M. Bahadırhan Dinçaslan
Giriş Tarihi : 28-06-2021 11:29
Güncelleme : 28-06-2021 23:45

Kutsallar ve Domuzlar: İslamcılığın Sekülerleşmesi

Mukaddesatı köpeklerin önüne atma, incileri domuzlara dökme.

- Matta 7:6

İnsanoğlunun icatlarından en ilginci belki de “kutsal”dır. İsabetli olup olmaması hiç önemli değil, bin yıllar önce bazı insanların zihninde bazı meselelerin, şahısların yahut nesnelerin neredeyse oyunvari bir hürmete layık olduğu fikri mayalandı. Bu sayede bugün insan hayatının kutsallığından bahsedebiliyoruz; eski kutsallarımızın çoğu zihnimize ve vicdanımıza ayakbağı oluyorduysa da kutsal fikri olmadan ne modern öncesi dönemde cemiyetler yaratabilirdik ne bugünün modern hukukunu tesis edebilirdik.

Fakat kutsalın ne olduğuna dair zihnimiz karışık gibi. Meşhur Durkheim “kutsal ve dindışı” diyerek bir ikilik kurgular, buna göre dini olan kutsalla ilgilidir, bir de dindışı alan vardır ve bu seküler yaşamın alanına girer. Bu görüşü eleştirebiliriz, fakat Durkheim hiç değilse Batı için isabetli bir tespit yapmıştır: Batı, nedeni ve nasılının hikayesi bu yazının kapsamını aşacak bir şekilde, laisizmin mükellef olarak ortaya çıkmasından çok önce dini muhterem ve ritualistik bir alana terk etmeyi başarmıştı. “Profane” olan, yani tapınağın dışında kalan meselelerde tartışabilirsiniz, ayrışabilirsiniz, çatışabilirsiniz, hatta birbirinizi lime lime doğrayabilirsiniz: Din bunların ötesinde ve üstündedir. Aquinolu Thomas’ın bir dini gerçek, bir dünyevi gerçekten bahsetmesi bu yüzden çelişki değildir; din bir tür paralel düzlemde, aynı zaman ve mekanın farklı boyutlarında akar gider; yer yer dünyevi yaşamla kesişse de alanı bambaşkadır. Batı’nın tam olarak bu sayede dünyevi ve güncel meselelerden, çatışmalardan bağımsız kutsallar tahayyül edebilmesinin nedeni belki de budur.

Bize gelince, kutsalımız yok, ikonlarımız var. Bu kısacık cümle esaslı bir düşünce çağlayanını tetiklemeli, o yüzden tekrar ediyorum, kutsalımız yok, ikonlarımız var. Kutsal bir reverans gerektirir, hemen her zaman korkuyla karışık bir sevgi, imtina gerektirir. Şamanizmde bazı dağlar kutsaldır, ayak basmazsın. Ölüm kalım meselesi olsa dahi basmazsın! Bazı hayvanları kutsal addeder salarsın, eti yenebilir olsa da yemezsin. İslam’da haram aylar ve beldeler vardır, bu dönemlerde çatışmazsın, bu bölgelerde hareketlerinin nasıl olacağı önceden belirlenmiştir, uyarsın.

Fakat İslam coğrafyasında dinden bağımsız bir düşüncenin nüvelerini teşkil edecek düşünce akımları ortaya çıkmadığından, yahut çıkar gibi olduğunda hep boğulduğundan ve bu toprakların akıllı ve zeki adamları hep dinle meşgul olmak zorunda kaldıklarından, kutsal olanla dindışı, yani tapınakdışı olan arasındaki çizgiyi kalınlaştıracak ve nihayet ikisini birbirinden azat edecek bir kültür gelişmedi. Cenap Şahabettin’in Rusları tanımlarken “şayan-ı hürmet şeylerin hiçbirisine Türk karşısında hürmet etmemek”ten şikayet ettiği aklıma geliyor: Şayan-ı hürmet kutsallarımız hemen yok gibidir.

Türban? Artık türbanlı escortlarımız var. Zira türban dini bir araç değil, seküler bir ikondur; kendini belli bir İslamcı çerçevede tanımlayanların (üstelik kadınlardan çok erkeklerin) önemli bir ikonudur. Paylaşılır, tanınır, bilinir, yüceltilir ama ona hürmet edilmez.

Cami? Temizlik imandandır deriz, İslam’ın en temel şartları hep vücut temizliğini ön şart olarak sunar. Buna rağmen camilerimiz ayak kokar. Ortada bir mabut-kul ilişkisi vardır, evet; camiye koşanlarımız, ibadet ve dua edenlerimiz… Suretten saygı lafızları vardır ama, caminin herhangi başka bir yerden daha kutsal olduğuna dair bir davranış, bir uygulama yoktur.

Kuran sayfalarının mızrağa geçirildiği gün, belki de, bu toprakların kolektifçi, belirsizlikten kaçınmacı ve güç tapınıcısı kültürü, İslam’ın kutsalları olmasını daha doğuşunda engelledi. Kuran bu saatten sonra bir kitle idare aracıdır başka bir şey değil: Ortalama insanımızın evinde özel bir kılıfın içinde yüksekçe bir yere asılan Kuran kutsaldır, fakat Kuran’a inananları sevk ve idare edenler için bir defa yol açılmıştır artık.

Daha kötüsü, bir şekilde eski şamanistik tecrübesiyle kutsal müessesesini muhafaza eden insanımız, kendine İslamcı diyen ve İslami ikonları kullanarak kimlik inşa eden bir hareketin uzunca süredir esiri olmuş durumda. Bu veçhile dindışı hayata dair her şey kutsal olması gereken dini söylemlerin belirlediği çerçeveye uymak zorunda kalıyor. İslamcılar flört müessesesine karşı çıktıklarından sevgilileriyle imam nikahı kıyıyor, ayrılmak istediklerinde de boşanıyorlar. Neyin dini, neyin seküler olduğu inanılmaz bir muğlaklık çorbasında birbirine girmiş durumda. İhaleyi sakalınız yahut konuşmanızda kullandığınız belli kelimeler kazanıyor; şirketinizin kapasitesi yahut ürününüzün kalitesi değil. Bütün bu sürecin sonu İslam’ın kutsallarının yalnız birer ikona dönüşmesi ve İslamcılığın sekülerleşmesidir. Evet, artık yığınların dinle ilişkisi uhrevi yahut kutsal bir zaviyeden değil, epey seküler bir zaviyeden: İhale almak, atama yaptırmak, maaş kazanmak ve korunmak için. (Rahmetli Neyzen Tevfik aleyhisselam bunu çok güzel tarif etmişti: Emin olmak için cinden, polisten, her türlü musibetten / Taşırlar bankanottan bir hamayil ya Resulallah!)

Üstelik ikonlar kutsallardan daha tehlikelidir: Kutsalların tarifi, onlarla ilişkimizin mahiyeti detaylı ve kati bir şekilde tarif edilmiştir, değişmesi ve kullanılması zordur. Bir tür hakem gibi insanların ve onların gündelik kamplaşmalarının üstünde konumlanırlar. İkonlar öyle değildir, bunlar etno-semboller gibi kimlik inşasında kullanılırlar ve o kimliğin ne yapacağını, ikonları yöneten merkez belirler.

Şu halde Türk toplumunun kutsalsız kalmasına üzülüyorum. Hayır, gençlerin dinsizleşmesine üzülen salak sakallıların üzülmesi gibi değil bu; kutsal yalnızca dini bir müessese değildir. Fakat kutsal kavramı uzun asırlar boyunca dinle iç içe oldu, seküler kutsallar inşa edebilmek için dini dönemden “kutsal nedir?” tarifine dair bir tecrübenin aktarılması gerekliydi. Böyle bir tecrübemiz yok, o yüzden insan hayatı, ifade özgürlüğü, kamusal alan – bunların hiçbirisi bizim için kutsal değil.

Bu kutsallar olmadığında, icat ettiğimiz ve esasında bize faydalı olan müesseselerin hiçbiri işlemez: Serbest piyasa o karikatür yamyamlığa bürünür ve hem bireyi, hem kamusal alanı işgal edip sömürür. Demokrasi bir ikonlar savaşına döner, kitleler gözüdönmüş şekilde hiçbir şirketin elde edemeyeceği kadar korkunç bir güçle zayıfı, yalnızı, farklıyı linç ederler. Hayır, uzlaşılmış kutsallar gereklidir ve tam da bu yüzden kutsaldırlar: Bir tür ilkelliğe dönüş gibi. Zira ilkel insan, en azından benim anladığım kadarıyla, hayatta kalmasını kolaylaştıran şeyleri kutsallaştırıyordu. Gök kutsaldı, zira yön bulduğu yıldızlar gökteydi, bereket veren yağmur gökten geliyordu. Güneş kutsaldı çünkü çevresini aydınlatıyor, sığınağını ısıtıyordu. Yeni kutsallara dini işlevler yüklemeden, onları “bilgi eksiğinden kaynaklanan açıklanamazlığın yarattığı belirsizlik korkusunu gideren metafizik cevaplar”ın yapıtaşlarına dönüştürmeden yaratmamız gerekiyor. Bir süredir halkımızın değerlerinden şikayet eder dururum, ortalama insanımızın ne kadar kötü olduğunun altını çizerim. Fakat değerler manzumesi ancak kutsalların merkezinde yer aldığı düğümler sayesinde incelikli bir dantele dönüşebilir, değerlerden önce kutsallar yaratmamız gerektiğinin farkına varıyorum.

Milliyetçi söylem, bir an evvel hamaseti bırakmalı, İslamcıların iyiden iyiye ele geçirmeye başladığı kendi ikonlarını kurtarmalı ve bu ikonların terekesinden özgür iradeyi, fikir özgürlüğünü, eşitliği ve hoşgörüyü dokunulmaz kılan kutsallar yaratmalı. Yoksa sabık bir barbarın dediği gibi yeni bir çöl yaratacağız ve adına barış diyeceğiz – milliyetçiliğin kazanması bir halta yaramayacak.


M. Bahadırhan Dinçaslan

NELER SÖYLENDİ?
@
M. Bahadırhan Dinçaslan

M. Bahadırhan Dinçaslan

DİĞER YAZILARI Türk Milliyetçiliğinin Sahipliği Kavgası: Hudutsuz Namussuzlar 05-09-2021 13:39 Bir Komplo Teorisi: LGBT Kampanyasının Ekonomisi 27-08-2021 11:58 Afgan Anayasası Nasıl İflas Etti? 16-08-2021 14:24 Taş Kesilmek: Bir Savruk Hasbıhal 09-08-2021 11:05 Türk Milliyetçiliğinin 7 Temel Meselesi 27-07-2021 12:04 Derin Devlet Meselesine Farklı Bir Bakış 16-07-2021 11:39 Şort Giydi Diye Ağlatılan Kız ve Davarlar 06-07-2021 13:27 Türk Aile Yapısı ve Anonimleştiren Cemaat 02-07-2021 14:31 Sokakta Köpek Olmaması Gerektiğini Bilallere Anlatmak 30-06-2021 19:13 Kutsallar ve Domuzlar: İslamcılığın Sekülerleşmesi 28-06-2021 11:29 Milli Şairimiz Kimdir? 21-06-2021 23:38 Sen Hiç Milliyetçiye Benzemiyorsun 09-06-2021 20:48 Yakın Dosta Kredi Çekmek: Yalnızlar Ülkesi Türkiye 07-06-2021 01:25 Batı’yı Aydınlatmak: Yeliz’in Dedesi ve Erbaş’ın Zırvaları 04-06-2021 12:23 Faydalı Kilisenin Papazından 7 Ölümsüz Oyun Önerisi 24-05-2021 14:37 Sorusuz Bir Toplum: Kadim Cevaplarla Yetinmek 23-05-2021 14:30 Muhaliflerin Ümidini Baltalamak – Bir Seküler Günah 11-05-2021 12:38 Neden Milliyetçiyiz – Bir Nutuk Taslağı 02-05-2021 16:10 Türk Usulü İslam Arayışına Dair Birkaç Not 29-04-2021 01:31 Faydalı Kilisenin Papazından Mitoloji Kitapları Seçkisi 20-04-2021 22:51 12 Nisan Şakası(!) ve Mizah Üzerine 12-04-2021 21:49 Türk Esirlerine Yardım Eden Bir Uygur'un Düşündürdükleri 04-04-2021 23:44 İbne LGBT Olunca 29-03-2021 16:53 Milliyetçi Siyasetin Geleceği: Özdağ ve Kuracağı Parti 21-03-2021 00:01 Büyük Adam Yaratamamak: Neden Bu Haldeyiz? 12-03-2021 15:32 Azgın Milliyetçilik: İnfial Yaratan Şiddet Olayları ve Milliyetçilik İlişkisi 07-03-2021 14:34 Eyam’dan Eyyamcılığa: Salgın Tedbirlerinin Bitmesi Gerekliliğine Dair 05-03-2021 12:43 Trrrummm Tiki Tak - Makinalaşmak: İnternet Çağının Hafızasız Yığınları 28-02-2021 19:39 Bir Kitap Nasıl Basılıyor? 19-02-2021 20:55 Şeriatçılar Ay'a Gidebilir mi? 15-02-2021 14:26 Samimi İslamcılar ve Yapmacık Muhalifler: Bir Eleştiri Yazısı 11-02-2021 14:12 Boğaziçi Olayları ve Makul Vatandaş: Ya-Ya Kamplarına Mecbur Muyuz? 08-02-2021 02:51 Bir Polis Yazısı 03-02-2021 22:49 Turan Hayal Midir - II 24-01-2021 23:53 Qanon: Bir Siber-Kültün Portresi 22-01-2021 01:39 Şimşirgil'in Cevabına Cevap 17-01-2021 15:39 Sosyal Medya: İnternetin Poposunun Rengi 10-01-2021 16:40 ABD'den Türkiye'ye İki Kamplı Siyaset 08-01-2021 11:37 Sümüklü Sıpalar ve Medya Sansürü 06-01-2021 16:33 Teröristsin Teröristim Terörist 05-01-2021 21:03 Nazım Dişe Dokunur mu IV: Şiir İnsanların Umrundayken 28-12-2020 10:37 Bayburt’un Acı Serencamı – Türk Kültüründe İçkinin Yeri ve Önemi 23-12-2020 21:23 Türk Milliyetçiliği Gözünden Mevlana 22-12-2020 11:10 Kuzgun - The Raven 20-12-2020 02:56 7 Güzel Ressam 13-12-2020 01:14 Türk Edebiyatı mı Türkçe Edebiyat mı? 10-12-2020 15:20 Türk Milliyetçileri Kime Oy Verecek? 09-12-2020 13:06 Nazım Dişe Dokunur mu III: Bohemya’dan Bürokrasiye 09-12-2020 00:47 Nazım Dişe Dokunur mu II: Alt-Kültürün İçyüzü 06-12-2020 18:55 Nazım Dişe Dokunur mu I: Şiir Nasıl Gözden Düştü? 05-12-2020 15:31 Mustafa Öztürk'le Dayanışma: Rafızi Olma Hürriyeti 03-12-2020 16:20 Etimoloji: Mihrap, Feriştah, Kalak, Gerekmek 27-11-2020 12:37 CHP’den Atsız Parkı yahut Alevilik Ali’yi Sevmekse Biz de Aleviyiz 19-11-2020 15:34 İyi Şiir Üzerine 17-11-2020 15:51 Batı'ya Ağıt 15-11-2020 23:01 Azerbaycan Sahada Kazandı – Masada Kaybetti – mi? 11-11-2020 13:42 Onlar Kalabalık, Biz Yükseğiz - II 09-11-2020 13:32 Karabağ'dan Turancılık Dersleri 08-11-2020 18:46 Onlar Kalabalık, Biz Yükseğiz - I 04-11-2020 21:17 Eşit Değiliz: Demokrasi ve Alt-İnsana Dair 02-11-2020 14:29 İfade Özgürlüğü: Karikatür Çizme Hürriyetine Dair 27-10-2020 15:08 Alt-İnsanın Müziği: Rap 23-10-2020 12:38 Türk Milliyetçilerini Bekleyen Kavga 18-10-2020 23:58 Anayasa Mahkemesi Tartışmasından Kadir Şeker’e: Devlet Kabadayılığı 14-10-2020 12:36 Etkili Hitabet Sözlüğü IV – Türkçenin Sırları 09-10-2020 11:53 Türk’ü Teoriye Hapsetmek 06-10-2020 13:55 Türk Milliyetçileri Neden Dağınık 29-09-2020 13:22 Etkili Hitabet Sözlüğü III – Etkileyici Metin Örnekleri 28-09-2020 12:39 Etkili Hitabet Sözlüğü II – Retoriğin Teorisi 24-09-2020 11:22 Etkili Hitabet Sözlüğü I – Retoriğin Sırları 22-09-2020 11:52 Mitolojiden Beslenmek: Arthur mu, Beyrek mi? 21-09-2020 10:52 Ne Gereği Var Gülüşü 17-09-2020 12:44 Dini Çıkarırsan Geriye Ne Kalır? 16-09-2020 10:35 Koydu, Koyduk, Koyarız: Koyunların Milliyetçiliği 15-09-2020 11:13 Elini Sallasan Elli Hassasiyet 14-09-2020 14:35 Türk Kaşarı: Halkımızın Bir Bölümünün Değerleri 07-09-2020 14:02 Köpekbalıklarının Türkiye'si 31-08-2020 13:05 Ölüm Orucu: Devletin Temelinde Bir Dinamit 30-08-2020 00:00 Dış Türklere Rağmen: Turancılığın Zırvaları(!) 27-08-2020 14:36 Türk Milliyetçisi Nasıl Bir Demokrasi İster? 23-08-2020 17:53 Örs, Çekiç, Kılıç: Rock ve Siyaset 17-08-2020 15:52 Hasbıhal XI: İngiliz-Amerikan Şiirlerinden Seçmeler 13-08-2020 23:11 Bedevinin Şerrinden Atatürk’e Sığınmak 04-08-2020 16:58 Hasbıhal X: Coleridge ve Kubilay 30-07-2020 00:40 Dosya: Gençler Dinden Neden/Nasıl Çıkıyor? 28-07-2020 18:17 AKP'yi Alkışlayarak Yıkmak 14-07-2020 14:47 Microtargeting: Kapıda Bekleyen Devrim 08-07-2020 15:54 Türk Milliyetçiliğinin Ekonomi-Politiği: İnsan Fıtratı ve Orta Sınıf 06-07-2020 15:58 Ziya Selçuk’a Kapalı Mektup 24-06-2020 22:26 Haydi Irkçılık Yapalım 21-06-2020 17:04 Muhalif Mevzilerde Canavarlaşma Problemi 16-06-2020 23:26 Faydalı Kilisenin Papazından 20 Makale Önerisi 14-06-2020 15:13 Zihin Jimnastiği: Polonya Türkiye Hattı 08-06-2020 20:58 Türk Kime Denir 27-05-2020 19:54 Bella'nın Kısa Donu 22-05-2020 21:02 Barnabas İncili: Bir Zırvanın Anatomisi 19-05-2020 20:21 Benim Seküler Milliyetçi Kardeşim… La Tahzen! Ve Düşmanım: Hele Bir Oku… 20-04-2020 20:23 20 Yaş İhtiyarları ve 30 Yaş Gençleri 16-04-2020 19:08 Sinanoğlu: Eternal Sunshine of the Spotless Türkçe 14-04-2020 18:33 Salgın ve Ekonomi: Kara Vebadan Sonra 12-04-2020 20:15 Türkçülüğün Farzı: Zengin Olmak 02-04-2020 21:26 Turan Hayal midir? 26-03-2020 15:25 Rus Gribinden Çin Virüsüne: Salgınlar ve Toplum 23-03-2020 14:28 Seküler Milliyetçilik: Bizimkisi Bir Aşk Hikayesi 19-03-2020 19:59 Korona Salgını ve Milliyetçilik 17-03-2020 20:55 Siyaset ve Ahlak: Mülahazalar, Gözlemler ve Beddua 11-03-2020 20:17 Türkçü Feminizm: Başörtüsü Tartışmaları ve Birtakım Öneriler 02-03-2020 20:19 Şehitlerin Ardından Gülenlere Dair Küfür İçermeyen Bir Yazı 01-03-2020 18:17 Vahşi Doğu’nun Kovboyu: Kadir Şeker 12-02-2020 19:58 Sosyal Medyanın Korona Virüsü: İlginç Bilgi 09-02-2020 20:00 Türk Milliyetçiliğinin Ekonomi Politiği – Çare Kapitalizm 02-02-2020 15:53 Devlet Fetişi ve Deprem 26-01-2020 20:02 Gidecekler… Ya Sonra? 21-01-2020 20:39 Din mi Kültürü Etkiler, Kültür mü Dini Etkiler? 16-01-2020 14:43 İki Parti Kıskacında Milliyetçiliğin Geleceği 15-01-2020 19:58 Bozkır Hikayeleri: Türk Çocuğuna Bir Hediye 13-01-2020 14:24 Erkeklerin Aşk Acısı ve Bir Kadın Olarak Milliyetçilik 10-01-2020 18:00 Türk Ocağı’nda İncir Ağacı 03-01-2020 22:52 Yerli Otomobilin Gözleri 28-12-2019 19:57 Kutsal Kitabın Stratejisi – Tapınakçı Altınları 26-12-2019 15:09 Mansur Başkana Bir Ankaralı Mektubu 23-12-2019 14:27 Bizden Neden Bir Halt Olmaz 18-12-2019 20:14 Samimiyetinizi Seveyim 17-12-2019 19:59 Britanya Seçimleri: Yeni Sağ-Sol Savaşı 13-12-2019 23:54 İntihar Ediyorum – Lütfen Bu Yazıyı Okuyun 09-12-2019 18:30 Ali Babacan Ne Dedi 26-11-2019 23:32 Dinin Adamından Uzak Dur 25-11-2019 17:59 Milliyetçileri Silahlandırmak 18-11-2019 18:23 10 Kasım'da Dikilmek 11-11-2019 15:55 Medeniyet Fay Hattına Kurulur 04-11-2019 17:59 İmamoğlu ve Yavaş: İki Başkana Dair Bir Analiz 27-10-2019 17:58 İmkansız Muhafazakarlık ve Muhalefet 10-10-2019 15:04 Gönülleri Birleşenlere Bir Davet 10-10-2019 14:56
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA