Konuk Yazar
Giriş Tarihi : 16-04-2021 11:21

Kayıp Sadece 128 Milyar Dolar Mı?

Cumhuriyet Halk Partisi’nin ortaya attığı ‘’128 Milyar Dolar Nerede?’’ meselesi aslında Merkez Bankasının son iki yılda azalan rezervlerinin toplamını gösteriyor. Rezervlerdeki azalma daha fazla olmasına rağmen “128 Milyar Dolar” artık simgesel olarak akıllara kazındı.

2018’in ikinci yarısında Murat Çetinkaya’nın Merkez Bankası başkanıyken faizleri %24’e çıkarmasının ardından bankalar baskıyla mevduat faizlerini %20’nin üzerine çıkaramamıştı. Enflasyon karşısında mevduat faizlerinin negatif getiri sağlaması yerli mevduat yatırımcısını döviz almaya itti. Bununla birlikte TL’deki değer kaybı hızlandı. 2019 başına geldiğimizde yerel seçimin yaklaşmasıyla kamu bankalarında olağandışı döviz satışları görülmeye başlanmıştı. TL’nin değer kaybı kamu bankalarının sürekli döviz satışlarıyla engellenmeye çalışılıyordu. Kamu bankalarının sattığı bu dövizin kaynağı ise o zamanlar belirsizdi.

Rezervlerdeki düşüşü ilk hesaplayıp kamuyu bilgilendiren kişi, ekonomist Haluk Bürümçekçi olmuş, ben dâhil birçok kişi de farkındalık yaratmıştı. (https://twitter.com/Burumcekci)

2019 başından yerel seçimler bitene kadar yani Haziran 2019’a kadar rezervler yaklaşık 22 Milyar Dolar erimişti. İktidarın iç siyasi emelleri için Merkez Bankası’nın döviz rezervleri satılmıştı. Bu Cumhuriyet tarihimizde bir ilkti. Ayrıca ne 15 Temmuz sonrası ne de Rahip Brunson Krizi sırasında bu yola başvurulmamıştı. Faiz artışları ve açık piyasa işlemleriyle TL’nin değeri korunmaya çalışılmıştı.

PPK (Para Politikaları Kurulu) toplantılarında artık ekonomistler tarafından Merkez Bankası Başkanı Murat Çetinkaya’ya döviz rezervlerindeki eksilmeyle ilgili sorular sorulmaya başlanmasına rağmen soruların hiçbirine net bir cevap gelmemiş ve bu süreçte rezervlerin arka bahçe oyunu ile satıldığı ortaya çıkmıştı.

Yukarıda ekonomist Haluk Bürümçekçi’nin yayınladığı tabloda 2019’un ilk dokuz ayındaki net uluslararası rezervi, reeskont ile alınan dövizi ve BOTAŞ kalemiyle enerji şirketlerine satılan tutarları görüyorsunuz. Swap kalemi ise Merkez Bankası’nın bankalardan ödünç olarak aldığı dövizi gösteriyor. Mevzu ilk olarak 2019 yılında bu tablonun yayınlanmasıyla ortaya çıkmıştı. Net Uluslararası Rezerv, 2019’un ilk dokuz ayında 34,7 Milyar USD artması gerekirken sadece 5,5 Milyar USD artmış, bir anda 29,2 milyar USD’lik bir açık ortaya çıkmıştı.

Aynı dönemde döviz tevdiat hesaplarındaki artış ise 31.5 Milyar USD olmuştu. Dövize gelen bu talebi karşılayan bankalar bir yerlerden döviz almıştı almasına ama aynı dönemde yabancı girişi neredeyse sıfırdı. Yani piyasada bankalara döviz satan ama bu açık pozisyonunu kapatmak zorunda olmayan bir oyuncu olduğu görülüyordu.

Bu yeni oyuncunun Merkez Bankası olup olmadığını anlamak ise çok zor değil. Merkez Bankası USD satıyorsa karşılığında TL alıyordur. TL aldığı takdirde piyasada TL likiditesi azalır. Bunun önüne geçilmesi ve piyasanın doğru işlemesi için Merkez Bankası’nın piyasayı ekstra fonlaması gerekir. Kısaca Merkez Bankası döviz sattığı bankalara kısa vadeli borç vermek zorundadır. 2019 yılının ilk dokuz ayında Merkez Bankası, bankalara vermesi gereken borçtan daha fazla alacaklı hale gelmiştir. Merkez Bankası’nın 28 Milyar Dolar karşılığında 158 Milyar TL alacaklı olduğu görülüyor.

Satış Nasıl Yapıldı?

Aynı dönemde Merkez Bankasının döviz ihalelerinde bu tutara rastlamıyoruz. Peki bu dövizin satışı nasıl yapıldı? Merkez Bankasının şeffaflığına uymayan arka bahçe kısmı burada başlıyor. Merkez Bankası elindeki dövizleri kamu bankaları aracılığıyla satarken brüt rezervlerdeki düşüşü gizlemek için swap işlemlerine hız veriyor. Böylece bankaların elindeki dövizi borç olarak alıp karşılığında TL veriyor.

Bu sayede satılan USD sanki kasaya geri dönmüş gibi gösterilirken, aldığı dövizi tekrar kamu bankaları aracılığıyla satıp bir döngüye girmiş oluyor.

Yukarıda gördüğünüz tabloda ise 128 Milyar USD’nin 33 Milyar USD’lik kısmının 2019 yılında 95 Milyar USD’lik kısmının ise 2020 yılında eksildiğini görüyoruz. 2019 yılında başlayan ve hükümetin iç siyasette başarı kazanmak uğruna piyasalara savaş açıp arka bahçeden yaptığı döviz satışlarının sonucunda 102 Milyar USD’lik rezerv berhava olmuş durumda. Kalan 25-26 Milyar USD ise reeskontlarla Merkez Bankası’na gelmesi gereken döviz miktarı olarak görülmekte.

Bunun dışında kamu bankalarının USD’nin yükseliş trendini kırmak için kendi kasalarındaki yaklaşık 12 milyar USD’lik satışı var. Tabi bu satışlar da görev zararı olarak hazineye fatura ediliyor. Yani kamunun sırtına binen 140 milyar USD’lik bir açık görüyoruz. İktidar, arka bahçeden yapılan oyunları saklamada başarılı olamadı. Fakat kendinden sonraki iktidar için arka bahçede kazılmış büyük bir çukur bıraktı.


Serhat Başkurt

NELER SÖYLENDİ?
@
Konuk Yazar

Konuk Yazar

DİĞER YAZILARI Bir Kereden Bir Şey Olmaz | II 13-10-2021 12:33 Bir Kereden Bir Şey Olmaz | I 11-10-2021 11:29 Muhalefet 12-08-2021 10:49 Piston Aşağı mı İndi? 03-08-2021 22:55 Vahşice Katledilmiş Küçücük Bedenler: EOKA Tarafından Öldürülen Kıbrıslı Türk Çocuklar 31-05-2021 09:55 Değişmeyen Başlık: Onlar Kalabalık, Biz Yükseğiz 19-05-2021 11:17 Ülkücülerin 'Ablası', Ülkücülerin 'Şahikası' 10-05-2021 11:15 1915 Ermeni Meselesi; Balkanlar, Kafkasya ve Ortadoğu 27-04-2021 10:11 Kayıp Sadece 128 Milyar Dolar Mı? 16-04-2021 11:21 Dünya Finans Sistemi ve Merkez Bankası: Arkasındaki Pek Bilinmeyen Gerçekler 29-03-2021 09:21 Tarih Türkeş'i Haklı Çıkardı 16-03-2021 22:51 Indie Oyun Sektörü: Bekleyeni Olmayan Bir Avuç Geliştiricinin Hikayesi 05-03-2021 12:32 “Anadolu İrfanı’na” Aykırı Bir Anadolu Türk Ozanı: Karacaoğlan 19-02-2021 10:55 Zeki Velidi Togan Hoca’nın Eğitim Disiplini Ve Hatıralarım 07-02-2021 09:21 Putin’in Tahtını Sallayan Liberal Milliyetçi: Navalny 31-01-2021 11:34 Turan: Asla Olmayacak Olanda Diretmek 08-01-2021 10:41 FPS Oyunlarının Tarihi Gelişimi 04-01-2021 11:10 Hakkı Öznur'un Kitaplarından İntihal Yapan Yapana 22-12-2020 10:00 Şiiri Kim Öldürdü? 12-12-2020 13:52 Kürdistan Kavramının Günümüzde Olmayan Karşılığı 17-11-2020 09:48 Cumhuriyet Halk Partililerin Amerikan Seçimleri ile İmtihanı 06-11-2020 10:07 Bir Algı Aracı Olarak YPJ İllüzyonu 05-10-2020 13:44 Küresel Dünya Küresel Life 28-09-2020 11:26 Medeniyet Dili Olarak Türkçe ve Hasan Tahsin 18-09-2020 12:37 Bölüneni Börü Yer mi? - Milliyetçi Ayrışma 17-09-2020 10:15 Kızılelma Gömleği X AKP 11-09-2020 10:16 Ölüm Cezasına Dair 03-09-2020 09:13 Doğu Türkistan Milli Davamız mıdır 01-08-2020 21:01 Hoşnutsuz İnsanlar Ülkesinde 01-08-2020 20:46 Atatürk'ün 9. Ordu Müfettişi Olarak Görevlendirilmesi 25-07-2020 20:05 Türkiye’de Kadının Yaşama Hakkı 21-07-2020 22:05 Libya'dan Eli Boş Dönmeyelim? 28-06-2020 20:20 Türk Milliyetçilerinin Günahları 03-06-2020 21:19 Din, Kamu Hizmeti Olmalı Mıdır? Bir Din Kamu Hizmeti Olarak Diyanet İşleri Başkanlığı Tartışması ve Fransız Laikliği Örneği 19-05-2020 19:31 Türkiye’de Sivil Toplum ve AB Üyelik Süreci 18-05-2020 20:46 Bir Siyasal Araç Olarak Serseri Aşık Liseli 16-05-2020 20:20 Lider Ne Diyorsa Doğrudur 05-05-2020 20:27 Bir Kısır Tartışma: Türk Milliyetçiliği mi, Türk-İslam Milliyetçiliği mi? 03-05-2020 21:21 Doktor Rıza Nur Hakkında Birkaç Soru ve Cevap 01-05-2020 21:14 Sahi, Devlet Neydi? 21-04-2020 20:31 Kızıl Hegemonyanın Kanlı Propagandası 17-04-2020 20:31 Çin Gerçekten Virüsü Yendi mi? 10-04-2020 21:00 Eski Türklerde Yada Taşı ve Genel Bilgilendirme 14-04-2020 20:50 Böyük Türk Mücahidi: Başbuğ Alparslan Türkeş 04-04-2020 21:02 Firdevsi ve Nevaî Üzerinden Hedefe İlerleme 31-03-2020 20:26 Bir AKP Masalı 04-03-2020 20:19 Bir Kutsala Dokunmak: Nevzat Kösoğlu'na Dair 03-02-2020 19:59 Kime Hitap Eder Bu Hutbeler 24-11-2019 19:48 İntihar Mı İsyan Mı 15-11-2019 18:11 Türk Genel Devriminin Kısa Bir Deyimi 29-10-2019 17:27
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA