M. Bahadırhan Dinçaslan
Giriş Tarihi : 11-05-2021 12:38
Güncelleme : 11-05-2021 12:48

Muhaliflerin Ümidini Baltalamak – Bir Seküler Günah

Şahsi hayatımda ümidin yeri yoktur; Dehhani’den “İnceldise hecr ile karınca gibi belin / Firkat nice bir ola Süleyman ire umma” dizelerini okuduğumda liseye gidiyordum. Aşağı yukarı aynı dönemde fantastik edebiyata da merak sarmıştım ve epey kötü bir roman serisinin içinde inci gibi parlayan Raistlin Majere karakteriyle tanışmıştım. “Ümit hakikatin reddidir, dolap beygiri dönmeye devam etsin diye başına bağlanan havuçtur” diyordu, “ne yani, ümit etmeyelim mi?” diyen arkadaşına da şahane bir cevap veriyodu: “Hayır, havucu atalım, dolaptan çıkalım ve açık gözlerle yolumuza devam edelim.” Evet, ummaktan, ümit etmektense bilmeyi, uğraşmayı ve kazanmayı tercih ederim. Fakat yaşım ilerledikçe anlıyorum ki bu da ümittir: Böyle yaparak başaracağıma, çözeceğime, üstesinden geleceğime dair bir ümidim var. Bunu “bilmek” imkansız, ortada bir vaat yahut formül yok, böyle yaparsan şöyle olur kanununu ancak fizikte, matematikte görebiliriz; öyleyse en katı realist yolu seçen dahi ümidi o yönde olduğu için seçiyordur.

Ümidin insan üzerindeki tesiri de epey ilginçtir. Bazen “ümitsiz” görünen manzaralar en büyük kıyamları tetikler: Savaş sanatına dair yazan hemen her müellif, muhayyel komutanı bir hususta uyarır: Düşmanını asla dört yönden çevirme, bir ciheti, istediğin ve işine gelen bir ciheti açık bırak. O yönde uyanacak ümit, düşmanın savaşma azmini kıracaktır, zira askerler o yöne kaçıp canlarını kurtarmak isteyeceklerdir. Dört yönden çevrilirlerse, nasılsa öleceğiz diyerek sonuna kadar direnmeye devam ederler. İlginç değil mi; üstelik ümit kırmayı bir seküler günah addeden ve ümit savunuculuğu yapacağı aşikar olan bir yazıda, ümitsiz vaziyetlerin direnci arttırabileceğini anlatan bir örnek veriyorum. Bugüne dek ben de öyle düşünürdüm – ta ki bu meselede ümidin oynadığı rolü anlamamı sağlayan bir makaleye denk gelene kadar.

Curt Richter, vaktiyle Walter Cannon’un bir makalesini okumuş ve meselenin üzerine gitmeye karar vermiş. Cannon, sair iptidai toplulukta “büyücü”nün büyü yaptığı insanların korkuyla ve şoka girerek aniden öldüklerini saptamış ve kendince tahminler yürütmüş: Onlar büyünün gerçek olduğunu düşünen bir zihin sistematiği içinde olduklarından, bu psikolojik olgu doğrudan biyolojilerini etkilemiştir diye düşünmüş, bir de geleceğin bilim adamlarına çağrı yapmış: Bu tür bir vakaya denk gelirseniz, ölmeden önce kalp ritmini vs. araştırarak fizyolojik değişimleri tespit edin.

Richter bu “inanışın kuvveti nedeniyle ölmek” meselesinin peşine düşünce, farelerle deney yapmaya başlamış. Tek tek su dolu bir kaba attığı farelerin yüzme sürelerini ölçmüş ve bir düzensizlik, tutarsızlık fark etmiş. Bazı fareler uzun süre yüzmeye devam ederken, bazıları kısa sürede pes edip boğuluyorlarmış; üstelik daha vahşi, daha sağlıklı fareler çoğu zaman daha önce pes ediyorlarmış. Tek tek parametreleri değiştirmiş; su sıcaklığından tutsaklık süresine, hatta farelerin bıyıklarının tıraşlanmasına varana dek, sonuca etki edebileceğini düşündüğü her değişkeni kontrol etmiş. Bütün bunların etkili olduğunu ama asıl neden olmadığını tespit etmiş, ta ki aklına bir fikir gelene dek: Ümit.

Fareleri suya atmadan önce salmış, tekrar yakalamış; bunu birkaç defa tekrarlamış. Suya attıktan sonra da yeniden çıkarmış, kurutmuş, dinlendirmiş, yeniden suya atmış. Bu sayede farelerin “kurtulabilecekleri”ni öğrenmelerini sağlamış. Sonuç ilginç: Vaziyetin büsbütün “ümitsiz” olmadığını, kurtulma şanslarının olduğunu “öğrenen” fareler altmış saat boyunca yüzmeye devam etmişler! Daha önce iki dakikada pes edip boğulan fareler altmış saat boyunca durmaksızın yüzebilmişler ve Richter bu devasa farkın nedeninin ümit olduğunu şahane bir şekilde tespit etmiş. Üstelik Cannon’un beklentisinin aksine yükselen bir kalp ritmi ve metabolizma sebebiyle şoka girerek ölmediklerini, yavaşlayan bir kalp ve metabolizmayla bir nevi “solarak” öldüklerini tespit etmiş: Vücut ani heyecandan kalp aritmisi yaşamıyormuş, durumun ümitsiz olduğunu tespit edince mücadeleyi bırakıyor ve kendisini yavaşlatıyormuş.

Bunun nedeni nedir? Fareler ve insanlar, bütün hayvanlarda olduğu gibi, savaş ya da kaç dürtüsüyle yaşarlar, insanınkinin biraz daha “sofistike” olması bunu değiştirmez. Kaçmak ya da savaşmak muhtemel senaryolardan biriyse bunu denerler. Fakat ikisi de imkansızsa, o zaman pes ederler, zira ortada ümit yoktur, denenecek yol yoktur.

Dört tarafından çevrilmiş bir ordu için ihtimal düşük olsa da “savaşmak” hala bir seçenektir, o yüzden durum büsbütün ümitsiz değildir. Hele o askerlerin kolektif hafızasında daha önce bu tür kuşatmaları yarmış kahramanların hikayeleri varsa, çok daha kolay ve etkili bir şekilde ikna olup savaşmaya devam edebilirler. Bir yanın açık bırakıldığı senaryoda ise ümit çok daha belirgindir: Kaçma seçeneğinde yaşamı devam ettirecek bir ümit vardır.

Çevremde yahut sosyal medya gibi platformlarda ümidini yitirerek ümit kırmaya başlayan çok sayıda sabık muhalif görüyorum. Kendimi ayrı tutmayayım, zaman zaman ben de “bizden adam olmaz!” serzenişlerinde bulunurum, ama yeis ve öfkeyle anlık çöküşlerde böyle laflar ediyorum, devamını getirmiyorum. Devamını getirenler çoğalıyor; bu yolun yegane neticesi “ümidin olmadığı” fikrine kanaat getirmek ve pes etmektir. Pes ettiğimizde içinde debelendiğimiz su yok olmayacak, yalnızca biz öleceğiz, biz yok olacağız. Ümidini yitirenin, bu veçhile, hiç değilse kendi halinde ölmesini bekliyoruz, başkaları da ölsün diye onların ümidini baltalamamak lazım. Zira bizler kavanozun içine atılmış deney fareleriyle aynı düzeneğin içinde de değiliz, yalnızca karanın ufukta görünmediği bir yerde suyun içine atıldık ve hangi cihetin en kısa yoldan karaya ulaşmamızı sağlayacağını bilmiyoruz. Deneyenler var, yanlış yöne yüzenler, evet, hayal kırıklığıyla ölecekler, ama doğru yöne yüzenler kurtulacak – onlarla birlikte soyumuz da.

Üstelik şimdilerde muhalefetin çok ciddi bir moral kaynağı var: Belediyelerin kazanılmış olması. Bir defa kazanım elde edebildik, yani bir defa ümit etmeye değer bir ihtimalin bulunduğunu öğrendik. Bu kadar güçlenmişken, yirmi yıldır süren istibdadın karanlığına yenilip pes etmek doğru değil, bir kulaç daha atmak için artık dündekine nazaran daha fazla nedenimiz var, teşvikimiz var.

Bu manzarada yanlış yöne yüzmüş ve hayal kırıklığıyla ölecek olan bir adam olmayı, olduğum yerde kulaç atmayı reddedip ümitsizliğe yenilerek ölmeye tercih ederim. Çünkü hem yakın dönem hafızamızda hala denenecek yollar olduğuna dair deliller var, hem tarihimizde. Üstelik iktidarın elinde kalan yegane koz da bu: Ümit kırmak. Topal ördek etmek, mesela. Zira artık proaktif hiçbir eylem yapamıyor, kendini genişletemiyor, yalnızca muhatabının zayıf kalması senaryosuna bağlı bir hayatta kalma stratejisi var.

Ümit, işte bu yüzden “en sonra terkolunan şeydir.” Fantastik edebiyata dönelim, Tolkien’in ölümsüz külliyatında Aragorn’un annesi, oğlunun lakabı olan “Ümit”e gönderme yaparak “Ümidi Dunedain’e verdim ben, kendime hiç saklamadım.” diyerek ölüyordu. Dunedain kazandı, ancak kendisine ümit saklamayan Gilraen, oğlunun zafer kazandığını göremeden acı ve keder içinde bu dünyadan soldu, gitti.


M. Bahadırhan Dinçaslan

NELER SÖYLENDİ?
@
M. Bahadırhan Dinçaslan

M. Bahadırhan Dinçaslan

DİĞER YAZILARI Türk Milliyetçiliğinin Sahipliği Kavgası: Hudutsuz Namussuzlar 05-09-2021 13:39 Bir Komplo Teorisi: LGBT Kampanyasının Ekonomisi 27-08-2021 11:58 Afgan Anayasası Nasıl İflas Etti? 16-08-2021 14:24 Taş Kesilmek: Bir Savruk Hasbıhal 09-08-2021 11:05 Türk Milliyetçiliğinin 7 Temel Meselesi 27-07-2021 12:04 Derin Devlet Meselesine Farklı Bir Bakış 16-07-2021 11:39 Şort Giydi Diye Ağlatılan Kız ve Davarlar 06-07-2021 13:27 Türk Aile Yapısı ve Anonimleştiren Cemaat 02-07-2021 14:31 Sokakta Köpek Olmaması Gerektiğini Bilallere Anlatmak 30-06-2021 19:13 Kutsallar ve Domuzlar: İslamcılığın Sekülerleşmesi 28-06-2021 11:29 Milli Şairimiz Kimdir? 21-06-2021 23:38 Sen Hiç Milliyetçiye Benzemiyorsun 09-06-2021 20:48 Yakın Dosta Kredi Çekmek: Yalnızlar Ülkesi Türkiye 07-06-2021 01:25 Batı’yı Aydınlatmak: Yeliz’in Dedesi ve Erbaş’ın Zırvaları 04-06-2021 12:23 Faydalı Kilisenin Papazından 7 Ölümsüz Oyun Önerisi 24-05-2021 14:37 Sorusuz Bir Toplum: Kadim Cevaplarla Yetinmek 23-05-2021 14:30 Muhaliflerin Ümidini Baltalamak – Bir Seküler Günah 11-05-2021 12:38 Neden Milliyetçiyiz – Bir Nutuk Taslağı 02-05-2021 16:10 Türk Usulü İslam Arayışına Dair Birkaç Not 29-04-2021 01:31 Faydalı Kilisenin Papazından Mitoloji Kitapları Seçkisi 20-04-2021 22:51 12 Nisan Şakası(!) ve Mizah Üzerine 12-04-2021 21:49 Türk Esirlerine Yardım Eden Bir Uygur'un Düşündürdükleri 04-04-2021 23:44 İbne LGBT Olunca 29-03-2021 16:53 Milliyetçi Siyasetin Geleceği: Özdağ ve Kuracağı Parti 21-03-2021 00:01 Büyük Adam Yaratamamak: Neden Bu Haldeyiz? 12-03-2021 15:32 Azgın Milliyetçilik: İnfial Yaratan Şiddet Olayları ve Milliyetçilik İlişkisi 07-03-2021 14:34 Eyam’dan Eyyamcılığa: Salgın Tedbirlerinin Bitmesi Gerekliliğine Dair 05-03-2021 12:43 Trrrummm Tiki Tak - Makinalaşmak: İnternet Çağının Hafızasız Yığınları 28-02-2021 19:39 Bir Kitap Nasıl Basılıyor? 19-02-2021 20:55 Şeriatçılar Ay'a Gidebilir mi? 15-02-2021 14:26 Samimi İslamcılar ve Yapmacık Muhalifler: Bir Eleştiri Yazısı 11-02-2021 14:12 Boğaziçi Olayları ve Makul Vatandaş: Ya-Ya Kamplarına Mecbur Muyuz? 08-02-2021 02:51 Bir Polis Yazısı 03-02-2021 22:49 Turan Hayal Midir - II 24-01-2021 23:53 Qanon: Bir Siber-Kültün Portresi 22-01-2021 01:39 Şimşirgil'in Cevabına Cevap 17-01-2021 15:39 Sosyal Medya: İnternetin Poposunun Rengi 10-01-2021 16:40 ABD'den Türkiye'ye İki Kamplı Siyaset 08-01-2021 11:37 Sümüklü Sıpalar ve Medya Sansürü 06-01-2021 16:33 Teröristsin Teröristim Terörist 05-01-2021 21:03 Nazım Dişe Dokunur mu IV: Şiir İnsanların Umrundayken 28-12-2020 10:37 Bayburt’un Acı Serencamı – Türk Kültüründe İçkinin Yeri ve Önemi 23-12-2020 21:23 Türk Milliyetçiliği Gözünden Mevlana 22-12-2020 11:10 Kuzgun - The Raven 20-12-2020 02:56 7 Güzel Ressam 13-12-2020 01:14 Türk Edebiyatı mı Türkçe Edebiyat mı? 10-12-2020 15:20 Türk Milliyetçileri Kime Oy Verecek? 09-12-2020 13:06 Nazım Dişe Dokunur mu III: Bohemya’dan Bürokrasiye 09-12-2020 00:47 Nazım Dişe Dokunur mu II: Alt-Kültürün İçyüzü 06-12-2020 18:55 Nazım Dişe Dokunur mu I: Şiir Nasıl Gözden Düştü? 05-12-2020 15:31 Mustafa Öztürk'le Dayanışma: Rafızi Olma Hürriyeti 03-12-2020 16:20 Etimoloji: Mihrap, Feriştah, Kalak, Gerekmek 27-11-2020 12:37 CHP’den Atsız Parkı yahut Alevilik Ali’yi Sevmekse Biz de Aleviyiz 19-11-2020 15:34 İyi Şiir Üzerine 17-11-2020 15:51 Batı'ya Ağıt 15-11-2020 23:01 Azerbaycan Sahada Kazandı – Masada Kaybetti – mi? 11-11-2020 13:42 Onlar Kalabalık, Biz Yükseğiz - II 09-11-2020 13:32 Karabağ'dan Turancılık Dersleri 08-11-2020 18:46 Onlar Kalabalık, Biz Yükseğiz - I 04-11-2020 21:17 Eşit Değiliz: Demokrasi ve Alt-İnsana Dair 02-11-2020 14:29 İfade Özgürlüğü: Karikatür Çizme Hürriyetine Dair 27-10-2020 15:08 Alt-İnsanın Müziği: Rap 23-10-2020 12:38 Türk Milliyetçilerini Bekleyen Kavga 18-10-2020 23:58 Anayasa Mahkemesi Tartışmasından Kadir Şeker’e: Devlet Kabadayılığı 14-10-2020 12:36 Etkili Hitabet Sözlüğü IV – Türkçenin Sırları 09-10-2020 11:53 Türk’ü Teoriye Hapsetmek 06-10-2020 13:55 Türk Milliyetçileri Neden Dağınık 29-09-2020 13:22 Etkili Hitabet Sözlüğü III – Etkileyici Metin Örnekleri 28-09-2020 12:39 Etkili Hitabet Sözlüğü II – Retoriğin Teorisi 24-09-2020 11:22 Etkili Hitabet Sözlüğü I – Retoriğin Sırları 22-09-2020 11:52 Mitolojiden Beslenmek: Arthur mu, Beyrek mi? 21-09-2020 10:52 Ne Gereği Var Gülüşü 17-09-2020 12:44 Dini Çıkarırsan Geriye Ne Kalır? 16-09-2020 10:35 Koydu, Koyduk, Koyarız: Koyunların Milliyetçiliği 15-09-2020 11:13 Elini Sallasan Elli Hassasiyet 14-09-2020 14:35 Türk Kaşarı: Halkımızın Bir Bölümünün Değerleri 07-09-2020 14:02 Köpekbalıklarının Türkiye'si 31-08-2020 13:05 Ölüm Orucu: Devletin Temelinde Bir Dinamit 30-08-2020 00:00 Dış Türklere Rağmen: Turancılığın Zırvaları(!) 27-08-2020 14:36 Türk Milliyetçisi Nasıl Bir Demokrasi İster? 23-08-2020 17:53 Örs, Çekiç, Kılıç: Rock ve Siyaset 17-08-2020 15:52 Hasbıhal XI: İngiliz-Amerikan Şiirlerinden Seçmeler 13-08-2020 23:11 Bedevinin Şerrinden Atatürk’e Sığınmak 04-08-2020 16:58 Hasbıhal X: Coleridge ve Kubilay 30-07-2020 00:40 Dosya: Gençler Dinden Neden/Nasıl Çıkıyor? 28-07-2020 18:17 AKP'yi Alkışlayarak Yıkmak 14-07-2020 14:47 Microtargeting: Kapıda Bekleyen Devrim 08-07-2020 15:54 Türk Milliyetçiliğinin Ekonomi-Politiği: İnsan Fıtratı ve Orta Sınıf 06-07-2020 15:58 Ziya Selçuk’a Kapalı Mektup 24-06-2020 22:26 Haydi Irkçılık Yapalım 21-06-2020 17:04 Muhalif Mevzilerde Canavarlaşma Problemi 16-06-2020 23:26 Faydalı Kilisenin Papazından 20 Makale Önerisi 14-06-2020 15:13 Zihin Jimnastiği: Polonya Türkiye Hattı 08-06-2020 20:58 Türk Kime Denir 27-05-2020 19:54 Bella'nın Kısa Donu 22-05-2020 21:02 Barnabas İncili: Bir Zırvanın Anatomisi 19-05-2020 20:21 Benim Seküler Milliyetçi Kardeşim… La Tahzen! Ve Düşmanım: Hele Bir Oku… 20-04-2020 20:23 20 Yaş İhtiyarları ve 30 Yaş Gençleri 16-04-2020 19:08 Sinanoğlu: Eternal Sunshine of the Spotless Türkçe 14-04-2020 18:33 Salgın ve Ekonomi: Kara Vebadan Sonra 12-04-2020 20:15 Türkçülüğün Farzı: Zengin Olmak 02-04-2020 21:26 Turan Hayal midir? 26-03-2020 15:25 Rus Gribinden Çin Virüsüne: Salgınlar ve Toplum 23-03-2020 14:28 Seküler Milliyetçilik: Bizimkisi Bir Aşk Hikayesi 19-03-2020 19:59 Korona Salgını ve Milliyetçilik 17-03-2020 20:55 Siyaset ve Ahlak: Mülahazalar, Gözlemler ve Beddua 11-03-2020 20:17 Türkçü Feminizm: Başörtüsü Tartışmaları ve Birtakım Öneriler 02-03-2020 20:19 Şehitlerin Ardından Gülenlere Dair Küfür İçermeyen Bir Yazı 01-03-2020 18:17 Vahşi Doğu’nun Kovboyu: Kadir Şeker 12-02-2020 19:58 Sosyal Medyanın Korona Virüsü: İlginç Bilgi 09-02-2020 20:00 Türk Milliyetçiliğinin Ekonomi Politiği – Çare Kapitalizm 02-02-2020 15:53 Devlet Fetişi ve Deprem 26-01-2020 20:02 Gidecekler… Ya Sonra? 21-01-2020 20:39 Din mi Kültürü Etkiler, Kültür mü Dini Etkiler? 16-01-2020 14:43 İki Parti Kıskacında Milliyetçiliğin Geleceği 15-01-2020 19:58 Bozkır Hikayeleri: Türk Çocuğuna Bir Hediye 13-01-2020 14:24 Erkeklerin Aşk Acısı ve Bir Kadın Olarak Milliyetçilik 10-01-2020 18:00 Türk Ocağı’nda İncir Ağacı 03-01-2020 22:52 Yerli Otomobilin Gözleri 28-12-2019 19:57 Kutsal Kitabın Stratejisi – Tapınakçı Altınları 26-12-2019 15:09 Mansur Başkana Bir Ankaralı Mektubu 23-12-2019 14:27 Bizden Neden Bir Halt Olmaz 18-12-2019 20:14 Samimiyetinizi Seveyim 17-12-2019 19:59 Britanya Seçimleri: Yeni Sağ-Sol Savaşı 13-12-2019 23:54 İntihar Ediyorum – Lütfen Bu Yazıyı Okuyun 09-12-2019 18:30 Ali Babacan Ne Dedi 26-11-2019 23:32 Dinin Adamından Uzak Dur 25-11-2019 17:59 Milliyetçileri Silahlandırmak 18-11-2019 18:23 10 Kasım'da Dikilmek 11-11-2019 15:55 Medeniyet Fay Hattına Kurulur 04-11-2019 17:59 İmamoğlu ve Yavaş: İki Başkana Dair Bir Analiz 27-10-2019 17:58 İmkansız Muhafazakarlık ve Muhalefet 10-10-2019 15:04 Gönülleri Birleşenlere Bir Davet 10-10-2019 14:56
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA