M. Bahadırhan Dinçaslan
Giriş Tarihi : 21-06-2021 23:38

Milli Şairimiz Kimdir?

Bütün dünyada “milli şair”ler vardır. Bu milli şairlerin karakteristik özelliklerini tespit işi çok ilgimi çekiyor. “Milli” ifadesine anlam veren “millet”in ortaya çıkış süreci burada elbette belirleyici. Birçok Avrupa milletinde “milli şair” Latincenin etkisini kıran adamdır. Yalnız Latince yazmamak ile olmaz, Latincenin getirdiği kaideleri kıran, yerel dili “yüksek kültür dili”ne dönüştüren… Tabii hemen her millette millet oluş serüveni sui generis bir vaka olduğundan, “milli şair”e de evrensel bir kriter koymak imkansız gibi.

İngiltere’yi ele alalım mesela… İngilizceyi “saray”da kullanan Chaucer mi milli şairdir, bütün İngilizlerin İngilizcenin medar-ı iftiharı olarak övündükleri Shakespeare mi? İlginçtir ki, Shakespeare Avrupa milletlerinin genel kabul görmüş milli şairleri arasında, milli mitolojiye, “folklor”a atıf yapmayan yegane şairdir diyebiliriz. Shakespeare göndermeleri hep Grekoromen mitolojiyedir, bu havzanın anlatılarına atıf yapar durur. “Klasik” Grekoromen mitolojinin motiflerine kıyasla, Latin dillerinde de kendine yer bulmuş fakat orijin olarak Britanya kökünden gelen Arthur menkıbelerine referanslar dahi çok sınırlıdır.

Bütün bu milletler için “milli şair kimdir?” sorusunun cevabını vermek benim boyumu aşar. Fakat genel kabul görmüş isimler var; Almanya için Goethe, Macaristan için Petöfi, Romanya için Eminescu itiraz kabul etmez. İtirazlar gelebilir, fakat bu itirazlar hangi zaviyeden gelirse gelsin mutlaka cılız kalacaktır, fanteziden ibaret olacaktır. Zira bunlar hem dili kullanışlarıyla, hem, diyelim ki, başka dillerin boyunduruğuna karşı gelişleriyle, aynı zamanda -bence en önemlisi- klasik yahut Grekoromen mitoloji referanslarına başkaldırıp milli folklora göndermeler yapışlarıyla milli şair olmuşlardır.

Türkiye ve Türkiye Türkçesine gelince, fakat, aynı şekilde konuşamıyoruz. Millet olma halimizin hala tam anlamıyla rüştünü ispat edemediğinin -maalesef- ispatıdır bu; üzerine uzlaştığımız bir “milli şair”imiz yok. “Ahkamlı köşkemli” ortamlarda, maalesef, beylik laflar etmeyi seviyoruz, mesela “Nazım Hikmet de bizim, Necip Fazıl da bizim” diyerek. Biri bir “taraf”ın şairi, öteki bir diğer “taraf”ın şairi diye. Bu ikisini andığımızda her zaman çok ihtiyaç duyduğumuz birlik ve beraberliğe dair mesajımızı vermiş oluyoruz. Halbuki, mesela, Nazım Hikmet çok kötü bir şairdir. Popüler olması bu kötü şairliği değiştirmiyor: Solcular için ne kadar önemli olursa olsun, basbayağı kötü bir şairdir. Kötü şairin (yahut iyi şairin) tarifini bu makalenin çapını aşacağı için vermeyeceğim; TamgaTürk’te bu meseleyi epey bir yazı ve çeviriyle irdelemiştik. Fakat basitçe mesele budur, Nazım Hikmet acemi serbest şiirimizin ilklerinden olduğu için, yer yer güzel eserler verse de epey acemi ve kötü bir şairdir. Ondan çok sonraları gelen (ve yine, çoğu solcu olan) şairlerimiz seviyeyi daha yukarıya çıkarmışlardır. Ama o bir defa komünist temsili üstlenmiştir, o yüzden önemlidir. Tuhaf olan şu ki, yalnız Türkiye’de değil, Türk Dünyasında da bu yüzden önemlidir: Kızıl mezalim döneminde Türkiye’den Türk Dünyasına ulaşan yegane isim Nazım Hikmet’tir ve bu yüzden ona büyük bir sempati beslenir.

Gelelim Necip Fazıl’a: Sağcılar Necip Fazıl’ı “üstad” sayarlar ve bu üstadlığı şiirden çok fikrindedir. Öyleyse, sağcılarımız gerizekalıdır zira Necip Fazıl’ın “fikir” yahut “bilgi” alanındaki hakimiyeti bugünün başarılı bir ortaokul öğrencisinden geridir. Fakat müthiş yetenekli bir ediptir; yeteneği şiirde ve şiirsel nesirdedir. Tam olarak bu sayede kendisini büyük fikir adamı gibi pazarlayabilmiş ve gerizekalı sağcıların “üstad”ı olmayı başarmıştır. Şiirde yeteneği aşikar olsa da, Faruk Nafiz gibi “hece veznini yüksek kültürün veznine dönüştüren adam” olmayı hak etmez, yahut Attila İlhan’ın serbest şiirde başardığını hecede başarmış değildir; yalnız iyi bir hece şairidir, o kadar.

Akif’ten bahsetmeden olmaz: İstiklal Marşı’mızın şairi bu ikiliden uzak durmak isteyenlerin tercihidir. Fakat neredeyse tamamı didaktik olup, kadimin “manzum felsefe” geleneğini bir tür muhafazakar gelenekçilikle yaşatan Akif’in külliyatı “milli şair” olmaya yeter mi? Onun milli hislerimize en çok hitap eden şiirleri ekseriyetle “Safahat”inin kapsamadığı yahut tali bıraktığı şiirleridir – şiirinde anlam estetiğin de, fonetiğin de önündedir; teknik olarak başarılı olsa da şiirleri bizi ateş denizlerinde mumdan kayıklarla yüzdürmez, ekseriyetle düşündürür. Bu denli ağır ve şiiri yalnız araç olarak kullanmış bir şair, sırf milli marşımızı yazdı diye “milli şair” sıfatına layık mıdır? Akif’i epey sevsem de bu soruya cevabım hayır.

Pekala bu üçlüden uzak durarak bir “milli şair” seçecek olsak, neye göre seçmeli? Belki on yıldır aklımı kurcalayan bir soru bu ve epey uzun bir süredir Attila İlhan ile Yahya Kemal arasında gidip geliyorum. Türkçenin geçmişini ve yüksek estetiğinin aktarımında işlendiği rolü düşündükçe Yahya Kemal’e yaklaşıyorum, Türkçenin geleceğini düşündükçe, “Türkçe serbest vezin mümkündür” dememizi indimde mümkün kılan şair olarak ele aldıkça Attila İlhan’a.

Cevap, bana Yahya Kemal gibi geliyor. Eski şiirin rüzgarını yeni yelkenlere doldurarak açık denizde seyahat etmeyi başarmış bir figür; “beyaz Türkçe”nin mimarı ve en kıymetli edibi. Eski şiirimizin estetiğini yeni Türkçeye taşımayı başarmış bir adam, üstelik nazara uğrayan Leyla gibi, yer yer folklorumuza atıfları var, hatta Percy Shelley yahut William Blake gibi kendi mitolojisini inşa eden bir adam. Attila İlhan’ın Teleks serisi gibi deneysel şiirleri, yahut ham döneminin şiirleri onu “her yönüyle” milli şair olmaktan alıkoyuyor, ancak Yahya Kemal’in titizliğinin ürünleri en art niyetli münekkidin dahi bu zaviyeden “olmamış” diyemeyeceği işler.

Bir “milli şair”e sahip olmamızı, saçma ve politik kamplaşmaların ötesinde “milli değer nedir?” sorusuna isabetli -ve doğru- cevaplar verebilmemizin alameti sayıyorum. Bu yüzden bir milli şair tespiti yapmamız gerekiyor, fikrime kıymet veren herkesi Yahya Kemal’i milli şair olarak sahiplenip tanıtmaya davet ediyorum.

Öyle ya, ondan başka kim etnosembolizmi ve mutasavver cemaat anlayışını tevhit edip Üsküdar’ın Dost Işıkları’na anlarımızı ışıklarla Türk eden failler olarak seslenmeyi akıl edebilirdi?


M. Bahadırhan Dinçaslan

NELER SÖYLENDİ?
@
M. Bahadırhan Dinçaslan

M. Bahadırhan Dinçaslan

DİĞER YAZILARI Türk Milliyetçiliğinin 7 Temel Meselesi 27-07-2021 12:04 Derin Devlet Meselesine Farklı Bir Bakış 16-07-2021 11:39 Şort Giydi Diye Ağlatılan Kız ve Davarlar 06-07-2021 13:27 Türk Aile Yapısı ve Anonimleştiren Cemaat 02-07-2021 14:31 Sokakta Köpek Olmaması Gerektiğini Bilallere Anlatmak 30-06-2021 19:13 Kutsallar ve Domuzlar: İslamcılığın Sekülerleşmesi 28-06-2021 11:29 Milli Şairimiz Kimdir? 21-06-2021 23:38 Sen Hiç Milliyetçiye Benzemiyorsun 09-06-2021 20:48 Yakın Dosta Kredi Çekmek: Yalnızlar Ülkesi Türkiye 07-06-2021 01:25 Batı’yı Aydınlatmak: Yeliz’in Dedesi ve Erbaş’ın Zırvaları 04-06-2021 12:23 Faydalı Kilisenin Papazından 7 Ölümsüz Oyun Önerisi 24-05-2021 14:37 Sorusuz Bir Toplum: Kadim Cevaplarla Yetinmek 23-05-2021 14:30 Muhaliflerin Ümidini Baltalamak – Bir Seküler Günah 11-05-2021 12:38 Neden Milliyetçiyiz – Bir Nutuk Taslağı 02-05-2021 16:10 Türk Usulü İslam Arayışına Dair Birkaç Not 29-04-2021 01:31 Faydalı Kilisenin Papazından Mitoloji Kitapları Seçkisi 20-04-2021 22:51 12 Nisan Şakası(!) ve Mizah Üzerine 12-04-2021 21:49 Türk Esirlerine Yardım Eden Bir Uygur'un Düşündürdükleri 04-04-2021 23:44 İbne LGBT Olunca 29-03-2021 16:53 Milliyetçi Siyasetin Geleceği: Özdağ ve Kuracağı Parti 21-03-2021 00:01 Büyük Adam Yaratamamak: Neden Bu Haldeyiz? 12-03-2021 15:32 Azgın Milliyetçilik: İnfial Yaratan Şiddet Olayları ve Milliyetçilik İlişkisi 07-03-2021 14:34 Eyam’dan Eyyamcılığa: Salgın Tedbirlerinin Bitmesi Gerekliliğine Dair 05-03-2021 12:43 Trrrummm Tiki Tak - Makinalaşmak: İnternet Çağının Hafızasız Yığınları 28-02-2021 19:39 Bir Kitap Nasıl Basılıyor? 19-02-2021 20:55 Şeriatçılar Ay'a Gidebilir mi? 15-02-2021 14:26 Samimi İslamcılar ve Yapmacık Muhalifler: Bir Eleştiri Yazısı 11-02-2021 14:12 Boğaziçi Olayları ve Makul Vatandaş: Ya-Ya Kamplarına Mecbur Muyuz? 08-02-2021 02:51 Bir Polis Yazısı 03-02-2021 22:49 Turan Hayal Midir - II 24-01-2021 23:53 Qanon: Bir Siber-Kültün Portresi 22-01-2021 01:39 Şimşirgil'in Cevabına Cevap 17-01-2021 15:39 Sosyal Medya: İnternetin Poposunun Rengi 10-01-2021 16:40 ABD'den Türkiye'ye İki Kamplı Siyaset 08-01-2021 11:37 Sümüklü Sıpalar ve Medya Sansürü 06-01-2021 16:33 Teröristsin Teröristim Terörist 05-01-2021 21:03 Nazım Dişe Dokunur mu IV: Şiir İnsanların Umrundayken 28-12-2020 10:37 Bayburt’un Acı Serencamı – Türk Kültüründe İçkinin Yeri ve Önemi 23-12-2020 21:23 Türk Milliyetçiliği Gözünden Mevlana 22-12-2020 11:10 Kuzgun - The Raven 20-12-2020 02:56 7 Güzel Ressam 13-12-2020 01:14 Türk Edebiyatı mı Türkçe Edebiyat mı? 10-12-2020 15:20 Türk Milliyetçileri Kime Oy Verecek? 09-12-2020 13:06 Nazım Dişe Dokunur mu III: Bohemya’dan Bürokrasiye 09-12-2020 00:47 Nazım Dişe Dokunur mu II: Alt-Kültürün İçyüzü 06-12-2020 18:55 Nazım Dişe Dokunur mu I: Şiir Nasıl Gözden Düştü? 05-12-2020 15:31 Mustafa Öztürk'le Dayanışma: Rafızi Olma Hürriyeti 03-12-2020 16:20 Etimoloji: Mihrap, Feriştah, Kalak, Gerekmek 27-11-2020 12:37 CHP’den Atsız Parkı yahut Alevilik Ali’yi Sevmekse Biz de Aleviyiz 19-11-2020 15:34 İyi Şiir Üzerine 17-11-2020 15:51 Batı'ya Ağıt 15-11-2020 23:01 Azerbaycan Sahada Kazandı – Masada Kaybetti – mi? 11-11-2020 13:42 Onlar Kalabalık, Biz Yükseğiz - II 09-11-2020 13:32 Karabağ'dan Turancılık Dersleri 08-11-2020 18:46 Onlar Kalabalık, Biz Yükseğiz - I 04-11-2020 21:17 Eşit Değiliz: Demokrasi ve Alt-İnsana Dair 02-11-2020 14:29 İfade Özgürlüğü: Karikatür Çizme Hürriyetine Dair 27-10-2020 15:08 Alt-İnsanın Müziği: Rap 23-10-2020 12:38 Türk Milliyetçilerini Bekleyen Kavga 18-10-2020 23:58 Anayasa Mahkemesi Tartışmasından Kadir Şeker’e: Devlet Kabadayılığı 14-10-2020 12:36 Etkili Hitabet Sözlüğü IV – Türkçenin Sırları 09-10-2020 11:53 Türk’ü Teoriye Hapsetmek 06-10-2020 13:55 Türk Milliyetçileri Neden Dağınık 29-09-2020 13:22 Etkili Hitabet Sözlüğü III – Etkileyici Metin Örnekleri 28-09-2020 12:39 Etkili Hitabet Sözlüğü II – Retoriğin Teorisi 24-09-2020 11:22 Etkili Hitabet Sözlüğü I – Retoriğin Sırları 22-09-2020 11:52 Mitolojiden Beslenmek: Arthur mu, Beyrek mi? 21-09-2020 10:52 Ne Gereği Var Gülüşü 17-09-2020 12:44 Dini Çıkarırsan Geriye Ne Kalır? 16-09-2020 10:35 Koydu, Koyduk, Koyarız: Koyunların Milliyetçiliği 15-09-2020 11:13 Elini Sallasan Elli Hassasiyet 14-09-2020 14:35 Türk Kaşarı: Halkımızın Bir Bölümünün Değerleri 07-09-2020 14:02 Köpekbalıklarının Türkiye'si 31-08-2020 13:05 Ölüm Orucu: Devletin Temelinde Bir Dinamit 30-08-2020 00:00 Dış Türklere Rağmen: Turancılığın Zırvaları(!) 27-08-2020 14:36 Türk Milliyetçisi Nasıl Bir Demokrasi İster? 23-08-2020 17:53 Örs, Çekiç, Kılıç: Rock ve Siyaset 17-08-2020 15:52 Hasbıhal XI: İngiliz-Amerikan Şiirlerinden Seçmeler 13-08-2020 23:11 Bedevinin Şerrinden Atatürk’e Sığınmak 04-08-2020 16:58 Hasbıhal X: Coleridge ve Kubilay 30-07-2020 00:40 Dosya: Gençler Dinden Neden/Nasıl Çıkıyor? 28-07-2020 18:17 AKP'yi Alkışlayarak Yıkmak 14-07-2020 14:47 Microtargeting: Kapıda Bekleyen Devrim 08-07-2020 15:54 Türk Milliyetçiliğinin Ekonomi-Politiği: İnsan Fıtratı ve Orta Sınıf 06-07-2020 15:58 Ziya Selçuk’a Kapalı Mektup 24-06-2020 22:26 Haydi Irkçılık Yapalım 21-06-2020 17:04 Muhalif Mevzilerde Canavarlaşma Problemi 16-06-2020 23:26 Faydalı Kilisenin Papazından 20 Makale Önerisi 14-06-2020 15:13 Zihin Jimnastiği: Polonya Türkiye Hattı 08-06-2020 20:58 Türk Kime Denir 27-05-2020 19:54 Bella'nın Kısa Donu 22-05-2020 21:02 Barnabas İncili: Bir Zırvanın Anatomisi 19-05-2020 20:21 Benim Seküler Milliyetçi Kardeşim… La Tahzen! Ve Düşmanım: Hele Bir Oku… 20-04-2020 20:23 20 Yaş İhtiyarları ve 30 Yaş Gençleri 16-04-2020 19:08 Sinanoğlu: Eternal Sunshine of the Spotless Türkçe 14-04-2020 18:33 Salgın ve Ekonomi: Kara Vebadan Sonra 12-04-2020 20:15 Türkçülüğün Farzı: Zengin Olmak 02-04-2020 21:26 Turan Hayal midir? 26-03-2020 15:25 Rus Gribinden Çin Virüsüne: Salgınlar ve Toplum 23-03-2020 14:28 Seküler Milliyetçilik: Bizimkisi Bir Aşk Hikayesi 19-03-2020 19:59 Korona Salgını ve Milliyetçilik 17-03-2020 20:55 Siyaset ve Ahlak: Mülahazalar, Gözlemler ve Beddua 11-03-2020 20:17 Türkçü Feminizm: Başörtüsü Tartışmaları ve Birtakım Öneriler 02-03-2020 20:19 Şehitlerin Ardından Gülenlere Dair Küfür İçermeyen Bir Yazı 01-03-2020 18:17 Vahşi Doğu’nun Kovboyu: Kadir Şeker 12-02-2020 19:58 Sosyal Medyanın Korona Virüsü: İlginç Bilgi 09-02-2020 20:00 Türk Milliyetçiliğinin Ekonomi Politiği – Çare Kapitalizm 02-02-2020 15:53 Devlet Fetişi ve Deprem 26-01-2020 20:02 Gidecekler… Ya Sonra? 21-01-2020 20:39 Din mi Kültürü Etkiler, Kültür mü Dini Etkiler? 16-01-2020 14:43 İki Parti Kıskacında Milliyetçiliğin Geleceği 15-01-2020 19:58 Bozkır Hikayeleri: Türk Çocuğuna Bir Hediye 13-01-2020 14:24 Erkeklerin Aşk Acısı ve Bir Kadın Olarak Milliyetçilik 10-01-2020 18:00 Türk Ocağı’nda İncir Ağacı 03-01-2020 22:52 Yerli Otomobilin Gözleri 28-12-2019 19:57 Kutsal Kitabın Stratejisi – Tapınakçı Altınları 26-12-2019 15:09 Mansur Başkana Bir Ankaralı Mektubu 23-12-2019 14:27 Bizden Neden Bir Halt Olmaz 18-12-2019 20:14 Samimiyetinizi Seveyim 17-12-2019 19:59 Britanya Seçimleri: Yeni Sağ-Sol Savaşı 13-12-2019 23:54 İntihar Ediyorum – Lütfen Bu Yazıyı Okuyun 09-12-2019 18:30 Ali Babacan Ne Dedi 26-11-2019 23:32 Dinin Adamından Uzak Dur 25-11-2019 17:59 Milliyetçileri Silahlandırmak 18-11-2019 18:23 10 Kasım'da Dikilmek 11-11-2019 15:55 Medeniyet Fay Hattına Kurulur 04-11-2019 17:59 İmamoğlu ve Yavaş: İki Başkana Dair Bir Analiz 27-10-2019 17:58 İmkansız Muhafazakarlık ve Muhalefet 10-10-2019 15:04 Gönülleri Birleşenlere Bir Davet 10-10-2019 14:56
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA