'Malum Saç Tıraşlılar' Gerçeği: Suç, Siyaset ve Sistem Arasında Kaybolan Adalet

Toplumun gündeminde geniş yankı uyandıran “keko”, “hırt”, “dızo”, "malum tıraşlı" gibi tipolojiler, son dönemde işlenen cinayetler ve artan suç vakalarıyla yeniden tartışma konusu oldu. Özellikle 14-25 yaş aralığındaki suçlu veya suça meyilli genç erkekler, “Suça Sürüklenen Çocuk” kavramı üzerinden yürütülen hukuk tartışmalarını ve bazı kesimlerin etnik kayırmacılık tartışmalarını da beraberinde getiriyor.

Minguzzi Cinayeti ve Etnik Kayırmacılık

24 Ocak 2025 tarihinde Kadıköy Hasanpaşa Pazarı’nda bıçaklı saldırıya uğrayan Mattia Ahmet Minguzzi, 8 Şubat 2025’te hayatını kaybetmişti.

Cinayetin ardından gözaltına alınan Berkay Budak ve Umutcan Baba’nın metroda arkadaşlarına cinayeti gülerek anlattığı görüntüler büyük tepki topladı. Aynı gün sabah saatlerinde Minguzzi'nin mezarının tahrip edilmesi, kamu vicdanında infiali büyüttü.

Faillerin yaşlarının 18’in altında olması, “Suça Sürüklenen Çocuk” kavramını yeniden gündeme taşıdı. Kürtçü DEM Parti İstanbul Milletvekili Çiçek Otlu, katillerin suça toplumsal koşullar nedeniyle sürüklendiğini savunarak ceza indirimi çağrısında bulundu. Otlu’nun,

“Çocuklar kendi iradeleriyle değil, yaşadıkları toplumsal ve ekonomik koşullar nedeniyle suça sürüklenmektedir” ifadelerini kullanmıştı.

şeklindeki açıklamaları “etnik kayırmacılık” tepkilerine yol açtı.

Kendini İslami feminist olarak tanımlayan Zeynep Duygu Ağbayır da tartışmalara dahil oldu. Katillerin kentli ve sosyal sermayesi yüksek bir aileye mensup olan Minguzzi’yi öldürmelerine rağmen, medyada olayın fazlasıyla yer bulmasının sınıfsal nedenlere dayandığını iddia etti:

21 Temmuz 2025’te Bakırköy Meydanı’nda oturma eylemi yapan, maktul Ahmet Minguzzi’nin annesi Yasemin Minguzzi’ye tehdit mesajları geldi. Tehdit mesajlarının birinde “a*k Türkleri” yazıyordu.

Hakan Çakır Cinayeti 

Ahmet Minguzzi'nin katledilmesiyle başlayan tartışmalar, 10 Ağustos’ta gerçekleşen bir başka cinayet ile devam etti. Çiğ köfte dükkanı işleten Hakan Çakır'ın annesi ve kız kardeşi dükkandan eve giderken Taha Z. (14) ve Samet Z. (17) iki şahsın sözlü taciziyle karşı karşıya kaldı. Hakan Çakır, 15 yaşındaki kız kardeşi ve annesine sözlü tacizde bulunan kişilerle çıkan kavgada bıçaklanarak katledildi.

Tıpkı Minguzzi ailesine olduğu gibi, Çakır ailesine de cinayet sonrası sosyal medya üzerinden tehdit mesajları gönderildi. Göndericilerin Kürtçü terör örgütü PKK sempatizanı olduğu ortaya çıktı.

Sanal Çeteler 

İnternette örgütlenen bazı çetelerin sadece tehdit değil; hayvana işkence, çocuk istismarı, çocuk pornografisi, Türk bayrağını yakmak, dini değerlere hakaret gibi birçok suçu organize biçimde işlediği belirlendi.

2024 yılında düzenlenen operasyonda bu çetelerden biri çökertildi. Ancak çete liderinin 17 yaşında olması nedeniyle yalnızca ev hapsi cezası alması, kamuoyunda büyük tepki doğurdu. Çünkü söz konusu şahıs tüm suçları zaten internet üzerinden, evinden işlemekteydi:

"Suça Sürüklenen Çocuk"

Tüm bu tartışmaların odak noktalarından biri “Suça Sürüklenen Çocuk” kavramı oldu.  Türk Ceza Kanunu’na göre, 18 yaşını doldurmamış herkes çocuk sayılıyor. Ancak bu yaş grubunda cezai sorumluluk yaşa göre değişiyor:

0-12 yaş: Ceza sorumluluğu yok.

12-15 yaş: Hukuki anlam ve sonucu algılayıp algılamadığına göre ceza veriliyor.

15-18 yaş: Ceza sorumluluğu var; ancak indirim uygulanıyor.

Yani bir birey, ağır suç işlese dahi yaşı nedeniyle “suçlu” değil, “suça sürüklenen çocuk” sayılıyor. Bu düzenleme, kimi kesimlerce “hafif ceza alacaklarını bilen gençlerin suç işlemeye teşvik edilmesi” olarak eleştiriliyor.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 2024 yılında güvenlik birimlerine gelen veya getirilen çocukların karıştığı olayların 202 bin 785'i suça sürüklenme nedeni ile gerçekleşti. Bu çocukların yüzde 40.4'üne yaralama, yüzde 16.6'sına hırsızlık, yüzde 8.2'sine uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak, satmak veya satın almak, yüzde 4.6'sına tehdit, %4.2'sine genel tehlike yaratan suçlar, yüzde 26.0'ına ise bu nedenlerin dışında kalan diğer suçlar isnat edildi: 

Toplumda yaygın olarak “keko”, “hırt”, “dızo”, "malum saç tıraşlı" gibi adlarla anılan suça meyilli veya suç işlemiş genç erkek figürü sadece cinayet, gasp, taciz gibi suçlarla değil, aynı zamanda günlük yaşamı çekilmez hale getiren davranışlarıyla da öne çıkıyor. Kent meydanlarında, sahillerde, sokak aralarında karşımıza çıkan söz konusu tipler, kamusal yaşamı Temiz Türklere adeta "zehir" ediyor.

Hazırlayan: H. Metehan Sarı