Konuk Yazar
Giriş Tarihi : 04-03-2020 20:19
Güncelleme : 23-10-2020 23:16

Bir AKP Masalı

Yerli para birimleriyle uluslararası ticaret uzun zamandır konuşulan bir konu

Yerli para birimleriyle uluslararası ticaret uzun zamandır konuşulan bir konu. Cumhurbaşkanı Erdoğan 2016 yılında bu meseleyi ortaya atmıştı. Cumhurbaşkanlığı Başdanışmanı Cemil Ertem konuyu bir adım daha öteye götürüp Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının bu konuda çalışmalar yürüttüğünü söylemişti. Ayrıca ekonomist olan Cemil Ertem yerli parayla ticaretin kaçınılmaz olduğunu da söylemişti. Daha sonra Mevlüt Çavuşoğlu ticaret savaşlarına karşı en iyi cevabın milli para hamlesi olduğunu söylemişti. Milli para ile ticaret Çin, Rusya, İran ve Türkiye’yi kapsayan bir dar bir alanda kalıyor. Resmi olarak bu alanda konuşmalar dışında bir adım henüz atılmadı. Hükumetin söylediği sistem şöyle, mesela Türkiye, Rusya’dan gaz alırken Ruble ile ödeme yapacak; Rusya, Türkiye’den narenciye alırken TL ile ödeme yapacak. Hükumet bu sistem ile doların hükmünü yenmek istediğini söylüyor. Türkiye ve Rusya Türkiye, 2019 yılında Rusya’dan $23 milyar mal ve hizmet ithal etmiş. Buna karşılık sadece $4 milyar değerinde ihracat yapabilmiş. Net olarak Rusya ile ticarette $18.9 milyar dolar açık vermiş. Peki, bu devasa ticaret hacminde hangi para birimleri kullanılmış? Rusya Merkez Bankasının en son yayınladığı Türkiye ile dış ticarette kullanılan dövizler tablodaki gibidir. (Rusya Merkez Bankası verileri Q3 2019’a kadardır) Tabloda görüldüğü gibi Türk Lirasının adı bile geçmemiş. Ruble ile yapılan bir miktar ticaret var ama ağırlık yine de dolar üzerinde. Bakan Pekcan "Rusya ile yerel paralarla ticaretimiz başladı. Ağırlıkta mı? Değil, ama yine de yüzde 10 civarına ulaştı" demişti ama Rus Merkez Bankası verileri bize aksini söylüyor. Bakan Pekcan yerli para diye Rus Rublesinden bahsetmiş olmalı. Veriler 2013 yılından itibaren verilmiş. Rublenin 2013’ten bu yana payı genel olarak çok değişmemiş. Yani "yerli ve milli" paralarla dış ticaret sözden ileriye gidememiş. Yerli parayı kullandığımız bir sisteme geçip dolardan komple vazgeçsek ne olur? Bu sistem çalışır mı? Türkiye Rusya’ya karşı 18.9 milyar dolar açık verdi. Eğer yerli parayla ticaret yapsaydık 18.9 milyar doların karşılığı Ruble’ye ihtiyacımız olacaktı. Ruble almak için TL satacaktık. Kabaca her yıl 118 milyar TL satıp karşılığında Ruble alıp Rusya ile ticaret yapacaktık. Bu gerçekleşirse eğer Ruble değer kazanır TL değer kaybeder. Hiçbir ülke yerel parasına değer kazandıracak bir dış ticaret oyununa girmek istemez. Çin ve ABD arasındaki en büyük kur savaşı hep bu yüzden çıkıyor. Çünkü yerel paran değersiz olursa diğer ülkeye daha çok ihracat yapabilirsin. Aynı zamanda ithalatın düşer. Son dönemde Türkiye’nin dış ticaret verilerindeki iyileşmenin nedeni TL’nin değersizleşmesiyle ihracatımızdaki artıştır. Çin’in yıllardır bu yüzden Yuan’nın değerini düşük tutuyor. Ayrıca bu modelde bir diğer sıkıntı döviz takasında olacak. Biz bu üç ülkeyle yerel para birimde ticaret yaptığımızı varsaydığımızda. Bu üç ülkeye karşı dış ticarette net olarak ithalatçı konumundayız. Peki biz bu ülkelerden mal ve hizmet alırken ödemek için Ruble, Yuan ve Riyal’i nereden bulacağız? Ruble almak için Dolar mı bozacağız? Piyasaya sürekli TL salamayacağımıza göre bir süre sonra bu üç para birimini almak için TL yerine Dolar ve Euro kullanmak zorunda kalacağız. Yani bu sistem bize yine Dolar ve Euro talebi yaratacak bizim açımızdan. Diğer taraftan takası olamayan Yuan var. Yuan hiçbir şekilde Çin dışında takas edilmez. Peki Türk ithalatçısının Yuan ihtiyacını kim karşılayacak? Hadi diyelim Çin Halk Bankası sadece ticarette kullanmak için TL karşılığı Yuan satmayı kabul etti. Çin ile 2019 yılında kabaca 19.1 milyar dolarlık ithalat 2.7 milyar dolarlık ihracat yapmış. Kabaca nette 16.4 milyar dolarlık açık vermişiz. Çin Halk Bankası bu açıktan elde edeceği 101 milyar TL’yi ne yapacak? Bizden başka bir ülke TL’yi kabul eder mi? Sanmıyorum. Bu modelde diğer sorun, Rusya ve Türkiye’nin para birimleri fazla oynaklık gösteriyor. İkisi de çok hızlı değer kayıplarına uğrayabiliyor. Bu para birimlerinin geleceğe dair değerlerinin hesaplanması ve alım satım anlaşmaları yapılmasını güçlendiriyor. Zaten hiç kimse güçlü rezerv paraları bırakıp aşırı oynak paralarla ticaret yapmak istemez. Bir diğer sorun merkez bankamız rezerv olarak Ruble, Yuan ve Riyal tutmak zorunda kalacak. Hadi bunu dolar rezervlerini azaltarak yaptı diyelim. Dolar ve Euro’nun yanında Yuan, Ruble ve Riyal’i de sürekli rezerv olarak tutmak zorunda kalacak. Hem maliyetler artacak hem finansal açıdan gelişmemiş bu ülkelerin para birimleriyle ilgili finansal enstrümanlar az olduğu için TCMB’nin müdahale gücü zayıflayacak. Yani özetle yerel para birimleriyle ticaret sadece seçim zamanları veya ABD ile gerilim zamanları ortaya atılan bir modelden ibaret. Gerçekte hiçbir karşılığı yok. Uygulanması sürdürülebilir bir model değil. AKP hükumetinin işler bozulunca bu tarz modelleri ısıtıp halkın önüne koyduğunu hepimiz biliyoruz. AKP her zaman olduğu gibi halkın milli duygularıyla oynamak için ekonomi de "Dolara karşı yerel para" masalını okumaktadır. Ben bu modelin sadece masal olduğunu ve dış ticarette ağırlıklı olarak uygulanamayacağını anlatmaya çalıştım. Takdiri yüce Türk milletine bırakıyorum. Esenlikler dilerim.


Serhat Başkurt


Kaynaklar

Rusya Merkez Bankası
TUİK
International Trade Centre
T.C. Dışişleri Bakanlığı
T.C. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı
EVDS

NELER SÖYLENDİ?
@
Konuk Yazar

Konuk Yazar

DİĞER YAZILARI Vahşice Katledilmiş Küçücük Bedenler: EOKA Tarafından Öldürülen Kıbrıslı Türk Çocuklar 31-05-2021 09:55 Değişmeyen Başlık: Onlar Kalabalık, Biz Yükseğiz 19-05-2021 11:17 Ülkücülerin 'Ablası', Ülkücülerin 'Şahikası' 10-05-2021 11:15 1915 Ermeni Meselesi; Balkanlar, Kafkasya ve Ortadoğu 27-04-2021 10:11 Kayıp Sadece 128 Milyar Dolar Mı? 16-04-2021 11:21 Dünya Finans Sistemi ve Merkez Bankası: Arkasındaki Pek Bilinmeyen Gerçekler 29-03-2021 09:21 Tarih Türkeş'i Haklı Çıkardı 16-03-2021 22:51 Indie Oyun Sektörü: Bekleyeni Olmayan Bir Avuç Geliştiricinin Hikayesi 05-03-2021 12:32 “Anadolu İrfanı’na” Aykırı Bir Anadolu Türk Ozanı: Karacaoğlan 19-02-2021 10:55 Zeki Velidi Togan Hoca’nın Eğitim Disiplini Ve Hatıralarım 07-02-2021 09:21 Putin’in Tahtını Sallayan Liberal Milliyetçi: Navalny 31-01-2021 11:34 Turan: Asla Olmayacak Olanda Diretmek 08-01-2021 10:41 FPS Oyunlarının Tarihi Gelişimi 04-01-2021 11:10 Hakkı Öznur'un Kitaplarından İntihal Yapan Yapana 22-12-2020 10:00 Şiiri Kim Öldürdü? 12-12-2020 13:52 Kürdistan Kavramının Günümüzde Olmayan Karşılığı 17-11-2020 09:48 Cumhuriyet Halk Partililerin Amerikan Seçimleri ile İmtihanı 06-11-2020 10:07 Bir Algı Aracı Olarak YPJ İllüzyonu 05-10-2020 13:44 Küresel Dünya Küresel Life 28-09-2020 11:26 Medeniyet Dili Olarak Türkçe ve Hasan Tahsin 18-09-2020 12:37 Bölüneni Börü Yer mi? - Milliyetçi Ayrışma 17-09-2020 10:15 Kızılelma Gömleği X AKP 11-09-2020 10:16 Ölüm Cezasına Dair 03-09-2020 09:13 Doğu Türkistan Milli Davamız mıdır 01-08-2020 21:01 Hoşnutsuz İnsanlar Ülkesinde 01-08-2020 20:46 Atatürk'ün 9. Ordu Müfettişi Olarak Görevlendirilmesi 25-07-2020 20:05 Türkiye’de Kadının Yaşama Hakkı 21-07-2020 22:05 Libya'dan Eli Boş Dönmeyelim? 28-06-2020 20:20 Türk Milliyetçilerinin Günahları 03-06-2020 21:19 Din, Kamu Hizmeti Olmalı Mıdır? Bir Din Kamu Hizmeti Olarak Diyanet İşleri Başkanlığı Tartışması ve Fransız Laikliği Örneği 19-05-2020 19:31 Türkiye’de Sivil Toplum ve AB Üyelik Süreci 18-05-2020 20:46 Bir Siyasal Araç Olarak Serseri Aşık Liseli 16-05-2020 20:20 Lider Ne Diyorsa Doğrudur 05-05-2020 20:27 Bir Kısır Tartışma: Türk Milliyetçiliği mi, Türk-İslam Milliyetçiliği mi? 03-05-2020 21:21 Doktor Rıza Nur Hakkında Birkaç Soru ve Cevap 01-05-2020 21:14 Sahi, Devlet Neydi? 21-04-2020 20:31 Kızıl Hegemonyanın Kanlı Propagandası 17-04-2020 20:31 Çin Gerçekten Virüsü Yendi mi? 10-04-2020 21:00 Eski Türklerde Yada Taşı ve Genel Bilgilendirme 14-04-2020 20:50 Böyük Türk Mücahidi: Başbuğ Alparslan Türkeş 04-04-2020 21:02 Firdevsi ve Nevaî Üzerinden Hedefe İlerleme 31-03-2020 20:26 Bir AKP Masalı 04-03-2020 20:19 Bir Kutsala Dokunmak: Nevzat Kösoğlu'na Dair 03-02-2020 19:59 Kime Hitap Eder Bu Hutbeler 24-11-2019 19:48 İntihar Mı İsyan Mı 15-11-2019 18:11 Türk Genel Devriminin Kısa Bir Deyimi 29-10-2019 17:27
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA