Murat Özbülbül
Giriş Tarihi : 26-03-2020 20:05
Güncelleme : 23-10-2020 23:02

Roma, Veba ve Göçebeler

Roma muhakkak ki tarihin en büyük ve en geniş coğrafyaya yayılmış imparatorluğudur

Roma muhakkak ki tarihin en büyük ve en geniş coğrafyaya yayılmış imparatorluğudur. Bugünkü medeniyetin bir çok kurucu değeri Roma tarafından oluşturulmuş ve kurumsallaştırılmıştır. Bu büyük imparatorluk zaferler kazanıp yeni topraklara yayıldıkça diğer imparatorlukları ve krallıkları yerle yeksan etmiş lakin hiç ummadığı, hiç bilmediği veba adı verilen görünmez bir düşmana karşı da çok ağır bir hezimet yaşamıştır... Veba ve benzeri salgın hastalıklar hijyen koşullarının daha zor sağlanabildiği, sıkışık ve yoğun nüfuslu kentlerde daha büyük bir etki yapmış ve daha çok insana bulaşmıştır. Roma coğrafyasında üç büyük veba salgınından bahsedebiliriz bunlar:

1- Antoninus vebası: MS 165-180 yılları arasında Roma İmparatorluğu'nda yaşanmış olan ve doğu seferlerinden dönen askerler tarafından getirilmiş salgın olan Antoninus vebası günde 2 bin kişinin ölümüne neden olmuş, bilinen ilk büyük veba salgınlarından biridir. Salgın, Roma İmparatorları Lucius Verus ve Marcus Aurelius Antoninus'un da hayatını kaybetmesine sebep olurken imparatorluk toplam nüfusunun yüzde 30'unu yitirmişti.

2- Jüstinyen Vebası: MS 541 yılında patlak veren Jüstinyen Vebası’nın 25 milyona yakın insanın hayatına mal olduğu düşünülüyor. Veba salgınının başlangıcı Bizans İmparatoru I. Justinianus’un zamanında gerçekleştiğinden salgın Jüstinyen Vebası olarak adlandırılıyor. 541 yılında Konstantinopol'de İmparator Jüstinyen tahtta otururken Avrupa'da başlayan bir salgın önce Mısır'a oradan Filistin'e, Suriyeye ve oradan da Anadolu'ya ulaştı. Jüstinyen Konstantinapol'a tüm giriş çıkışları kapattıysa da salgın hastalık askeri birliklerin şehre getirdiği malzemeler arasında yer alan fareler yoluyla girdi. Farelerin tüyleri arasına gizlenen Xenopsylla Cheopis yada Asya Sıçan Piresi denilen bir böcek, 'Pasteurella pestie' denen ölümcül veba bakterisi taşıyordu. Bu böcekler çevrede bulunan diğer farelerin tüyleri arasına yerleşip hızla üredi. İnsanları ısırarak veba mikrobunu bulaştıran bu böcekler hastalanan kişilerin birkaç gün içerisinde korkunç bir şekilde ölmesine neden oldu. Hastalık normal seyrini sürdürdü ve zamanla kendiliğinden yok oldu ancak o zamana kadar dönemin en kalabalık şehirlerinden olan Konstantinopol nüfusunun yüzde 40'ını kaybetti. Salgın iş gücü ve asker sayısını kaybeden Bizans'ın zayıflamasına ve saldırılara açık hale gelmesine neden oldu.

3- Kara Veba Salgını: Bu salgın tarihte yaşanılmış birçok savaştan daha fazla can kaybına sebep olmuş bir felakettir. Etkisi o kadar büyüktü ki birkaç yılda 100 milyona yakın kişinin hayatını kaybetmesine sebep olmuştur. Veba salgını 1347-1351 yılları arasında Avrupa’da meydana gelmiştir. O zamanlar Avrupa’da yoğun nüfus artışı yaşanmış, bunun sonunda da kıtlık dönemine girilmiştir. Kara veba salgınının kıtlık döneminin hemen arkasından gelmesi haliyle Avrupa’nın bu durumla mücadelesini çok zorlaştırmıştır. Yaşanan kıyım sonrası toplumda tanrının ve kilisenin sorgulanmasına sebep olan Kara Veba salgınının dinde reformun ve hayatın pek çok alanında rönesansın başlamasının temel nedenlerinden biri olduğu biliniyor.

Veba, Çin ve Orta Asya’da başlamış buradan tüm dünyaya yayılmıştır. Veba’nın Avrupa’ya Asyalı tüccarların Çin’den satın aldıkları vebalı kürkleri Avrupa’ya satması yoluyla bulaşmıştır. Gemide yaşayan pire ve farelerin de bu hastalığın yayılmasında etkili oldukları söylenmektedir. O sıralar Kırım Tatarlarının reisi Canıbek, Kırımda bulunan bir Ceneviz limanını kuşatmış ve kendi vebalı adamlarını mancınıkla şehrin içine fırlatıp hastalığı İtalyanlara bulaştırmıştır. Korku ve dehşet ile gemilerine binip ülkelerine kaçan İtalyanlara bulaşan vebayla ilk karşılan şehirler Cenova, Messina ve Venedik olmuştur.

Sonrasında Veba Salgını, 1348 yılında Paris’e kadar gelmiş 1349’da ise Londra’yı etkisi altına almış İskoçya ve İskandinavya’dan sonra da başlangıcı olan Kırım’a tekrar ulaşmıştır. Floransa’da 90.000’den 45.000’i, Fransa’da 125.000, İngiltere de 1.000.000 kişi ve Venedik’de ise nüfusun %75 ‘i veba salgınından ölmüştür. Suriye, Lübnan, Mısır, Hatay, Mekke, Yemen ve daha birçok şehir, toplamda tüm dünyanın büyük bir kısmında insanlar veba hastalığından yaşamını kaybetmiştir. Salgının, yayılmasıyla beraber insanlarda psikolojik yıkım yaşatmıştır. Bununla birlikte salgından sonra insanların yönetime olan güvensizlikleri ve itaatsizlikleri artmıştır. Salgının ekonomik etkileri ürün ve işçi ücretlerinin artmasına neden olmuştur. Bu salgınla birlikte Dünya, ve özellikle de yerleşiklerin dünyası, hem askeri, hem ekonomik ve hem de psikolojik bir çöküşe şahit olmuştur. Salgının kıtlıktan hemen sonra yaşanması Avrupa’nın nüfusunun yarısını yok etmiş ve Avrupa’daki toplumlar ve devletler bu salgının yıkıcı etkisini ancak 150-200 yıl kadar sonra giderebilmiştir. Bu süre zarfında, bir sürü insan vebayı getirdiği gerekçesiyle suçlanmış ve bu insanların hayatlarına son verilmiştir. Birçok günahsız kadın ve erkek; cadılık, büyücülük suçlarından canlı canlı yakılarak, suda boğularak öldürülmüştür. O dönemde cadılara yardım ettiği gerekçesiyle sadece insanlar değil bölgelerdeki kediler bile öldürülmüştür. Kedilerin öldürülmesi sebebiyle farelerin sayısı çok artmış ve salgın daha da hızlanmıştır.

Veba salgınından nüfusu az ve dağınık olan çadırlarda küçük obalar hainde yaşayan göçebeler göreceli olarak daha az etkilenmiştir. Dikkat edilirse göçebe hayat tarzına sahip Hunlar, Araplar ve Osmanlılar büyük veba salgınlarının hemen sonrasında güçlenmiş ve Roma topraklarında hızla yayılmıştır. Örneğin 1299’da Doğu Roma sınırlarında kurulan Osmanlı’nın küçük göçebe bir beylikten başlayıp 1453 yılında Konstantinapolis’i fetih ederek Doğu Roma imparatorluğuna son vermesinde Veba’nın Bizans askeri ve ekonomik sistemini çökertmesinin hiç mi etkisi yoktur?

Görüyoruz ki bu dönem Kara Veba’nın Roma coğrafyasını kasıp kavurduğu bir dönemdir. Dikkat edilirse Osmanlı’nın duraklama dönemine girmesi de Avrupa’da veba salgınının etkilerinin ortadan kalkması ile birlikte başlamıştır. Ya da 600’lü yıllarda göçebe Arapların Orta Doğuda Roma topraklarında hakimiyet kurmasında  MS 541 yılında patlak veren Jüstinyen Vebası’nın etkisi ne kadardır? Veba salgını yerleşik toplumların aleyhine göçebe toplumların ise lehine bir etki yapmış. Veba salgını ile insani, ekonomik ve askeri darbe alan Roma güç ve toprak kaybederken vebadan daha az etkilenen göçebeler büyük güç ve toprak kazanmıştır. Tarihi okurken doğal fenomenlerin insan faaliyetlerine etkisini hiç göz ardı etmememiz gerekir.


Murat Özbülbül

NELER SÖYLENDİ?
@
Murat Özbülbül

Murat Özbülbül

DİĞER YAZILARI Türkçülüğün Esasları Üzerine Düşünceler -2- 05-04-2021 10:13 Türkçülüğün Esasları Üzerine Düşünceler -1- 19-03-2021 09:52 Dokunulmazlıklar Sorunu 03-03-2021 09:24 Anayasa ve Laiklik İlkesi 15-02-2021 09:53 Dil Meselesi 07-02-2021 08:55 Ankara'nın Ruhu 31-01-2021 10:58 Laiklik Nedir Ne Değildir 23-01-2021 11:41 Özgürlük 15-01-2021 15:11 Karanlık Fabrikalar Geliyor 08-01-2021 10:21 Türkçe Ezan Meselesi 25-12-2020 10:43 Seçme Saçmalar 19-12-2020 14:04 Şeriat Bizim Hukukumuz mudur? 11-12-2020 13:47 Osmanlıcılık Oynayarak Türk Milliyetçisi Olunamaz 04-12-2020 14:55 Ahlak Meselesi 27-11-2020 10:47 Sözde Değil Özde Demokrasi 23-11-2020 10:44 Kapitülasyonlar Meselesi 13-11-2020 10:22 Her Deprem Bir Sınavdır 06-11-2020 09:51 Cumhuriyet 29-10-2020 16:15 Eğitim Reformu Nasıl Olmalı 23-10-2020 10:32 Earth 2050 16-10-2020 12:30 42 Bin Uydu 08-10-2020 13:24 Olmasaydın Olmazdık 01-10-2020 14:11 Türk İç Savaşı Sona Erdi mi? 25-09-2020 09:29 Türk İç Savaşı 18-09-2020 13:13 Vatan Nedir, Vatandaş Kime Denir 11-09-2020 10:07 İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi 04-09-2020 09:54 Türk Milletinin İlk Zaferi 30-08-2020 18:01 İmzalanan Sevr Anlaşması'nın İçeriği 27-08-2020 16:51 Sevr İmzalandı mı? 25-08-2020 14:20 Sosyolojik ve İdeolojik Taban Meselesi 14-08-2020 19:36 Türkçülük, Türk Milliyetçiliği ve Irkçılık 06-08-2020 20:13 Frigler, Etrüskler ve Göktürk Alfabesi 30-07-2020 19:53 İstanbul Sözleşmesine Kim Neden Karşı 23-07-2020 21:15 Vahdettin'in Üç Mektubu 16-07-2020 19:56 Adaları Kim Aldı Kim Verdi 09-07-2020 21:20 Osmanlı'da Köle Ticareti 04-07-2020 20:59 Menderes'in İki Büyük Suçu 25-06-2020 20:39 Osmanlı'da Padişah Olmak ya da Olmamak 17-06-2020 21:20 Kılıç Hakkı ve Ayasofya Meselesi 11-06-2020 20:45 Mustafa Kemal Batıcı Mıydı? 07-06-2020 20:06 Demokrasi Nedir, Ne Değildir? 28-05-2020 20:55 Milli Ekonomi Davası 21-05-2020 20:07 Geçmişte Yaşayan Milliyetçiler 18-05-2020 20:07 Dr. Rıza Nur Meselesi ve Türk Milliyetçilerini Zehirleyen Anılar 07-05-2020 21:33 Dr. Rıza Nur Meselesi 30-04-2020 20:30 23 Nisan 1920: Türk Milletinin Egemenlik Kavgasına Konan Nokta 23-04-2020 20:32 Törenin Üstünlüğü 16-04-2020 20:16 Türkçe Bir Ordu Dilidir 09-04-2020 20:45 Nasıl Bir Gelecek 02-04-2020 20:47 Roma, Veba ve Göçebeler 26-03-2020 20:05 Kamusal Sağlık ve Kamu Sağlığı 19-03-2020 20:58 Göçebe Köklerimiz 13-03-2020 20:00 Milliyetçilik ve Hilafet Meselesi 06-03-2020 20:02 Türk Kimdir, Türk Tarihi Tezi Nedir 27-02-2020 20:02 Türk-İslam Sentezi Mümkün mü 20-02-2020 20:02 Yeni Toplum Yeni İktidar 14-02-2020 10:18 Milliyetçi Siyaset Otoriter ve Militarist Olmak Zorunda mı 28-11-2019 21:17 Yeni Bir İnsan Irkı Mı Doğuyor 21-11-2019 18:00
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA
konya escort akşehir escort karatay escort meram escort selçuklu escort çumra escort escort konya beyşehir escort
kulu escort - konya escort - meram escort - konya escort - selçuklu escort - akören escort - akşehir escort - beyşehir escort - altınekin escort - ahırlı escort
bozkır escort - çeltik escort - cihanbeyli escort - çumra escort - derbent escort - derebucak escort - doganhisar escort - emirgazi escort - hadim escort - güneysınırı escort -
höyük escort - ilgin escort - kadınhanı escort - karapınar escort - taşkent escort - sarayönü escort - tuzlukçu escort - yunak escort -
nilüfer escort - bursa escort - gemlik escort - osmangazi escort - orhangazi escort - inegöl escort - mudanya escort - bursa merkez escort - iznik escort -
seks hikayeleri - seks hikayeleri - seks hikayeleri - seks hikayeleri - seks hikayeleri - seks hikayeleri - seks hikayeleri - seks hikayeleri -
porno izle - porno izle - porno izle -