduğu için bu öğretim/eğitim biçimi ortadan kaybolmuş gibi. Bir zamanlar (ve kısmen hâlâ) kendisine irfan mektebi diyen bir tarikat/tekke eğitim sistemi mevcut, fakat bu sistem yukarıda tarif edilen türde bir irfan peşinde değil maalesef. Seküler anlamda irfan öğretimi nasıl olacak peki? İrfan nesilden nesle aktarıldığına, yüzyıllardır ortadan kaybolmadığına göre aktarılması mümkün görünüyor. Peki, bundan modern bir müfredat çıkarılabilir mi?

Benim gördüğüm kadarıyla eskiden bu eğitimin iki temel yöntemi varmış. Birincisi usta-çırak ilişkisi, ikincisi de sözlü kültür, yani şarkılar, türküler, maniler, atasözleri vb.

Yüzlerce, belki de binlerce yıldır tek eğitim biçimi olan usta-çırak ilişkisi, bugün eğitim sistemlerinde kendine yer bulamayan bir üvey evlat durumunda. Bilginin sistematik hale getirilmesi, kitaplara ve müfredatlara sığdırılması sayesinde bir çocuğun kaç yaşında neyi öğreneceği belirlendi. Ustaların yerini alan öğretmenler, her sene aynı dersi aynı yaştakilere okutuyorlar. Esnaf ve zanaatkarlardaki usta-çırak ilişkisi ise eski halinin bir karikatürü gibi daha çok, neredeyse kimse yirmi sene ustanın yanına oturup iş öğrenmek istemiyor, hayat hızlı, bilgiler değişiyor ve el ustalığı gerektiren işler bile youtube videolarıyla hemencecik öğreniliyor (!).

Sözlü kültür ise kulağımıza küpe olması için yazılan öğütleri, bilgileri öğretmekte yetersiz kalıyor. “Ayağını yorganına göre uzat” eğer bir irfan incisiyse, bunu 2010 sonrasında doğan bir çocuğa önemli, gerekli ve değerli bir bilgi olarak kabul ettirebilmek mümkün değil. Kimse o eski, kadim bilgileri ciddiye almıyor!

O zaman irfan nasıl üretilecek? Yeni nesillere nasıl aktarılacak?

Benim ilk cevabım sanat. Bir insan diğer insanların acılarını, sevinçlerini, korkularını ve en önemlisi deneyimlerini öğrendikçe insan olmaya dair bilgisi güçlenir ve derinleşir. Bunun için yüzlerce insanla karşılaşmak, tanışmak ve konuşmak pek mümkün değildir, üstelik çok uzun yıllar da sürebilir. Ama küreselleşmiş dünyamızda bir Afrikalının, Almanın romanını okumak gayet de mümkündür, yüzlerce yıl uzaktan bize seslenen birinin yakarışlarını bir şarkıda duyabiliriz. Bazen dört dakikalık bir şarkı, bazen bir roman bize hayatımızı değiştirecek düzeyde bir bilgelik sağlayabilir.

İkinci cevabım ise felsefe. Kafayı “doğru” çalıştırmak istiyorsak felsefeyi yeniden ve çok ciddi bir biçimde yeniden hayatımıza sokmalıyız. Bu nasıl olacak bilemiyorum, ama bir yolunu bulmak lazım.

Üçüncü cevabım da bireyselleşme. Eskiden etini ve kemiğini bir ustaya teslim ederek öğrenilen irfan, bugün ancak kendi macerasının peşine düşen, kendi deneyimlerini biriktiren, kendi düşen ve kendi kalkan bireylerde bir karşılık bulabilir. Kendisini toplumun bir parçası ama toplumdaki herkesten farklı olduğunu bilen, toplumun kurallarını sorgulayan ve kendi sorumluluğunu kendi taşıyan bir birey olarak görmeyi beceren biri, kendi topladığı / deneyimlediği bilgilerin değerini de bilecektir. “Düşersin oğlum dikkat et” çocuğu etkilemez basitçe söylemek gerekirse, düşmeli, kalkmalı ve bu bilgiyi ilk elden edinmelidir.

Dördüncü ve son cevabım da çaba. Eskiler buna zaman ayırırmış. Taptuk Emre sırf odun lazım diye yollamamış Yunus’u dağa. Onu olgunlaştırmak, pişirmek için çaba göstermiş. “İlk hafta şu ders işlenecek” gibi bir ders planı olsa mükemmel olurdu, doğru (o iş bende, rahat olun, gerekirse romanını yazacağım) ama asıl mesele öğretmek istemektir. Elbette öğrenmek istemek de aynı derecede önemli. Bir çocuğa yalnız olmadığını hissettirmek, onu dinlemek, öğrenmesi gereken şeylere ve bunları nasıl öğretebileceğimize kafa yormak gerekir, çocukların eğitimi Milli Eğitim Bakanlığına veya bolca para dökülen o özel okula bırakılmayacak kadar ciddi bir iştir.

Çok somut, bugün (olmadı yarın) yapabileceğiniz bir öneri istiyorsanız eğer, elinizdeki her şeyi bırakın, “Dune” adlı kitabı okuyun. Bitirince haber verin, uzunca bir okuma listesi paylaşayım. Sonra da vaka çalışmaları falan yaparız, ne bileyim?


Erkin Çam

NELER SÖYLENDİ?
@
Erkin Çam

Erkin Çam

DİĞER YAZILARI Ödünç Verilmeyen Kitaplarım (2): Dünyanın Fısıltısı 26-11-2020 11:13 Ödünç Verilmeyen Kitaplarım (1): Çöl Gezegeni Dune 18-11-2020 11:33 Milli Menfaat Nedir, Yenir mi İçilir mi? 20-10-2020 11:26 Bir Ergen Olarak Türkiye Cumhuriyeti 12-10-2020 11:10 Reis'i Anlamak 07-10-2020 11:39 Kriz Fırsatları 30-09-2020 10:08 Kişisel İlişkilerde Her Şeyi Berbat Etmenin Yolları 23-09-2020 10:43 Çalışmadan Nasıl Olacak? 16-09-2020 09:45 Asgari Ücret Prangası 08-09-2020 13:28 Muhalefeti Ele Almak yahut Topal Ördek 31-08-2020 16:52 İyi Biri misiniz? 19-08-2020 09:55 Diyanet İşleri Başkanlığı'na Açık Mektup 11-08-2020 20:25 Kızılay'a Açık Mektup 04-08-2020 20:10 İrfan Nasıl Öğretilir 20-07-2020 21:11 İrfan Nedir 13-07-2020 20:46 Temsili Demokrasinin Sonu 06-07-2020 21:01 Aracıların Sonu 30-06-2020 21:07 En Zorlu İkilem: Gitmek mi Zor, Kalmak mı? 23-06-2020 20:21 Keşke Patron Olduğumda Bilseydim Diyeceğiniz 7 Şey (9 da Olabilir) 02-06-2020 20:32 Freelance Çalışma: Yeni Bir Dönem 25-05-2020 21:20 Otomatik Çeviri Mucizesi (!) 18-05-2020 20:18 Everyday I'm Trolling 05-05-2020 20:11 Gemisini Kurtaran Kaptan 27-04-2020 21:20 Cumhurbaşkanlığı Forsu 23-04-2020 20:49 Bu Olanların Bir Anlamı Olmalı 13-04-2020 20:12 Kökler 04-04-2020 21:31 Ciddiyet ve Aşırı-Ciddiyet 28-03-2020 20:17 Evde(n) Çalışma Rehberi 12-03-2020 20:00 Kendo Nedir, Ne Öğretir 04-03-2020 20:09 Ana Faaliyet Konusu 03-03-2020 20:28 Bizi Kadınlar Kurtaracak 12-02-2020 20:28 AKP'nin Alanını Daraltmak 04-02-2020 19:59 İyi Biri misiniz? 21-08-2020 00:21
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA
bursa escort bursa escort konya escort selçuklu escort kulu escort akşehir escort cihanbeyli escort meram escort porno izle sex hikayeleri seks hikayeleri