Konuk Yazar
Giriş Tarihi : 28-06-2020 20:20
Güncelleme : 28-08-2020 14:23

Libya'dan Eli Boş Dönmeyelim?

Yıllar önce kamu düzenini yitiren ve o andan itibaren uluslararası vekaletlerin oyun sahasına dönüşen Libya’nın, düşkün bir devlet olarak değerlendirilmesi gayet makul

Yıllar önce kamu düzenini yitiren ve o andan itibaren uluslararası vekaletlerin oyun sahasına dönüşen Libya’nın, düşkün bir devlet olarak değerlendirilmesi gayet makul. Düşkün devletlerin tamamı gibi Libya da birçok perspektiften oldukça yıkık ve kırılgan bir ülke. Bu kırılganlığın temel sebebi ise güvenlik ve halihazırda her milletten ve her ideolojiden birilerinin Libya’da cirit atıyor olması. Libya sahasında yapılacak bir sinyal istihbaratı (SIGINT) operasyonunda muhtemelen hem batı hem doğu ülkelerinin dillerinin konuşulduğu tespit edilecektir. Bununla birlikte bölgede kendi ülkesinin bayrağını kolunda taşıyan çok az yabancı bulunmaktadır. Doğu blokuyla anılan kalibrelerdeki silahların batılı vekaletlerin elinde, NATO kalibreli silahların doğulu vekaletlerin elinde görüldüğü ve kaosun hakim olduğu bu coğrafyada ipler de sürekli gergin. Bugüne kadar görüldüğü üzere; Libya’nın bu kırılgan halden kendi imkanları ile kurtulması zor. Diğer yandan Libya, dikkat çekici kaynaklara ve coğrafi bir konuma sahip. Bu nedenle Libya coğrafyasında uluslararası camianın tüm başat aktörlerinin ya kendisini ya da vekillerini izleyebiliyoruz. Doğaldır ki uluslararası camianın Libya’da attığı tüm adımlarda petrol ve doğal gaz kokusunu almak işten bile değil. Dolayısıyla Libya’nın istikrarlı ve güvenli bir ülke olmasının sonuçlarını uluslararası enerji piyasalarından okumak da mümkün olacak lakin ona biraz daha zaman var. Bugünlerde Libya’da normalleşmeye dair yol haritalarının çizileceği toplantıların yaklaştığına dair emareler de yavaş yavaş görülmeye başladı. İşte bu esnada tüm aktörlerin bir masa kurma ya da elinde sandalye ile bir masaya yaklaşma gayretlerini izliyoruz. Libya’nın geleceğinde Türkiye’nin rolünün ne olacağı ise doğal olarak Türk kamuoyu için bir merak konusu.

Türkiye, Libya Masasında Nerede Durmalı?

Libya meşru hükumeti ile Türkiye’nin ilişkileri gayet sıcak ve gelecekte de bu samimi ilişkilerin korunması bekleniyor ancak Libya’nın geleceği, uluslararası aktörlerin de olduğu bir masaya yatırıldığında Türkiye, Libya’ya verdiği desteklerin karşılığını ne kadar alabilecek göreceğiz. Bilindiği üzere Türkiye’nin Libya’daki mevcudiyetini mümkün kılan ve tüm maliyeti üstlenen iki ana unsur var; Türk görevlilerin Libya’da çektiği cefa ve Türk milletinin cebinden çıkan mali kaynak. Bu çerçevede Türk kamuoyu Libya’dan ne kazanıldığını veya ne kazanılacağını sormakta haklı. Çanakkale’de yaşayan emekli öğretmen çiftin maaşından kesilen vergilerle yürütülen Türkiye’nin Libya politikası neticesinde Ankara Ostim’de çalışan bir kaynakçı, işleri durduğu için matbaasını satılığa çıkaran Antalyalı girişimci ne kazanacak? Bu soruya verilecek olan yanıtlar, Libya özelindeki Türk dış politikasının iç siyasette ve kamuoyu nezdinde sorgulanmasını da beraberinde getirecektir. Türk dış politikasının Türk milleti için yalnızca tasa üreten ve bütçe tüketen bir hal almasını ve bunun sonsuza kadar kabul görmesini beklemek imkansız. Türkiye olarak günün sonunda Libya’dan yalnızca birkaç yüz kilometrelik yol inşaatı, üç beş adet bina ve alt yapı inşaatı ile ayrılırsak veya birkaç düşük kapasiteli hidrokarbon sahası imtiyazı ile geri dönersek olası müzakerelerin sonucunda Türk milletinin yeterince kazançlı olduğunu söylemek de mümkün olmayacaktır. Bu riski bertaraf etmek için Türkiye ile Libya arasında çok boyutlu bir ekonomik işbirliği ve kalkınma programı hayata geçirilmelidir. Her iş kolundan Türk girişimcisinin güvenle ve ekonomik garantiler ile Libya’da iş geliştirme fırsatı elde etmesi sağlanmalıdır. Seçilmiş ve atanmış Türk idareciler, Libya ile olan ilişkilerde gönlü bol ve yardımsever devlet adamı imajı ile hareket ederken akıllarındaki soru; “Üniversite mezunu işsiz Türk genci için Libya’da hangi ekonomik fırsatları hayata geçirebilirim” olmalıdır. Türk askeri, sınır ötesinde mevcudiyet gösterirken, bulunduğu coğrafyanın kendisinden sonra oraya gelecek olan kendi ülkesinin vatandaşları için huzur ve refah üreteceğini bilmek isteyecektir. Bir Türk vatandaşı, cebinden çıkan vergilerle uçurulan insansız hava aracının tükettiği her mühimmat ile Türk çıkarlarının nasıl geliştirildiğini anlamak isteyecektir. Libya’da, yalnızca birkaç Türk inşaatçısının kısa vadeli kazanç elde etmesini sağlamaktan daha fazlası başarılmalıdır. Millet olmak, tasada ve sevinçte ortak olmayı da beraberinde getirir. Türk milletinin Libya’da çektiği cefalar ve karşıladığı maliyetin sonucunda bir refah artışı beklemesi doğaldır. Türk girişimcilerinin Libya’da uzun vadeli ve karlı iş ilişkileri geliştirmesini sağlamak, Libya’dan kazandığı servet ile Londra’dan gayrimenkul alacak olan birkaç vizyonsuz inşaat yatırımcısını kollamaktan daha doğru ve karlı bir tercih olacaktır. İstihdama katkısı ve refah üretmekteki yetersizliği tartışılan inşaat projelerinin Türk milletinin uzun vadeli çıkarlarına katkısı bir süredir sorgulanmaktadır. Libya’daki Türk varlığını ve çıkarlarını da yalnızca inşaat sektörü ile kısıtlamak, seçilmiş ve atanmış karar vericilerin vizyonlarının sorgulanmasını da beraberinde getirecektir. Nihayetinde Libya’dan yalnızca inşaat projeleri ve dar kapsamlı enerji imtiyazları ile dönmek, Türkiye’nin Libya politikasının başarısız olarak anılmasına sebep olabilir.

Olası bir uluslararası mutabakattan önce Türkiye’nin Libya ile çok kapsamlı ve derin ekonomik ve askeri bir ilişkiyi hayata geçirmesinde fayda bulunmaktadır. Libya-Türkiye ilişkisi, önemli fırsatları ve doğal olarak riskleri de beraberinde getirmektedir. Libya’nın iletişim altyapısının kurulması, konut ihtiyacının karşılanması, hızlı tüketim ve perakende gıda ağlarının kurulması gibi fırsatlar çoğaltılabilir. Türkiye-Libya ilişkilerinin doğurabileceği potansiyel risklerin bertaraf edilebilmesi için Türkiye’den Libya’ya gidecek girişimciler için özel bir güvenlik bölgesinin tesis edilmesi düşünülebilir. Güvenli bölge; sosyal, ekonomik ve askeri bir oyun planı hazırlanmasında da faydalı olacaktır. Libya’da meydana getirilecek bir güvenli bölgenin, Türkiye’nin uzun vadeli çıkarlarını ve Libya’daki etkinliğini garanti altına alma fırsatı değerlendirilmelidir.

Libya petrolü ve doğal gazı uluslararası enerji piyasasına ulaştığı andan itibaren Libya halkının Türk girişimcilerinden ürün ve hizmet almasını kolaylaştırmanın bir yolu da Türk iş insanlarının ekonomik faaliyet göstereceği bir güvenli bölge meydana getirmektir. Türkiye, tesis edeceği bir güvenli bölgeyi uluslararası ortaklıklara ve müttefiklerinin kullanımına da sunabilir. Bu, güvenli bölgenin meşruiyetini ve emniyetini de beraberinde getirecektir. Türkiye, bu bölgenin ve Libya’nın genel güvenliği için sahip olduğu S-400 hava savunma sisteminden de faydalanmayı değerlendirmelidir. Güvenli bölge, Türk ürün ve hizmetleri için bir lojistik merkezi olma şansını da beraberinde getirecektir.

Türkiye, Libya’ya yaptığı siyasi ve askeri yardımların karşılığını alabilmek için Libya’da inşaatın ötesine geçecek ve çıkarlarını uzun yıllara yayabilecek kapasitedeki Türk girişimcilerinin yolunu açmak, siyasi ve ekonomik anlamda Türk milletinin lehine bir iklimi yaratmak mecburiyetindedir. Somali’de, çatışmaların ve iç karışıklığın en sıcak günlerinde Mogadishu Havaalanının yanındaki konteyner ofisinden kağıt bardak, plastik tabak ve A4 kağıt gibi sarf malzemeleri satan İngiliz genci gibi Türk gençleri de çatışma bölgelerinde Türk güvenlik güçlerinin gözetiminde güvenle iş yapabilmelidir. İngiliz gençlerini kıta ötesine taşıyan şey, girişimcilik ruhu kadar İngiliz devleti tarafından korunacaklarını bilmektir. İşletme mezunu sıradan bir Liverpoollu, Mogadishu’da iş yaparken çıkarlarının doğrudan İngiltere hükumeti tarafından kollandığını, hayati bir tehlike altında Kraliçesinin donanmasına ait bir Merlin helikopteri tarafından kurtarılacağını bildiği için girişimci ruh haline sahiptir. Yine Arkansaslı lise terk bir kuru temizlemeciyi Bağdat’taki yeşil bölgeye getiren ve koalisyon güçlerinin askerlerine ve sivil bürokrasiye hizmet satmasını sağlayan ruh hali de benzer bir örnektir. Türk hükumetleri, Türk gençlerine iş imkanı yaratmayı ve millet için refah üretmeyi amaçlarken, uluslararası girişimcilik için gereken siyasi, askeri ve diplomatik destekleri sonuna kadar seferber edebileceğini göstermelidir. Bu çerçevede; Libya’da gönlü bol ve yardımsever devlet adamı imajı sergileyen seçilmiş ve atanmış idarecilere Türk kamuoyunun, Libya’dan ne kazandığımızı sormaya hazır olduğunu söylemek gerekir. Bir devlet adamı olmanın getirdiği en keyifli ve en tatmin edici  an, kamudan aldığı kaynaklar ile kamu için hangi kazanımları hayata geçirdiğini anlatmaktır. Vatansever her siyasetçi ve bürokrat, özgeçmişinde milleti için samimiyetle meydana getirilmiş ve milli çıkarlara samimiyetle hizmet eden politikaları yazmak ister. Nihayetinde Türk kamuoyunun Libya konusundaki beklentisi de milli çıkarlara samimiyetle hizmet edecek siyasetçi ve bürokratları görmektir.


Refik IŞIK
Yasama Bilimleri ve Siyasal Temsil Uzmanı

NELER SÖYLENDİ?
@
Konuk Yazar

Konuk Yazar

DİĞER YAZILARI Vahşice Katledilmiş Küçücük Bedenler: EOKA Tarafından Öldürülen Kıbrıslı Türk Çocuklar 31-05-2021 09:55 Değişmeyen Başlık: Onlar Kalabalık, Biz Yükseğiz 19-05-2021 11:17 Ülkücülerin 'Ablası', Ülkücülerin 'Şahikası' 10-05-2021 11:15 1915 Ermeni Meselesi; Balkanlar, Kafkasya ve Ortadoğu 27-04-2021 10:11 Kayıp Sadece 128 Milyar Dolar Mı? 16-04-2021 11:21 Dünya Finans Sistemi ve Merkez Bankası: Arkasındaki Pek Bilinmeyen Gerçekler 29-03-2021 09:21 Tarih Türkeş'i Haklı Çıkardı 16-03-2021 22:51 Indie Oyun Sektörü: Bekleyeni Olmayan Bir Avuç Geliştiricinin Hikayesi 05-03-2021 12:32 “Anadolu İrfanı’na” Aykırı Bir Anadolu Türk Ozanı: Karacaoğlan 19-02-2021 10:55 Zeki Velidi Togan Hoca’nın Eğitim Disiplini Ve Hatıralarım 07-02-2021 09:21 Putin’in Tahtını Sallayan Liberal Milliyetçi: Navalny 31-01-2021 11:34 Turan: Asla Olmayacak Olanda Diretmek 08-01-2021 10:41 FPS Oyunlarının Tarihi Gelişimi 04-01-2021 11:10 Hakkı Öznur'un Kitaplarından İntihal Yapan Yapana 22-12-2020 10:00 Şiiri Kim Öldürdü? 12-12-2020 13:52 Kürdistan Kavramının Günümüzde Olmayan Karşılığı 17-11-2020 09:48 Cumhuriyet Halk Partililerin Amerikan Seçimleri ile İmtihanı 06-11-2020 10:07 Bir Algı Aracı Olarak YPJ İllüzyonu 05-10-2020 13:44 Küresel Dünya Küresel Life 28-09-2020 11:26 Medeniyet Dili Olarak Türkçe ve Hasan Tahsin 18-09-2020 12:37 Bölüneni Börü Yer mi? - Milliyetçi Ayrışma 17-09-2020 10:15 Kızılelma Gömleği X AKP 11-09-2020 10:16 Ölüm Cezasına Dair 03-09-2020 09:13 Doğu Türkistan Milli Davamız mıdır 01-08-2020 21:01 Hoşnutsuz İnsanlar Ülkesinde 01-08-2020 20:46 Atatürk'ün 9. Ordu Müfettişi Olarak Görevlendirilmesi 25-07-2020 20:05 Türkiye’de Kadının Yaşama Hakkı 21-07-2020 22:05 Libya'dan Eli Boş Dönmeyelim? 28-06-2020 20:20 Türk Milliyetçilerinin Günahları 03-06-2020 21:19 Din, Kamu Hizmeti Olmalı Mıdır? Bir Din Kamu Hizmeti Olarak Diyanet İşleri Başkanlığı Tartışması ve Fransız Laikliği Örneği 19-05-2020 19:31 Türkiye’de Sivil Toplum ve AB Üyelik Süreci 18-05-2020 20:46 Bir Siyasal Araç Olarak Serseri Aşık Liseli 16-05-2020 20:20 Lider Ne Diyorsa Doğrudur 05-05-2020 20:27 Bir Kısır Tartışma: Türk Milliyetçiliği mi, Türk-İslam Milliyetçiliği mi? 03-05-2020 21:21 Doktor Rıza Nur Hakkında Birkaç Soru ve Cevap 01-05-2020 21:14 Sahi, Devlet Neydi? 21-04-2020 20:31 Kızıl Hegemonyanın Kanlı Propagandası 17-04-2020 20:31 Çin Gerçekten Virüsü Yendi mi? 10-04-2020 21:00 Eski Türklerde Yada Taşı ve Genel Bilgilendirme 14-04-2020 20:50 Böyük Türk Mücahidi: Başbuğ Alparslan Türkeş 04-04-2020 21:02 Firdevsi ve Nevaî Üzerinden Hedefe İlerleme 31-03-2020 20:26 Bir AKP Masalı 04-03-2020 20:19 Bir Kutsala Dokunmak: Nevzat Kösoğlu'na Dair 03-02-2020 19:59 Kime Hitap Eder Bu Hutbeler 24-11-2019 19:48 İntihar Mı İsyan Mı 15-11-2019 18:11 Türk Genel Devriminin Kısa Bir Deyimi 29-10-2019 17:27
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA