izmir escort instagram takipçi satın al izmir escort antalya escort bursa escort porno izle izmir escort antalya escort takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi kasma
Erkin Çam
Giriş Tarihi : 13-07-2020 20:46
Güncelleme : 21-08-2020 18:33

İrfan Nedir

Son zamanlarda birilerinin irfandan bahsettiğini duydunuz mu hiç? İrfan nedir diye tanımlamayı deneyen, irfandan bahseden birilerini okudunuz mu? Herkes ilim peşinde, İslamcı taife dışında irfan kelimesini ağzına alan yok, onlar kullandığı için de irfan ekstra sevimsiz, itici bir kelimeye dönüştü

Son zamanlarda birilerinin irfandan bahsettiğini duydunuz mu hiç? İrfan nedir diye tanımlamayı deneyen, irfandan bahseden birilerini okudunuz mu? Herkes ilim peşinde, İslamcı taife dışında irfan kelimesini ağzına alan yok, onlar kullandığı için de irfan ekstra sevimsiz, itici bir kelimeye dönüştü. Bir de Twitter ahalisi olur olmaz “Anadolu İrfanı” diye dalga geçiyor. Ömer Seyfettin’e atfedilen bir anekdot vardır ki benim bu konuya merak salmama neden oldu. Birinci Dünya Savaşı sırasında Ömer Seyfettin öğretmen arkadaşlarıyla ders arasında sohbet ederken biri “Duyduğuma göre Avusturya’dan vagonlar dolusu şeker geliyormuş” demiş. Dinleyenler de şeker yokluğundan dolayı çuval çuval şeker alma hesabını yapmaya koyulmuşlar. O ara odaya çay servisi yapan yaşlı bir hademe de duymuş aynı söylentiyi: “İnanmayın beyim” demiş, “şu harp sırasında Avusturya’dan şeker meker gelmez, şekerleri olsa kendileri kullanırlar!”

Ömer Seyfettin ilim ile irfanı ayırmak için bu hikâyeyi anlatırmış, onca okumuş ilim sahibi adamın göremediği gerçeği okumamış ama irfan sahibi birinin gördüğünü söylermiş. Ne anladık peki bundan? İlim nedir az çok biliyoruz da irfanı bu hikâye sayesinde tanımlayabilir miyiz? Gelin basit bir yol izleyelim. Eğer bilgiyle, bilmekle ilgili ise irfan, bilgi nedir oradan başlayalım. Genel kabul görmüş tanımlara göre: Veri, kaydedilebilir somut gerçeklerdir. Örneğin Ahmet’in bu ay yaptığı toplam satış tutarı veridir.

Enformasyon, verilerin belirli bir konu etrafında işlenmiş halidir. Örneğin Ahmet bu sene şirkette en çok satış yapan elemandır önermesi bir enformasyon içerir. O şirketteki herkesin satış rakamı verileri bir araya getirilir, bu veriler işlenir (burada karşılaştırılır), enformasyon oluşur. Bilgi, enformasyon haline dönüşmüş gerçeklerin analizi ve/veya sentezi ile elde edilen üst düzey gerçeklerin deney, tecrübe, yorum, analiz ve bağlam ile zenginleştirilmiş halidir. Örneğin Ahmet şirketin en başarılı satış elemanıdır önermesi bilgidir. Hem birçok yılın satış verileri, hem de başarı kriterleri belirlenir, veriler buna göre incelenir ve bilgi oluşur.

Bu çok kaba genellemeleri ve tanımları doğru kabul edelim lütfen, yoksa ilerlemekte zorlanacağız. Bunlara bağlı olarak bugün kullandığımız anlamda Bilim (ilim?!) “somut verilerden oluşan bilgilere dayanarak birtakım yasalara ulaşan bilgi yolu, düzenli ve tutarlı bilgi” diye tanımlanmaktadır. Bilimi tanımlamakta zorlanmıyoruz gördüğünüz gibi, iki Google aramasıyla kafama yatan tanımları bir araya getirebiliyorum. İrfan da bir tür bilgiyi ele alıyor, sanırım. Tanımını ararsanız, Kubbealtı Lügati şöyle tarif ediyor: 1. Bilme, anlama, biliş, anlayış 2. Gerçeği anlama hususundaki güçlü seziş yeteneği, görgü ve sezişten gelen ruh uyanıklığı 3. Kültür Daha öznel, kısmen de olsa sezgilere dayanan, kesin olmayan, somut verilerle doğrulanamayan, kişiden kişiye aktarılamayan bir bilgi biçimi midir irfan? Bilime konu olamadığı, ölçülemediği, yazıyla aktarılamadığı için mi kenarda kalmış, değerini kaybetmiş, üzerinde pek düşünülmeyen ve yazılar yazılmayan bir üvey evlat mıdır? Yoksa aslında irfan nasıl anlamlandıracağımızı bilmediğimiz, sistemimiz içinde bir yere oturmayan bilgileri içine tıktığımız “Diğer” klasörü müdür, bir nevi çuval mıdır? Yukarıdaki örnekten gidelim. Ahmet maşallah iyi satış yapıyor, bunu öğrendik. Bu konuda bilgi sahibiyiz. Bu durumda ona ödül olarak en rahat çalışabileceği, şirkete ve kendisine en çok para kazandırabileceği müşteri portföyünü mü vermek doğru olur, yoksa kimsenin koparamadığı işleri koparsın diye zorlu müşterilere göndermek mi? Maaşını artırmak mı, prim tabanlı çalıştırmak mı? Yalnız kurt olmasına izin vermek mi, yoksa bir ekip kurmasına izin vermek, onları eğitmesini sağlamak ve başarısını sağlayan becerileri şirket kültürüne dâhil etmek mi? Ya da belki, çok ayıp ama, bir haltlar mı karıştırıyor diye hesaplarını denetlemek mi? Bilim bize bu soruların cevaplarını vermez tam olarak, müdürün (yönetici ya da direktör desem daha havalı olurdu sanki) irfanına bağlıdır bu durum. Ahmet bir nevi çarşı çakalı mı, yoksa bir başarı öyküsü mü, bunu sezmelidir müdür. Deneyimlerine, sezgilerine, insan sarraflığına güvenerek oturttuk onu oraya, ne yapacağımıza o karar versin! Benim irfan konusunda ilgimi çeken de tam olarak bu sanırım.

Bir formülü yazılan, talimatnameye girebilen, el kitabında uyarı konusu olan; kısacası sistematik hale getirilen bilgi artık irfan olmaktan çıkıyor. Mesela eskiden “bu herifin gözü göz değil, buna dikkat edin” derse biri, bu tamamen cümleyi söyleyenin irfanına yorulurdu. Şimdi yalan makineleri var, psikolojik testler var, yalan söylediğinde göz bebeğinin yukarı ve sağa (ya da sola?) kaydığına dair istatistiksel veriler var. Artık birinin yalan söylediğine dair bilgi, irfanın konusu olmaktan çıktı.

Görünen o ki, yirmi birinci yüzyılda sistematik bilginin konusu olan, rutinleştirilebilen, algoritması (ne kadar karışık olursa olsun) yazılmış olan her işi kademeli olarak yapay zeka uygulamalarına bırakacağız. Satışı, fiyatlandırmayı onlar yapacak, hedefleri verdiğinizde optimizasyonları onlar yapacak, yörünge hesaplarını onlar yapacak, maaş zamlarına onlar karar verecek, üretimi onlar devralacak, her iş günü birbirinin aynı olan HERKES yakında işsiz kalacak. İrfanın ne olduğunu bilmesek de irfanımız ile hayatta kalacağız. Bize ne kalacak peki? İcatlar yapmak… Hayal etmek… Sanatla uğraşmak… Uzayı keşfetmek…? Çok iyimsersiniz! Bize kalacak olan asıl işler sadece (i) kendisiyle ne yapacağımızı, nasıl kullanacağımızı bilmediğimiz bilgileri “kullanılır” hale getirmek, (ii) kendi uzamı dışındaki hiçbir şeyi düşünmeyen yapay zekanın göremediği büyük resmi görmek ve (iii) Kara Kuğuları tahmin etmek olacak. Haftaya: “İrfan öğretilebilir mi?”

Erkin Çam 

NELER SÖYLENDİ?
@
Erkin Çam

Erkin Çam

DİĞER YAZILARI Ödünç Verilmeyen Kitaplarım (2): Dünyanın Fısıltısı 26-11-2020 11:13 Ödünç Verilmeyen Kitaplarım (1): Çöl Gezegeni Dune 18-11-2020 11:33 Milli Menfaat Nedir, Yenir mi İçilir mi? 20-10-2020 11:26 Bir Ergen Olarak Türkiye Cumhuriyeti 12-10-2020 11:10 Reis'i Anlamak 07-10-2020 11:39 Kriz Fırsatları 30-09-2020 10:08 Kişisel İlişkilerde Her Şeyi Berbat Etmenin Yolları 23-09-2020 10:43 Çalışmadan Nasıl Olacak? 16-09-2020 09:45 Asgari Ücret Prangası 08-09-2020 13:28 Muhalefeti Ele Almak yahut Topal Ördek 31-08-2020 16:52 İyi Biri misiniz? 19-08-2020 09:55 Diyanet İşleri Başkanlığı'na Açık Mektup 11-08-2020 20:25 Kızılay'a Açık Mektup 04-08-2020 20:10 İrfan Nasıl Öğretilir 20-07-2020 21:11 İrfan Nedir 13-07-2020 20:46 Temsili Demokrasinin Sonu 06-07-2020 21:01 Aracıların Sonu 30-06-2020 21:07 En Zorlu İkilem: Gitmek mi Zor, Kalmak mı? 23-06-2020 20:21 Keşke Patron Olduğumda Bilseydim Diyeceğiniz 7 Şey (9 da Olabilir) 02-06-2020 20:32 Freelance Çalışma: Yeni Bir Dönem 25-05-2020 21:20 Otomatik Çeviri Mucizesi (!) 18-05-2020 20:18 Everyday I'm Trolling 05-05-2020 20:11 Gemisini Kurtaran Kaptan 27-04-2020 21:20 Cumhurbaşkanlığı Forsu 23-04-2020 20:49 Bu Olanların Bir Anlamı Olmalı 13-04-2020 20:12 Kökler 04-04-2020 21:31 Ciddiyet ve Aşırı-Ciddiyet 28-03-2020 20:17 Evde(n) Çalışma Rehberi 12-03-2020 20:00 Kendo Nedir, Ne Öğretir 04-03-2020 20:09 Ana Faaliyet Konusu 03-03-2020 20:28 Bizi Kadınlar Kurtaracak 12-02-2020 20:28 AKP'nin Alanını Daraltmak 04-02-2020 19:59 İyi Biri misiniz? 21-08-2020 00:21
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA
bursa escort bursa escort konya escort selçuklu escort kulu escort akşehir escort cihanbeyli escort meram escort porno izle sex hikayeleri seks hikayeleri