Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, 20 Ocak tarihinde Kızılorda kentinde yaptığı açıklamada, ülkenin siyasi tarihinde dönüm noktası niteliğinde reform paketini açıkladı. "Yeni Kazakistan" (Jaña Qazaqstan) vizyonu çerçevesinde sunulan önerilerle, Kazakistan'ın iki meclisli parlamento yapısı sona erecek ve yasama organı "Kurultay" adını alacak.
Tokayev, mevcut Parlamento (Meclis ve Senato) yapısının yerine geçecek tek meclisli yapının adını bizzat önerdi. Kurultay kelimesinin Türk halkları için taşıdığı manevi ve tarihi değere vurgu yapan Tokayev, şu ifadeleri kullandı:
"Halkımız Kurultay kelimesinin derin anlamını çok iyi biliyor. Bu isim, birliğimizin ve devlet geleneğimizin en önemli sembollerinden biridir. Bu nedenle yeni parlamentonun 'Kurultay' olarak adlandırılması, siyasi sistemimizde tarihsel bir süreklilik sağlayacaktır."
Yeni sistemde bürokratik süreçlerin hızlandırılması ve yasama faaliyetlerinin daha profesyonel bir zemine oturtulması hedefleniyor:
Yeni Kurultay 145 milletvekilinden oluşacak. Milletvekilleri tamamen nispi seçim sistemi ile belirlenecek. Bu hamleyle siyasi partilerin kurumsallaşması ve toplum üzerindeki sorumluluklarının artırılması amaçlanıyor.
Partilerin Kurultay’a girebilmesi için ülke genelinde yüzde %5 olarak belirlenen seçim barajını aşması gerekecek. Kurultay Başkanı'nın en fazla 3 yardımcısı olacak ve komite sayısı 8 ile sınırlandırılacak.
Kuvvetler Ayrılığı
Reformun en dikkat çekici yönlerinden biri, Cumhurbaşkanı'nın parlamento üzerindeki doğrudan etkisinin azaltılması. Yeni parlamentoda Cumhurbaşkanı tarafından atanan özel bir milletvekili kotası bulunmayacak.
Daha önce Senato, Meclis ve Cumhurbaşkanının ortak onayıyla belirlenen Anayasa Mahkemesi, Sayıştay ve Merkezi Seçim Komisyonu başkan ve üyeleri, artık yalnızca Kurultay onayıyla göreve getirilecek.
Yeni Anayasa Hazırlığı
Tokayev, bu köklü değişikliklerin sadece teknik düzenlemeler olmadığını, aslında "Yeni bir Anayasa" anlamına geldiğini belirtti. Bu kapsamda:
Anayasa Mahkemesi Başkanlığı koordinesinde 100’den fazla hukukçu ve uzmandan oluşan bir anayasa komisyonu kurulacak. Komisyonun hazırladığı taslak metin, halkın onayına sunulacak. Referandumun 2026 yılının ilk yarısında (muhtemelen Nevruz dönemi olan Mart ayında) yapılması öngörülüyor.
Senato’nun lağvedilerek "Kurultay" çatısı altında tek meclisli sisteme geçilmesi, Kazakistan’ın hem modern demokratik standartlara uyum sağlama hem de Türk devlet geleneğini kurumsallaştırma çabası olarak değerlendiriliyor.
Kazakistan'daki gelişmeler umut verici. Türkiye'de bir umut yoksa da orada var. Bu da içimize su serpiyor. Öfkemize hakim olmamıza katkısı oluyor.