M. Bahadırhan Dinçaslan
Giriş Tarihi : 27-07-2021 12:04
Güncelleme : 27-07-2021 12:12

Türk Milliyetçiliğinin 7 Temel Meselesi

Yazmaya milliyetçiliği ve milliyetçileri eleştirerek başladım. Zira, bu yazının başlığında da etkisini görebileceğiniz Dündar Taşer’in “durum muhasebesine düşmandan başlanmaz” sözünü çok seviyordum – önce bizdeki eksikleri gidermeli, yanlışları düzeltmeliydik ki sahaya çıkabilelim. Belki hatalar yapmışımdır, ancak hala aynı fikirdeyim: Başarıya ulaşamamamızın sebebi düşmanlarımızın kuvveti değil, bizim zayıflığımız ve yanlışlarımızdır.

Bu yüzden bir süredir hep bir tarafından tutarak eleştirdiğimiz meseleleri birbiriyle bağlantılı ve etraflı bir şekilde ele almak istedim. Elbette eksik bıraktığım hususlar olacaktır, üstelik liste yapmaya kalksam da bu listedeki bütün maddeler birbirleriyle ilişkilidir ve başka türlü tanımlar ve başlıklarla ele alınmaları da mümkündür. Yine de bencileyin Türk milliyetçiliğine kafa yoran yoldaşlarla ortak bir zeminde ve çerçevede tartışabilmek için bu tarz listelemeler yapmayı doğru buluyorum.

1. Milliyetçiliği milletten ayrı bir uğraş zannetmek

En vahim gördüğüm meselelerden biri bu. Hem milliyetçiler milletten uzak hem milliyetçilik tuhaf bir tür “alem”de yaşıyor; etten, kemikten, kandan Türk’ü unutuyor da, birtakım zihinlerdeki ideal Türk’le meşgul oluyor. Bunda hemen her dönem Türk kimliğine yönelen düşmanlığa karşı çıkış dürtüsünün de mutlaka payı var; kimlik tehdit altında oldukça milliyetçiler kimin Türk olduğunu, hatta ne kadar Türk olduğunu ölçmeye, “daha çok Türk olmak”ı aramaya başlıyorlar. Halbuki Türk Türk'tür; bu ölçülebilir de değildir. Milliyetçiliğin asıl uğraşı, Türk’ün menfaatini temindir – bunun için Türk kültürünü yeniden tanımlamayı da içerir fakat gerçek Türk’ü bırakıp da fantastik dünyalarda gölge dövüşü yapmayı içermez. Milliyetçiliğe biçilmiş bir alan, oynasın diye bırakılmış bir kum havuzu yoktur; gerçek dünyanın bütün meseleleri Türk milliyetçiliğinin uğraş alanıdır. Hem fantazyada yaşayan hamasi milliyetçiler, hem de “gerçekçilik” adına, diyelim ki güvenlik ve kimlik meselesi dışında kalan alanlara kayıtsız bir seyir halinde olan milliyetçiler listenin başına yazılmayı hak ediyorlar.

2. Tarihten mesnet bulma zorunluluğu

Şahsen en nefret ettiğim özelliğimiz: Türk tarifini tarihte bir kez gerçekleşmiş ve kamil hale gelmiş bir mesele sayarak, “yeni” olan her şeyi tarihi referanslarla reddetmek yahut bir yenilik önerisine mutlaka tarihi mesnet aramak. Bu o kadar yaygın ki, bu satırların yazarı dahil, kendi kitlemize bir şeyi kabul ettirebilmek için mutlaka tarihten mesnet arıyoruz. Ziya Gökalp dahi bunu yapıyor; bu elbette biraz da meşgul olduğumuz iş ile ilgili: Milliyetçiler milleti teşkil eden etno-sembollerle uğraşırlar, bunları kullanırlar. Ancak bu iş araç olarak kullanmayı çoktan aştı, tarihin bir döneminde bir şey yoksa ona düşmanlık beslemeye kadar gidiyor. Bunun ne kadar aptalca olduğunu izaha gerek yok zannediyorum – tarih boyunca hemen her mefhum, her davranış, her icat bir dönem “yeni”ydi ve daha önce onu benimsemiş, düşünmüş, kullanmış Türk yoktu. Tarihte, bu bakımdan, seçip referans alacağımız bir nokta yoktur; millet sürekli evrim halindedir ve bize düşen bu evrimi tarihin dış iskeletine hapsetmeye çalışmak değil, iç iskeletini tarihi ve sürekli bir veraset silsilesiyle kurup daha iyi, daha doğru, daha güzele sevk etmektir.

3. Rasyonel Düşünce Eksikliği

Buna “bütüncül bakış eksikliği” de diyebiliriz: Bir tespit ortaya konarken “nasıl konmalı” sorusuna verdiğimiz cevaplar inanılmaz sorunlu. Bu her meselede böyle: Felsefi meselelerde de, sözgelimi Turan meselesinde de. Herkes kendi beğenisine ve duygu durumuna göre tespitler koyuyor; bunun yarattığı çelişkileri anlamıyoruz. Hem zihnimiz dar, hem görgümüz, sanırım en çok bu yüzden böyleyiz. “Nasıl biliriz?” sorusundan başlayarak ve edebiyata kaçmadan doğru bir felsefi çizgi tutturmamız gerekiyor; bir meseleyi ele alırken dini, hamasi ve duygusal referanslardan uzak durarak “gerçek” ve “doğru” olanı aklın ve deneyin rehberliğinde aramalıyız.

Üstelik bu eksiklik fikri önder ithaline yol açıyor. Hem İslamcılardan hem Avrasyacılardan irili ufaklı önderler ithal ediyoruz, birçok meselede tavrımızı belirleyen biz değiliz, onlar.

4. Örgütlenme Modeli Eksikliği

Bu diğer maddelere pek benzemiyor ama önemli buluyorum: Türk milliyetçiliği her ne kadar büyük sorunlarla boğuşsa da, içinden her zaman doğru ve güzel çıkışlar yaşanmıştır. Fakat bunların tekil kalmasının nedeni, içimizden çıkan doğru ve güzeli nasıl teşmil edeceğimizi bilmeyişimizdendir. Dünün Türk milliyetçileri dönemin şartlarına uygun örgütlenerek birçok fikri ve motifi –hatta sempatizanı olmayanlara bile- yaymayı başarmışlardı. Biz hem kendi kitlemizi dönüştüremiyoruz hem çevremize etki edemiyoruz; nedeni artık yeni şartlarda nasıl örgütleneceğimizi bilmeyişimiz. Üzerine en çok düşündüğüm ve bulduğum cevaplardan asla tatmin olamadığım bir mesele bu.

5. Gettoya Sıkışmak

Hemen her milliyetçi, üstelik makul ve ümit verici bulduklarım bile, gettoya sığınmaya meyilli. Bu iletişimimizi kopardığı gibi, “nasıl anlattığımız” üstünde de etkili oluyor. Prensipte yahut temelde doğru olan birçok fikri, hangi kitleye nasıl anlatacağımızı bilmediğimiz için olabilecek en sorunlu ve sevimsiz şekilde aktarıyoruz; insanlar bu yüzden bize olumsuz bakıyorlar ve bu olumsuz bakışı bahane ederek gettomuza daha çok sığınıyoruz.

6. Terminoloji Yokluğu

Terminolojimiz eksik değil, yok gibi. Sevgili hocam İskender Öksüz dikkatimi çekmişti, dünün “büyükleri”, asla birbirlerine referans vermiyorlar. Vaktiyle bir yazımda Ağaoğlu ve Arsal’ın aynı konuda, “millet” ve “milliyet” ifadelerini nasıl tanımladıklarını işlemiş ve aralarındaki çatışmayı göstermiştim. Bu çatışma sorun değildir, hatta faydalıdır ancak sorun –diğer maddelerle ilintili olarak- bu çatışmadan bir sonuç çıkarıp terminoloji yaratamamamızda. Bu yüzden birbirimizi anlayamıyoruz desek yeridir; sadece milliyetçiliğin temel meselelerinde değil, evrensel meselelerde oturmuş, tarifi ve tanımı belli terimlerimiz yok. Zira entelektüel sosyetemiz yok, dünün alışkanlıklarını devam ettiriyoruz; “milliyetçi entelektüeller”in ortak terekesi yok, her birimizin şahsi sermayesi var.

7. Cemaat

Daha doğru bir tarif bulamadım, meşhur cemaat-cemiyet ayrımına atıf yaparak cemaat diye tanımlamak istedim. Türk milliyetçilerinin sosyo-ekonomik sınıfı mutlaka belirleyicidir ve bu sınıf çok kötü. Bu sınıfın özellikleri sebebiyle bir cemaat görüntüsü arz ediyoruz; belki bütün sorunların kök nedeni de budur. Görgüsüzüz, fakiriz, belirsizlikten kaçınma ve güç aralığı değerlerimiz çok yüksek, kolektifçiyiz, grup kimliğine kendi kimliğimizden daha çok bağlıyız. Aslında, bir bakıma, milliyetçiliğini yapmaya soyunduğumuz milletin bir fotoğrafı, numunesi gibiyiz. Halbuki “işe yarayan” milliyetçilikler milletini olduğu gibi temsil eden değil, milletinden farklılaşan ve onu dönüştüren milliyetçiliklerdir. Bütün Türkiye bir cemaat hapishanesine tıkılmışken Türk milliyetçilerinin başka bir toplumsal manzarayı inşa etmeye hazırlanan “öncü şehirliler” olmaları gerekiyor.

Şüphesiz bu listeyi uzatmak mümkün, başta söylediğim gibi. Fakat bazen güncelden yola çıkarak, bazen detayı ele alarak yaptığımız eleştiri ve tespitlerin kökünde yer alan meseleleri tespit etmek önemli, yoksa sunduğumuz çözümler de palyatif olmaktan öteye gidemeyecek. Ben kendi zihnimi yokladığımda bu yedi meseleyi diğer bütün mesele ve dertleri doğuran kaynaklar olarak görüyorum, okuyucunun da katkısıyla bu hususlar belki bir çalıştay konusu bile olabilir.


M. Bahadırhan Dinçaslan

NELER SÖYLENDİ?
@
M. Bahadırhan Dinçaslan

M. Bahadırhan Dinçaslan

DİĞER YAZILARI Post-AKP Dönemine Milliyetçiliği Hazırlamak 26-09-2021 11:23 Türk Milliyetçiliğinin Sahipliği Kavgası: Hudutsuz Namussuzlar 05-09-2021 13:39 Bir Komplo Teorisi: LGBT Kampanyasının Ekonomisi 27-08-2021 11:58 Afgan Anayasası Nasıl İflas Etti? 16-08-2021 14:24 Taş Kesilmek: Bir Savruk Hasbıhal 09-08-2021 11:05 Türk Milliyetçiliğinin 7 Temel Meselesi 27-07-2021 12:04 Derin Devlet Meselesine Farklı Bir Bakış 16-07-2021 11:39 Şort Giydi Diye Ağlatılan Kız ve Davarlar 06-07-2021 13:27 Türk Aile Yapısı ve Anonimleştiren Cemaat 02-07-2021 14:31 Sokakta Köpek Olmaması Gerektiğini Bilallere Anlatmak 30-06-2021 19:13 Kutsallar ve Domuzlar: İslamcılığın Sekülerleşmesi 28-06-2021 11:29 Milli Şairimiz Kimdir? 21-06-2021 23:38 Sen Hiç Milliyetçiye Benzemiyorsun 09-06-2021 20:48 Yakın Dosta Kredi Çekmek: Yalnızlar Ülkesi Türkiye 07-06-2021 01:25 Batı’yı Aydınlatmak: Yeliz’in Dedesi ve Erbaş’ın Zırvaları 04-06-2021 12:23 Faydalı Kilisenin Papazından 7 Ölümsüz Oyun Önerisi 24-05-2021 14:37 Sorusuz Bir Toplum: Kadim Cevaplarla Yetinmek 23-05-2021 14:30 Muhaliflerin Ümidini Baltalamak – Bir Seküler Günah 11-05-2021 12:38 Neden Milliyetçiyiz – Bir Nutuk Taslağı 02-05-2021 16:10 Türk Usulü İslam Arayışına Dair Birkaç Not 29-04-2021 01:31 Faydalı Kilisenin Papazından Mitoloji Kitapları Seçkisi 20-04-2021 22:51 12 Nisan Şakası(!) ve Mizah Üzerine 12-04-2021 21:49 Türk Esirlerine Yardım Eden Bir Uygur'un Düşündürdükleri 04-04-2021 23:44 İbne LGBT Olunca 29-03-2021 16:53 Milliyetçi Siyasetin Geleceği: Özdağ ve Kuracağı Parti 21-03-2021 00:01 Büyük Adam Yaratamamak: Neden Bu Haldeyiz? 12-03-2021 15:32 Azgın Milliyetçilik: İnfial Yaratan Şiddet Olayları ve Milliyetçilik İlişkisi 07-03-2021 14:34 Eyam’dan Eyyamcılığa: Salgın Tedbirlerinin Bitmesi Gerekliliğine Dair 05-03-2021 12:43 Trrrummm Tiki Tak - Makinalaşmak: İnternet Çağının Hafızasız Yığınları 28-02-2021 19:39 Bir Kitap Nasıl Basılıyor? 19-02-2021 20:55 Şeriatçılar Ay'a Gidebilir mi? 15-02-2021 14:26 Samimi İslamcılar ve Yapmacık Muhalifler: Bir Eleştiri Yazısı 11-02-2021 14:12 Boğaziçi Olayları ve Makul Vatandaş: Ya-Ya Kamplarına Mecbur Muyuz? 08-02-2021 02:51 Bir Polis Yazısı 03-02-2021 22:49 Turan Hayal Midir - II 24-01-2021 23:53 Qanon: Bir Siber-Kültün Portresi 22-01-2021 01:39 Şimşirgil'in Cevabına Cevap 17-01-2021 15:39 Sosyal Medya: İnternetin Poposunun Rengi 10-01-2021 16:40 ABD'den Türkiye'ye İki Kamplı Siyaset 08-01-2021 11:37 Sümüklü Sıpalar ve Medya Sansürü 06-01-2021 16:33 Teröristsin Teröristim Terörist 05-01-2021 21:03 Nazım Dişe Dokunur mu IV: Şiir İnsanların Umrundayken 28-12-2020 10:37 Bayburt’un Acı Serencamı – Türk Kültüründe İçkinin Yeri ve Önemi 23-12-2020 21:23 Türk Milliyetçiliği Gözünden Mevlana 22-12-2020 11:10 Kuzgun - The Raven 20-12-2020 02:56 7 Güzel Ressam 13-12-2020 01:14 Türk Edebiyatı mı Türkçe Edebiyat mı? 10-12-2020 15:20 Türk Milliyetçileri Kime Oy Verecek? 09-12-2020 13:06 Nazım Dişe Dokunur mu III: Bohemya’dan Bürokrasiye 09-12-2020 00:47 Nazım Dişe Dokunur mu II: Alt-Kültürün İçyüzü 06-12-2020 18:55 Nazım Dişe Dokunur mu I: Şiir Nasıl Gözden Düştü? 05-12-2020 15:31 Mustafa Öztürk'le Dayanışma: Rafızi Olma Hürriyeti 03-12-2020 16:20 Etimoloji: Mihrap, Feriştah, Kalak, Gerekmek 27-11-2020 12:37 CHP’den Atsız Parkı yahut Alevilik Ali’yi Sevmekse Biz de Aleviyiz 19-11-2020 15:34 İyi Şiir Üzerine 17-11-2020 15:51 Batı'ya Ağıt 15-11-2020 23:01 Azerbaycan Sahada Kazandı – Masada Kaybetti – mi? 11-11-2020 13:42 Onlar Kalabalık, Biz Yükseğiz - II 09-11-2020 13:32 Karabağ'dan Turancılık Dersleri 08-11-2020 18:46 Onlar Kalabalık, Biz Yükseğiz - I 04-11-2020 21:17 Eşit Değiliz: Demokrasi ve Alt-İnsana Dair 02-11-2020 14:29 İfade Özgürlüğü: Karikatür Çizme Hürriyetine Dair 27-10-2020 15:08 Alt-İnsanın Müziği: Rap 23-10-2020 12:38 Türk Milliyetçilerini Bekleyen Kavga 18-10-2020 23:58 Anayasa Mahkemesi Tartışmasından Kadir Şeker’e: Devlet Kabadayılığı 14-10-2020 12:36 Etkili Hitabet Sözlüğü IV – Türkçenin Sırları 09-10-2020 11:53 Türk’ü Teoriye Hapsetmek 06-10-2020 13:55 Türk Milliyetçileri Neden Dağınık 29-09-2020 13:22 Etkili Hitabet Sözlüğü III – Etkileyici Metin Örnekleri 28-09-2020 12:39 Etkili Hitabet Sözlüğü II – Retoriğin Teorisi 24-09-2020 11:22 Etkili Hitabet Sözlüğü I – Retoriğin Sırları 22-09-2020 11:52 Mitolojiden Beslenmek: Arthur mu, Beyrek mi? 21-09-2020 10:52 Ne Gereği Var Gülüşü 17-09-2020 12:44 Dini Çıkarırsan Geriye Ne Kalır? 16-09-2020 10:35 Koydu, Koyduk, Koyarız: Koyunların Milliyetçiliği 15-09-2020 11:13 Elini Sallasan Elli Hassasiyet 14-09-2020 14:35 Türk Kaşarı: Halkımızın Bir Bölümünün Değerleri 07-09-2020 14:02 Köpekbalıklarının Türkiye'si 31-08-2020 13:05 Ölüm Orucu: Devletin Temelinde Bir Dinamit 30-08-2020 00:00 Dış Türklere Rağmen: Turancılığın Zırvaları(!) 27-08-2020 14:36 Türk Milliyetçisi Nasıl Bir Demokrasi İster? 23-08-2020 17:53 Örs, Çekiç, Kılıç: Rock ve Siyaset 17-08-2020 15:52 Hasbıhal XI: İngiliz-Amerikan Şiirlerinden Seçmeler 13-08-2020 23:11 Bedevinin Şerrinden Atatürk’e Sığınmak 04-08-2020 16:58 Hasbıhal X: Coleridge ve Kubilay 30-07-2020 00:40 Dosya: Gençler Dinden Neden/Nasıl Çıkıyor? 28-07-2020 18:17 AKP'yi Alkışlayarak Yıkmak 14-07-2020 14:47 Microtargeting: Kapıda Bekleyen Devrim 08-07-2020 15:54 Türk Milliyetçiliğinin Ekonomi-Politiği: İnsan Fıtratı ve Orta Sınıf 06-07-2020 15:58 Ziya Selçuk’a Kapalı Mektup 24-06-2020 22:26 Haydi Irkçılık Yapalım 21-06-2020 17:04 Muhalif Mevzilerde Canavarlaşma Problemi 16-06-2020 23:26 Faydalı Kilisenin Papazından 20 Makale Önerisi 14-06-2020 15:13 Zihin Jimnastiği: Polonya Türkiye Hattı 08-06-2020 20:58 Türk Kime Denir 27-05-2020 19:54 Bella'nın Kısa Donu 22-05-2020 21:02 Barnabas İncili: Bir Zırvanın Anatomisi 19-05-2020 20:21 Benim Seküler Milliyetçi Kardeşim… La Tahzen! Ve Düşmanım: Hele Bir Oku… 20-04-2020 20:23 20 Yaş İhtiyarları ve 30 Yaş Gençleri 16-04-2020 19:08 Sinanoğlu: Eternal Sunshine of the Spotless Türkçe 14-04-2020 18:33 Salgın ve Ekonomi: Kara Vebadan Sonra 12-04-2020 20:15 Türkçülüğün Farzı: Zengin Olmak 02-04-2020 21:26 Turan Hayal midir? 26-03-2020 15:25 Rus Gribinden Çin Virüsüne: Salgınlar ve Toplum 23-03-2020 14:28 Seküler Milliyetçilik: Bizimkisi Bir Aşk Hikayesi 19-03-2020 19:59 Korona Salgını ve Milliyetçilik 17-03-2020 20:55 Siyaset ve Ahlak: Mülahazalar, Gözlemler ve Beddua 11-03-2020 20:17 Türkçü Feminizm: Başörtüsü Tartışmaları ve Birtakım Öneriler 02-03-2020 20:19 Şehitlerin Ardından Gülenlere Dair Küfür İçermeyen Bir Yazı 01-03-2020 18:17 Vahşi Doğu’nun Kovboyu: Kadir Şeker 12-02-2020 19:58 Sosyal Medyanın Korona Virüsü: İlginç Bilgi 09-02-2020 20:00 Türk Milliyetçiliğinin Ekonomi Politiği – Çare Kapitalizm 02-02-2020 15:53 Devlet Fetişi ve Deprem 26-01-2020 20:02 Gidecekler… Ya Sonra? 21-01-2020 20:39 Din mi Kültürü Etkiler, Kültür mü Dini Etkiler? 16-01-2020 14:43 İki Parti Kıskacında Milliyetçiliğin Geleceği 15-01-2020 19:58 Bozkır Hikayeleri: Türk Çocuğuna Bir Hediye 13-01-2020 14:24 Erkeklerin Aşk Acısı ve Bir Kadın Olarak Milliyetçilik 10-01-2020 18:00 Türk Ocağı’nda İncir Ağacı 03-01-2020 22:52 Yerli Otomobilin Gözleri 28-12-2019 19:57 Kutsal Kitabın Stratejisi – Tapınakçı Altınları 26-12-2019 15:09 Mansur Başkana Bir Ankaralı Mektubu 23-12-2019 14:27 Bizden Neden Bir Halt Olmaz 18-12-2019 20:14 Samimiyetinizi Seveyim 17-12-2019 19:59 Britanya Seçimleri: Yeni Sağ-Sol Savaşı 13-12-2019 23:54 İntihar Ediyorum – Lütfen Bu Yazıyı Okuyun 09-12-2019 18:30 Ali Babacan Ne Dedi 26-11-2019 23:32 Dinin Adamından Uzak Dur 25-11-2019 17:59 Milliyetçileri Silahlandırmak 18-11-2019 18:23 10 Kasım'da Dikilmek 11-11-2019 15:55 Medeniyet Fay Hattına Kurulur 04-11-2019 17:59 İmamoğlu ve Yavaş: İki Başkana Dair Bir Analiz 27-10-2019 17:58 İmkansız Muhafazakarlık ve Muhalefet 10-10-2019 15:04 Gönülleri Birleşenlere Bir Davet 10-10-2019 14:56
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA