BirGün yazarı Timur Soykan son yazısında, anayasal gösteri haklarını barışçıl şekilde kullandıkları için tutuklanan Türk gençleri hakkında yeni bir skandalı ortaya koydu. 19 Mart sonrasında yüzlerce genç “Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu’na muhalefet” gerekçesiyle tutuklandı. Ancak İstanbul Valiliği’nin bu yasağa dayanak gösterdiği kanun maddeleri geçersiz çıktı.
Kanunda 15/H Diye Bir Madde Yok
Valilik, 19–23 Mart arası gösteri yasağını 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu’nun 11/C ve 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu (PVSK)’nın 15/H maddelerine dayandırdı. Ancak PVSK’da böyle bir madde bulunmadığı, 15'inci maddenin de sadece ifade alma usullerini düzenlediği ortaya çıktı. Avukat Arman Yılmaz, “Valiliğin açıklaması açıkça hukuka aykırı ve bu karara dayanarak yapılan tüm işlemler geçersizdir” dedi.
Valilik yasağı, doğrudan toplantı ve gösteri yürüyüşlerini düzenleyen 2911 sayılı kanuna değil, yetki sınırları belli diğer kanunlara dayandırdı. Oysa kanunlara göre genel bir eylem yasağı ancak 2911’in 19. maddesiyle ve somut gerekçelerle ilan edilerek alınabilir. Bu yapılmadı, karar yalnızca soyut ifadelerle duyuruldu.
Hatalı karar sonrası polis müdahalesinde orantısız güç kullanıldı, gençler evlerinden şafak baskınıyla alındı. Tutuklananlar günlerce aç bırakıldı, yerde yattı, sınavlarına giremedi. İddianamelerde yine valiliğin bu hukuksuz kararı esas alındı.
Uzatma Kararı da Hukuka Aykırı
Valilik yasağı 4 gün daha uzattı ancak yine hangi hakkın hangi kanunla sınırlandığı belirtilmedi. Şehre giriş çıkış da yasaklandı. Oysa 5442 sayılı kanun böyle bir yetki vermiyor. Kararın ölçülülük ilkesine aykırı olduğu ve AİHM ile AYM içtihatlarını çiğnediği ifade ediliyor.
“Devlet Tazminat Ödemek Zorunda”
Avukat Yılmaz, “Valiliğin yasaya aykırı kararıyla anayasal haklar çiğnendi. Bu nedenle zarar gören herkese devletin tazminat ödemesi gerekir” dedi. Ayrıca valiliğin “izin veriyoruz” şeklindeki açıklamasının da hukuka aykırı olduğunu, toplantı ve gösteri yürüyüşleri için böyle bir izin mekanizması bulunmadığını hatırlattı.
