Kâr Hırsı, Bakımsızlık, Dinlenmeyen Şoförler: Yolcu Otobüsleri Neden Sürekli Kaza Yapıyor?
Otobüs kazalarının sayısında giderek artık yaşanıyor. Kar hırsı, bakımsızlık ve ekonomik nedenler otobüslerin güvenliğini azaltıyor.
Türkiye'de gün geçmiyor ki bir otobüs kazası yaşanmasın. Uzun yol otobüsleri bakımsızlık, şoförlerin dinlenmemesi gibi sebeplerden ötürü sürekli kaza yapıyor.
Türkiye'de 2020’de 218, 2021’de 252, 2022’de 333, 2023’te 364 ve 2024 yılının Ocak-Temmuz döneminde 180 ölümlü ve yaralanmalı otobüs kazası gerçekleşti.
Ağustos ayının başından bu yana şehirlerarası yolcu taşımacılığında kazaların sayısında endişe verici bir artış gözlemleniyor.
Otobüs kazalarının oluş şekillerine bakıldığında en fazla kaza türü yoldan çıkma olarak görülüyor. Diğer yaygın kaza türleri ise sırasıyla; yandan vurma, devrilme, savrulma, takla atma, karşılıklı çarpışma ve seyir halindeyken alev alma şeklinde yaşanıyor. Ağustos ayı başından beri de her gün kazalara yenisi ekleniyor.
Neredeyse Hergün Yeni Bir Kaza
Ağustos ayı bitmeden neredeyse hergün yeni bir otobüs kazası haberi gelmeye devam ediyor.
Örneğin, 4 Ağustos’ta Erzincan-Sivas kara yolu Kızıldağ Geçidi’nde meydana gelen otobüs kazasında 1 kişi hayatını kaybetti, 41 yolcu yaralandı.
9 Ağustos’ta Düzce’de şehirlerarası yolcu taşıyan otobüs tıra arkadan çarptı. Kazada 25 kişi yaralandı.
Aynı gün Ağrı’dan İzmir'e giden yolcu otobüsü Ankara’nın Polatlı ilçesinde köprü ayağına çarpıp ikiye ayrıldı, 9 kişi hayatını kaybetti. Kazayla ilgili dört Cumhuriyet Savcısı görevlendirildi. İlk belirlemelere göre olay yerinde fren izine rastlanmadı. Ön rapora göre otobüs şoförü tam kusurlu bulundu.
13 Ağustos’ta Aydın’da yolcu otobüsü iş makinesine arkadan çarptı. Kazada 1’i ağır 8 kişinin yaralandığı bildirildi.
14 Ağustos'ta Malatya'nın Akçadağ ilçesinde yolcu otobüsü devrildi ve 22 kişi yaralandı. Bodrum’dan Van’a giden otobüs, Doğanlar Mahallesi mevkiinde şarampole devrildi.
21 Ağustos'ta Iğdır’da bir yolcu otobüsü önüne çıkan çocuk ve köpek nedeniyle mısır tarlasına girdi. Kazada 2’si ağır 14 kişi yaralandı.
Son 5 yılda şehirlerarası yolcu taşımacılığında meydana gelen 1347 ölümlü ve yaralanmalı trafik kazasının ardından, gözler otobüs firmalarına ve genel yol güvenliğine çevrildi.
'Türkiye’de Otobüs Kazalarındaki Ölüm Sayısı, Almanya’nın 18,5 Katı'
Türk Mühendis ve Mimar Odalar Birliği Makina Mühendisleri Odası Başkanı Yunus Yener, Türkiye’de yaşanan otobüs kazaları ile ilgili yaptığı açıklamada ihmalleri ve yapılması gerekenleri söyledi.
Türkiye'deki otobüs kazalarının, 550 milyon nüfuslu Avrupa Birliği’nden iki-üç kat fazla olduğunu söyleyen Yunus Yener,“Özellikle otobüs yolculuğunda hedef ‘sıfır ölüm’ olmalıdır ve bu tutturulması zor bir hedef değildir. Alınacak basit önlemlerle bile ölüm oranı ciddi oranda azaltılabilir, daha kapsamlı önlemler ile de ‘sıfır ölüm’ hedefinin yakalanabilir olduğunu düşünüyoruz.”
Şerit takip, takip mesafesi, sürücü uyku algılayıcı ve benzeri yeni otomobillerde zorunlu hale gelen birçok güvenlik önlemiyle birikte otobüslerde de zorunlu hale getirilmesiyle ölümlerin önüne geçilebileceğini belirten Yener, “Yine basit bir önlem olarak, yolcuların seyir halindeyken emniyet kemerlerini kullanmalarını zorunlu hale getirecek ‘emniyet kemeri algılayıcı’ teknolojisinin kullanımı ile sayısız hayat kurtarılabilir. Orta vadede ise şehirlerarası toplu taşımada kullanılan tüm araçları ve sürücülerini, kamera takibi ile desteklenen ‘araç takip sistemleri’ ile anlık takip ederek, kurallara uyulmasını denetleyecek ve kazalar olmadan önleyici merkezi bir sistemin kurulmasını, günümüz teknolojik imkanlarında hayal olarak görmediğimizi belirtmek isteriz.”
Maliyetler Hiç Az Değil
Otobüslerin bakım maliyetleri de her geçen yıl biraz daha artıyor. Bunda bozulan ekonomi, araç parçalarının yurt dışından getirilmesi ve döviz kurlarındaki yükseklik de etkili oluyor.
Bulabildiğimiz örneklerle maliyetlerin ne kadar fazla olduğunu göstermeye çalışalılım:
Araçların modeline göre fiyatlar değişmekle beraber otobüsler şahsi araç olmadığı için bakım ve onarım tutarı da bir hayli yüksek oluyor.
Gerçekleşen kazaların da basit kazalar olmadığını unutmamak gerekiyor. Ayrıca otobüsün tamir aşamasındayken kaybedilen paraları da düşünürsek otobüsün sahibinin ne kadar zarar edeceğini tahmin etmek zor değil.
Şartlar İyileştirilmeli
Hürriyet’te İsmail Sarı'nın yaptığı habere göre kazaların en büyük nedeni hız sınırlayıcıların iptal edilmesi.
Fabrikadan çıkan kamyonlarda hız sınırı 90 otobüslerde ise 100 km/h olacak şekilde ayarlanıyor. Bu durum Avrupa Birliği ve Gümrük Birliği üyesi ülkelerdeki mevzuatta da belirtiliyor. Ancak bu sınırlayıcılar Türkiye'deki firmaların filolarına girdiklerinde ya iptal ediliyor ya da ayarı değiştiriliyor.
Böylece otobüslerin hızları 150-170 km/h çıkabilir duruma getiriliyor. Böylece şoförler mesai süreleri içinde daha fazla sayıda sefer yapabilsin isteniyor.
Özetlemek gerekirse, şoförlerin şartları iyileştirilmeli. Çalışanlar dinlenebilmeli, iyi uyumalı, araçların hızları sıkı denetime alınmalı. Aksi halde büyük otobüs kazaları görmeye devam edeceğiz.