Cusup Abdrahmanov'un 'Kırgızistan' Kitabı Türkiye Türkçesine Çevrildi

Cusup Abdrahmanov'a ait olan 'Kırgızistan' kitabi Erdem Yılmaz tarafından Türkçeye çevrildi. Kitap Mavi Gök Yayınları tarafından yayımlandı.

Cusup Abdrahmanov’a ait olan “Kırgızistan” adındaki bu kitap, 20. yüzyılda Kırgızistan tarihindeki en ciddi olayları ele alıyor. Kitap, “uzaktaki Türk yurdu” Kırgız memleketini anlatan yapıtların başında geliyor.

Abdıkerim Sıdıkov, Eşenalı Arabaev, İmanalı Aydarbekov, Abdıkadır Orozbekov, Cusup Abdrahmanov gibi ulusal liderler Kırgız halkına, Türkistan’daki başka uluslar gibi  öz dilini, öz medeniyetini, kadim tarihinin varlığını ve  kendi memleketini kurmak için siyasi hakkının olduğunu ikna edici kanıtlarla göstermeye çalıştı. Sonuç olarak 10 Ekim 1924 tarihi, Kırgızistan’ın kaderi konusunda büyük öneme sahip oldu. Dönem içerisinde önemli bir yer teşkil eden ve kitabın konuları arasında yer alan bugünkü egemen Kırgız Cumhuriyeti’nin temeli kabul edilen Kara-Kırgız Otonom Oblusu’nu da dile getirmekte yarar vardır.

Cusup Abdrahmanov’un çalışmaları neredeyse yüz yıldır okuyucular tarafından bilinmemekteydi. Sovyetlerin sansür politikası sadece Cusup Abdrahmanov’un kitaplarını değil, aynı zamanda kendisini de tarih sayfalarından silmeye çalıştı. Sovyetler içindeki tüm Türk nüfusu gibi Kırgızlar da resmi yazıları olan ve Arap/Fars harflerinin kullanıldığı eski Türk alfabesiyle yazı yazdılar. Sovyet dönemini inceleyen bir bilim insanı olarak eski Türk alfabesiyle yazılmış bu kitabın Kiril alfabesine çevrilmesi önem arz etmektedir. Bu kitabın Abdrahmanov’un Kırgızca yazdığı bilinen tek kitabı olduğunu söylemekte fayda vardır. Kitabı Arapçadan Kiril alfabesine çevirme fırsatını yakaladık, açıklamalar koyduk ve okuyucuların beğenisine sunduk. Kitap, okuyucular tarafından beğeniyle karşılandı ve hızla ülke içerisine dağıtıldı.

Sovyetlerin en parlak döneminde yazılan eser, sadece yazarın bakış açısından geçmişe değil, ülkesinin o zamanına ve geleceğine de bakmamızı sağladığı için değerlidir. Kitabı yazarken Cusup Abdrahmanov henüz 27 yaşındaydı. Kitap, Abdrahmanov’un gençliğine rağmen o dönemde Kırgızistan’ın tarım, sanayi, eğitim, sağlık hizmetleri vb. konuları ele aldığını göstermektedir. Abdrahmanov’un yazdığı kitap içerisinde, endüstrilerin gelişimi, eksiklikleri ve bunların nasıl çözüleceği hususunu kanıtlayıcı gerçekler ve karşılaştırmalarla ustaca bir şekilde ele alınmıştır. Aynı zamanda, kitabın içeriğini ele alırken, yazıldığı zamandaki tarihsel bağlamı, özellikle Sovyet ideolojisini ve Abdrahmanov’u etkileyen baskı dönemini dikkate almak gerekir.

Genç bilim insanı olan Erdem’in kitabı tercüme etme girişimini memnuniyetle karşıladım. Kitabın Türkçeye çevrilmesinin, o zamanki Kırgızistan’ın genç lideri olan Cusup Abdrahmanov’un bakış açısından kardeş halklara Kırgızistan’ın karmaşık tarihini tanıtarak kültürel bağların derinleşmesine katkı sağlayabileceğine emin gözle bakmaktayım.

Ayida Kubatova

Kırgız Cumhuriyeti Ulusal Bilimler Akademisi’nin üyesi,

XX. Yüzyıl Kırgızistan Tarihi Bölüm başkanı