ABD ve İsrail’in geniş çaplı operasyonu İran’a karşı ikinci gününde de tüm hızıyla sürüyor. Bugün, 1 Mart sabah saatlerinden itibaren başkent Tahran başta olmak üzere İran’ın birçok bölgesinde şiddetli patlamalar devam ederken, hava savunma sistemleri aktif hale geldi ve her iki taraftan da kayıplar açıklandı.
Günün en sarsıcı gelişmesi, İran’ın 36 yıllık mutlak otoritesi ve molla rejiminin başı Ayetullah Ali Hamaney’in ölümü oldu. Hamaney’in Tahran’daki ofis ve konut yerleşkesine düzenlenen nokta atışı hava saldırısında hayatını kaybettiği İran devlet televizyonu tarafından "şehadete ulaştı" ifadesiyle resmen doğrulandı. Aynı saldırıda Hamaney’in kızı, damadı, torunu ve bir gelininin de yaşamını yitirdiği bildirildi.
Ülkede 40 günlük ulusal yas ve 7 günlük resmi tatil ilan edilirken, dini liderlik makamı için geçici olarak Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Yargı Erki Başkanı ve Ali Rıza Arafi’den oluşan üç kişilik bir konsey görevlendirildi.
Askeri ve Siyasi Komuta Kademesindeki Diğer Kayıplar
Hamaney dışında, İran’ın savunma ve strateji mekanizmasının beyni sayılan pek çok isim de saldıırlarda öldürüldüğü netleşti.
- Aziz Nasırzade (Savunma Bakanı): İsrail hava saldırılarında hayatını kaybettiği bildirilen en üst düzey kabine üyesi oldu.
- Abdurrahim Musevi (Genelkurmay Başkanı): İran ordusunun en tepesindeki isim olan Musevi’nin saldırılarda öldüğü açık kaynaklara yansıdı.
- Ali Şemhani (Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri ve Lider Danışmanı): Hamaney’in en yakın kurmaylarından biri olan Şemhani’nin ölümü İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi tarafından doğrulandı.
- Muhammed Pakpur (Devrim Muhafızları Kara Kuvvetleri Komutanı): Devrim Muhafızları’nınn sahadaki en güçlü isimlerinden biri olan Pakpur’un da saldırıların hedefi olduğu ve hayatını kaybettiği belirtiliyor.
Eski Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad: Ölümüne dair net bir teyit olmasa da olsa da çeşitli raporlar ölümüne işaret ediyor. Ahmedinejad’ın Tahran’ın Narmak semtindeki evinin vurulduğuna dair görüntüler servis edildi.
ABD-İsrail Cephesinde İlk Kayıplar
Molla rejimi yaşadığı ağır kayıplarla birlikte füze ve insansız hava aracı (İHA) saldırılarına bugün de devam etti. İsrail'in başkenti Tel Aviv ve çevresine düzenlenen balistik füze atışları sonucunda bir İsraillinin öldüğü açıklanırken, onlarcasının da yaralandığı kaydedildi.
Aynı zamanda İran’ın bölgedeki Amerikan askeri üslerini ve müttefik konumlarını hedef aldığı çok sayıda saldırı bildirildi. İkinci gün çatışmaları sırasında ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) ilk Amerikan askerî kayıplarını doğruladı. Üç ABD askeri hayatını kaybetti, beş asker ağır şekilde yaralandı ve başka personelin de hafif yaralanmalarla göreve döndüğü bildirildi. ABD Ordusu, kapsamlı bir taarruzun hâlâ devam ettiğini ve yeni hedeflere yönelik operasyonların süreceğini açıkladı.
İran devlet medyası, saldırılarda geniş çaplı sivil ve askerî kayıplar olduğunu bildirdi. Resmi olmayan kaynaklarda ülke genelinde yüzlerce ölü ve yaralının olduğu belirtilirken, özellikle Tahran ve çevresindeki yerleşim alanlarında ağır hasar raporlarına yer verildi. İnsan Hakları gruplarının ön verilerine göre İran’da 201’den fazla ölü ve yüzlerce yaralı olduğu öne sürülüyor; öte yandan İsrail tarafında da saldırıların sivil hedeflere ulaşması sonucu kayıplar yaşandığı bildirildi.
Körfez Saldırı Altında
Bölgesel güvenlik yapısı, gün boyunca artan füze atışları, hava sahası ihlalleri ve askeri aktiviteler nedeniyle ciddi şekilde sarsıldı. Katar, Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Bahreyn gibi Körfez ülkelerinde İran’dan atıldığı iddia edilen füzelerin ardından güvenlik seviyesi yükseltildi. Bu gelişmeler, enerji rotaları, ticaret yolları ve hava trafik kontrolü üzerinde de etkisini gösterdi.
Sivil nüfus açısından 1 Mart, İran’da ve bölge genelinde olağanüstü bir insani krizin derinleştiği gün oldu.
Hastaneler, yaralı akınıyla mücadele ederken kırılgan sağlık sistemleri ağır baskı altında kaldı; insani yardım kuruluşları acil koridorlar açılması çağrısını yineledi. Ayrıca Pakistan’ın Karaçi kentinde ABD Konsolosluğu önünde düzenlenen İran yanlısı protestolarda en az dokuz kişi hayatını kaybetti, onlarca kişi yaralandı.
