M. Bahadırhan Dinçaslan
Giriş Tarihi : 19-02-2021 20:55
Güncelleme : 19-02-2021 21:39

Bir Kitap Nasıl Basılıyor?

Sosyal medyada kitap fiyatlarının aşırı yüksek olduğuna dair bir kampanyaya denk geldim. İnsanların kitap okumak istemesi ve erişimlerinin kolaylaşmasını talep etmesi güzel bir şey, buna saygım var, ancak tepkinin yanlış adrese yöneldiğini, şikayetin nesnesinin yanlış olduğunu düşünüyorum. O yüzden birkaç yayınevine telif aracılığı, danışmanlık ve editörlük yapan, aynı zamanda yayınevi sahibi bir yazar olarak, bir kitabın nasıl çıktığının ana hatlarını anlatmak istedim.

Kitapları yayıncılık sertifikası olan yayınevleri, yine matbaa sertifikası olan baskı merkezlerinde basarlar. Kitap için önce bir tür kimlik numarası diyebileceğimiz ISBN numarası alınır, bandrol başvurusunda bulunulur ve her bir baskının nüshaları, ilgili derleme birimlerine iletilir. Bu süreçten sonra kitaplar, dağıtımcı denen ve bambaşka bir iş üstlenen diğer firmalar aracılığıyla okuyucuya ulaşır.

Pekala bu işin maliyeti nedir? Kitabı hazırlayan yayınevi, incelikli ve epey karmaşık bir matematik gerektiren bir maliyet hesabı yapmak zorundadır. Zira her türlü giderin asıl belirleyicisi kitabın satış fiyatıdır. Zihinde canlandırmak için farazi bir kitap üzerinden gidelim: 250 sayfalık bir kitap basacaksınız diyelim. Kitap yabancı bir yazarın, oldukça önemli bir alanda, başucu eseri sayılabilecek ciddi bir kitabı olsun. Telif hakları için, telif haklarını elinde bulunduran kişi ya da kuruluşla temasa geçeceksiniz. Bu pazarlıkta birçok ayrıntı var, ama en genel haliyle, kitabın piyasa değerinin %7 yahut %8’ini telif olarak peşin ödersiniz. 250 sayfalık bir kitabı, 24 liradan satacağınızı ve 1000 adet basacağınızı düşünelim. Telif oranı da %7 olsun, sıkı bir pazarlıkla anlaşmış olun. 24x1000x7/100 formülüyle, ödeyeceğiniz meblağ 1680 lira, bugünün dolar kuruyla ortalama 250 dolar.

Çevirmene iş tesliminde ekseriyetle %7 telif ödersiniz. Ona da 1680 lira ödediniz. Baskı maliyetlerini kağıt özellikleri belirler, ama ince kapaklı, enzo denen kağıt cinsine basılmış 250 sayfalık bir kitabın 1000 adedi yaklaşık olarak 3500-4000 liraya mal olur. (İyimser bir tahminle, üstelik KDV’yi de dahil ederek.) Şimdiye dek 7360 lira masraf yaptınız. 40 dolar civarında tutacak SWIFT ücretini, bandrol ücretini, ofis işletme giderlerini, kitap üzerinde çalışan editörün ve kitabın dizgisiyle tasarımını yapan tasarımcının  maaş, sigorta, yemek, yol masraflarını, kapak görseliyle ilgili satın alımları vs yansıtmadık bile. Bütün bu masrafları peşin yaptıktan sonra, kitabınız çıkar (depolama giderini vs. de hesaba katmıyoruz tabii), kitabı dağıtımcıya verdiniz (nakliye masraflarını da görmezden geldik) ve işiniz hala bitmedi. Kitabı dağıtımcıya %50 iskontoyla verirsiniz; yani dağıtımcıya birim başına 12 lira fatura kestiniz. Dağıtımcı liste fiyatının yarısına aldığı kitabın üzerine kendi kârını koyarak satar, 24 üzerine çizik 17.90 yazar mesela kitap satış sitelerinde. 5.90 lira kâr edecektir, size de liste fiyatından indirim yapmış olarak gösterir. Çileniz son bulmaz, en erken 6 ay sonra, satılan kitapların ücretini tahsil edersiniz; üstelik iadeler olacaktır, verdiğiniz her kitap satılmayacaktır. 6 ayın sonunda 1000 kitabın tamamını satsanız kazanacağınız para 12.000 lira, peşin yaptığınız masraf 7400 lira. Yayınevinin kârı yalnızca 4600 lira; baskısını bir yılda bitiren bir kitabı düşünürsek peşin masrafı faiz, döviz ve hisse senetlerine bölüştürmüş olsa, yayınevi sahibi daha fazla para kazanırdı demek gayet mümkün.

İşin bir de şu boyutu var: Bu epey önemli kitaptan yayınevi sahibi doğru dürüst para kazanamadı; öyle ki, ettiği kâr, bir sonraki önemli kitabın peşin masrafını dahi karşılamıyor. Aynı zamanda editör, tasarımcı ve en önemlisi çevirmen de para kazanamadı: Bir ayda kaç kitap çevirebilirsiniz? 1680 lira kazanan çevirmen, tek başına yaşayan bir insanın insani şartlarda yaşayabilmek için aylık 5-6 bin liraya ihtiyaç duyduğunu göz önüne alırsak, nasıl geçinecek? Ya ayda 4-5 kitap çevirecek, yani kaliteyi düşürecek(aslında, sıfırlayacak), ya da ek iş yapacak. Editörün, musahhihin, tasarımcının maaşları da asgaride tutulacak ki, basılan her kitaba yansıyan bu giderlerin oranı sıfırlansın. Üstelik, yayınevi bütün bunları öngörerek kitabın satış fiyatını ilk etapta belirlemek zorunda; öyle bir fiyat belirleyeceksin ki hem rekabetçi olacak, erişilebilir olacak, hem bütün bu masraflar o rakam üzerinden hesaplandıktan sonra ikiye bölündüğünde seni kâra geçirecek. Bu demek oluyor ki ya bir editör 5-6 kişinin işini yapacak, ya da musahhih, editör, çevirmen tek kişide tevhit edilecek.

Kaliteli kitapların basılması, önemli eserlerin dilimize kazandırılması için, demek, yayınevlerinin ve yayın dünyasında çalışanların para kazanabilmesi lazım. Buradan bakınca, yüksek olmak şöyle dursun, fiyatlar aşırı ucuz. Kitap 80 lira civarına satılsaydı, hem çevirmen bir ayını o kitaba ayırıp düzgün, yüksek nitelikli, notlar ve açıklamalarla dolu bir kitap çevirirdi, hem editör, musahhih ve tasarımcı düzgün, tatminkar maaşlar alırlardı, hem de yayınevi kâr ederdi ve benzer kitapları basmak için teşviği olurdu.

Teşvik demişken, evet, teşvikler var. En önemlisi, kitapta KDV’nin sıfırlanması. Bir de Kültür Bakanlığının, Kütüphaneler Genel Müdürlüğünün toplu kitap alımları var; ancak siyaset kurumunun atadığı bürokratların, yahut meslek örgütlerinin karar verici olduğu durumlarda kitap (yahut sinema) teşvikleri niteliği değil, siyaseti baz alır ve hiçbir halta yaramayan ağaç katillerini binlerce gereksiz kitap basmaya teşvik eder.

Pekala yayınevleri nasıl ayakta kalıyor? Gözlemlediğim kadarıyla, en büyükleri hariç, yayınevlerini ayakta tutan birkaç “tutmuş yazar” oluyor. Onlardan kazandıkları para sayesinde diğer kitapları basabiliyor, nakit akışını tepetaklak etmeden tahsil dönemlerini görebiliyorlar. Fakat bu dahi yeterli değil; bu iş böyle acı-zulüm devam ettiği için yayınevleri “yetenek keşfi”ne çıkamıyorlar, kaynak kullanıp yeni büyük yazarlar yaratamıyorlar. Yaratılanlarsa ekseriyetle salak oluyor, zira en çok satan kitaplar, beklendiği üzere, en gereksiz içeriği haiz kitaplar. “Allah de ayağını debriyajdan çek”, “Sen gittin gideli yatağımı toplamadım” tarzı kitaplar kendini satıyor, haliyle onlar finanse ediliyor, bu tür içerik yazabilen yazar ve onu basan yayınevi para kazanıyor. Kalabalıklar sözkonusu ise bu her zaman böyle olacaktır, bunu değiştiremeyiz, ancak kalburüstü kitabı basacak yayınevinin önünde böyle devasa bir set var.

Yani mesele kitap fiyatlarının yüksek olması değil – bildiğim nice “önemli” kitap, ilk baskısını 5-6 yılda bitiriyor; daha çoğu bitiremiyor bile. Fiyatı yüksek olduğundan mı? Hayır, ekonomimiz kötü olduğundan. Türk insanının alım gücünün düşmesinden. Güç bela geçinen insanlar için kitabın lüks hale gelmesinden. Şikayetin hedefi, yani, yayınevleri olmamalı: Hükumet olmalı. Para böyle pul olmuşken, yerli kağıt üretimi olmadığından ithal girdi maliyetleri şişirirken, insanların geçinmek için ihtiyaç duyduğu para 5-6 bin birim civarında gezerken, yayınevi çevirmeni mi köleleştirsin, editörü mü silah zoruyla çalıştırsın, tasarımcıyı mı kırbaçlasın? Kampanyalarınız kitap fiyatlarının yüksekliğine dair değil, ortalama bir yaşamı Türk insanına çok gören, insanca yaşamayı bize pahalıya patlatan hükumetin beceriksizliğine dair olmalı. O zaman siz kitaba hak ettiği parayı verebilen refaha kavuşursunuz, bu alanın emekçileri de insanca yaşayabilecekleri bir geçim kaynağı elde eder, daha iyi işler yaparlar.


M. Bahadırhan Dinçaslan

NELER SÖYLENDİ?
@
M. Bahadırhan Dinçaslan

M. Bahadırhan Dinçaslan

DİĞER YAZILARI Türk Milliyetçiliğinin 7 Temel Meselesi 27-07-2021 12:04 Derin Devlet Meselesine Farklı Bir Bakış 16-07-2021 11:39 Şort Giydi Diye Ağlatılan Kız ve Davarlar 06-07-2021 13:27 Türk Aile Yapısı ve Anonimleştiren Cemaat 02-07-2021 14:31 Sokakta Köpek Olmaması Gerektiğini Bilallere Anlatmak 30-06-2021 19:13 Kutsallar ve Domuzlar: İslamcılığın Sekülerleşmesi 28-06-2021 11:29 Milli Şairimiz Kimdir? 21-06-2021 23:38 Sen Hiç Milliyetçiye Benzemiyorsun 09-06-2021 20:48 Yakın Dosta Kredi Çekmek: Yalnızlar Ülkesi Türkiye 07-06-2021 01:25 Batı’yı Aydınlatmak: Yeliz’in Dedesi ve Erbaş’ın Zırvaları 04-06-2021 12:23 Faydalı Kilisenin Papazından 7 Ölümsüz Oyun Önerisi 24-05-2021 14:37 Sorusuz Bir Toplum: Kadim Cevaplarla Yetinmek 23-05-2021 14:30 Muhaliflerin Ümidini Baltalamak – Bir Seküler Günah 11-05-2021 12:38 Neden Milliyetçiyiz – Bir Nutuk Taslağı 02-05-2021 16:10 Türk Usulü İslam Arayışına Dair Birkaç Not 29-04-2021 01:31 Faydalı Kilisenin Papazından Mitoloji Kitapları Seçkisi 20-04-2021 22:51 12 Nisan Şakası(!) ve Mizah Üzerine 12-04-2021 21:49 Türk Esirlerine Yardım Eden Bir Uygur'un Düşündürdükleri 04-04-2021 23:44 İbne LGBT Olunca 29-03-2021 16:53 Milliyetçi Siyasetin Geleceği: Özdağ ve Kuracağı Parti 21-03-2021 00:01 Büyük Adam Yaratamamak: Neden Bu Haldeyiz? 12-03-2021 15:32 Azgın Milliyetçilik: İnfial Yaratan Şiddet Olayları ve Milliyetçilik İlişkisi 07-03-2021 14:34 Eyam’dan Eyyamcılığa: Salgın Tedbirlerinin Bitmesi Gerekliliğine Dair 05-03-2021 12:43 Trrrummm Tiki Tak - Makinalaşmak: İnternet Çağının Hafızasız Yığınları 28-02-2021 19:39 Bir Kitap Nasıl Basılıyor? 19-02-2021 20:55 Şeriatçılar Ay'a Gidebilir mi? 15-02-2021 14:26 Samimi İslamcılar ve Yapmacık Muhalifler: Bir Eleştiri Yazısı 11-02-2021 14:12 Boğaziçi Olayları ve Makul Vatandaş: Ya-Ya Kamplarına Mecbur Muyuz? 08-02-2021 02:51 Bir Polis Yazısı 03-02-2021 22:49 Turan Hayal Midir - II 24-01-2021 23:53 Qanon: Bir Siber-Kültün Portresi 22-01-2021 01:39 Şimşirgil'in Cevabına Cevap 17-01-2021 15:39 Sosyal Medya: İnternetin Poposunun Rengi 10-01-2021 16:40 ABD'den Türkiye'ye İki Kamplı Siyaset 08-01-2021 11:37 Sümüklü Sıpalar ve Medya Sansürü 06-01-2021 16:33 Teröristsin Teröristim Terörist 05-01-2021 21:03 Nazım Dişe Dokunur mu IV: Şiir İnsanların Umrundayken 28-12-2020 10:37 Bayburt’un Acı Serencamı – Türk Kültüründe İçkinin Yeri ve Önemi 23-12-2020 21:23 Türk Milliyetçiliği Gözünden Mevlana 22-12-2020 11:10 Kuzgun - The Raven 20-12-2020 02:56 7 Güzel Ressam 13-12-2020 01:14 Türk Edebiyatı mı Türkçe Edebiyat mı? 10-12-2020 15:20 Türk Milliyetçileri Kime Oy Verecek? 09-12-2020 13:06 Nazım Dişe Dokunur mu III: Bohemya’dan Bürokrasiye 09-12-2020 00:47 Nazım Dişe Dokunur mu II: Alt-Kültürün İçyüzü 06-12-2020 18:55 Nazım Dişe Dokunur mu I: Şiir Nasıl Gözden Düştü? 05-12-2020 15:31 Mustafa Öztürk'le Dayanışma: Rafızi Olma Hürriyeti 03-12-2020 16:20 Etimoloji: Mihrap, Feriştah, Kalak, Gerekmek 27-11-2020 12:37 CHP’den Atsız Parkı yahut Alevilik Ali’yi Sevmekse Biz de Aleviyiz 19-11-2020 15:34 İyi Şiir Üzerine 17-11-2020 15:51 Batı'ya Ağıt 15-11-2020 23:01 Azerbaycan Sahada Kazandı – Masada Kaybetti – mi? 11-11-2020 13:42 Onlar Kalabalık, Biz Yükseğiz - II 09-11-2020 13:32 Karabağ'dan Turancılık Dersleri 08-11-2020 18:46 Onlar Kalabalık, Biz Yükseğiz - I 04-11-2020 21:17 Eşit Değiliz: Demokrasi ve Alt-İnsana Dair 02-11-2020 14:29 İfade Özgürlüğü: Karikatür Çizme Hürriyetine Dair 27-10-2020 15:08 Alt-İnsanın Müziği: Rap 23-10-2020 12:38 Türk Milliyetçilerini Bekleyen Kavga 18-10-2020 23:58 Anayasa Mahkemesi Tartışmasından Kadir Şeker’e: Devlet Kabadayılığı 14-10-2020 12:36 Etkili Hitabet Sözlüğü IV – Türkçenin Sırları 09-10-2020 11:53 Türk’ü Teoriye Hapsetmek 06-10-2020 13:55 Türk Milliyetçileri Neden Dağınık 29-09-2020 13:22 Etkili Hitabet Sözlüğü III – Etkileyici Metin Örnekleri 28-09-2020 12:39 Etkili Hitabet Sözlüğü II – Retoriğin Teorisi 24-09-2020 11:22 Etkili Hitabet Sözlüğü I – Retoriğin Sırları 22-09-2020 11:52 Mitolojiden Beslenmek: Arthur mu, Beyrek mi? 21-09-2020 10:52 Ne Gereği Var Gülüşü 17-09-2020 12:44 Dini Çıkarırsan Geriye Ne Kalır? 16-09-2020 10:35 Koydu, Koyduk, Koyarız: Koyunların Milliyetçiliği 15-09-2020 11:13 Elini Sallasan Elli Hassasiyet 14-09-2020 14:35 Türk Kaşarı: Halkımızın Bir Bölümünün Değerleri 07-09-2020 14:02 Köpekbalıklarının Türkiye'si 31-08-2020 13:05 Ölüm Orucu: Devletin Temelinde Bir Dinamit 30-08-2020 00:00 Dış Türklere Rağmen: Turancılığın Zırvaları(!) 27-08-2020 14:36 Türk Milliyetçisi Nasıl Bir Demokrasi İster? 23-08-2020 17:53 Örs, Çekiç, Kılıç: Rock ve Siyaset 17-08-2020 15:52 Hasbıhal XI: İngiliz-Amerikan Şiirlerinden Seçmeler 13-08-2020 23:11 Bedevinin Şerrinden Atatürk’e Sığınmak 04-08-2020 16:58 Hasbıhal X: Coleridge ve Kubilay 30-07-2020 00:40 Dosya: Gençler Dinden Neden/Nasıl Çıkıyor? 28-07-2020 18:17 AKP'yi Alkışlayarak Yıkmak 14-07-2020 14:47 Microtargeting: Kapıda Bekleyen Devrim 08-07-2020 15:54 Türk Milliyetçiliğinin Ekonomi-Politiği: İnsan Fıtratı ve Orta Sınıf 06-07-2020 15:58 Ziya Selçuk’a Kapalı Mektup 24-06-2020 22:26 Haydi Irkçılık Yapalım 21-06-2020 17:04 Muhalif Mevzilerde Canavarlaşma Problemi 16-06-2020 23:26 Faydalı Kilisenin Papazından 20 Makale Önerisi 14-06-2020 15:13 Zihin Jimnastiği: Polonya Türkiye Hattı 08-06-2020 20:58 Türk Kime Denir 27-05-2020 19:54 Bella'nın Kısa Donu 22-05-2020 21:02 Barnabas İncili: Bir Zırvanın Anatomisi 19-05-2020 20:21 Benim Seküler Milliyetçi Kardeşim… La Tahzen! Ve Düşmanım: Hele Bir Oku… 20-04-2020 20:23 20 Yaş İhtiyarları ve 30 Yaş Gençleri 16-04-2020 19:08 Sinanoğlu: Eternal Sunshine of the Spotless Türkçe 14-04-2020 18:33 Salgın ve Ekonomi: Kara Vebadan Sonra 12-04-2020 20:15 Türkçülüğün Farzı: Zengin Olmak 02-04-2020 21:26 Turan Hayal midir? 26-03-2020 15:25 Rus Gribinden Çin Virüsüne: Salgınlar ve Toplum 23-03-2020 14:28 Seküler Milliyetçilik: Bizimkisi Bir Aşk Hikayesi 19-03-2020 19:59 Korona Salgını ve Milliyetçilik 17-03-2020 20:55 Siyaset ve Ahlak: Mülahazalar, Gözlemler ve Beddua 11-03-2020 20:17 Türkçü Feminizm: Başörtüsü Tartışmaları ve Birtakım Öneriler 02-03-2020 20:19 Şehitlerin Ardından Gülenlere Dair Küfür İçermeyen Bir Yazı 01-03-2020 18:17 Vahşi Doğu’nun Kovboyu: Kadir Şeker 12-02-2020 19:58 Sosyal Medyanın Korona Virüsü: İlginç Bilgi 09-02-2020 20:00 Türk Milliyetçiliğinin Ekonomi Politiği – Çare Kapitalizm 02-02-2020 15:53 Devlet Fetişi ve Deprem 26-01-2020 20:02 Gidecekler… Ya Sonra? 21-01-2020 20:39 Din mi Kültürü Etkiler, Kültür mü Dini Etkiler? 16-01-2020 14:43 İki Parti Kıskacında Milliyetçiliğin Geleceği 15-01-2020 19:58 Bozkır Hikayeleri: Türk Çocuğuna Bir Hediye 13-01-2020 14:24 Erkeklerin Aşk Acısı ve Bir Kadın Olarak Milliyetçilik 10-01-2020 18:00 Türk Ocağı’nda İncir Ağacı 03-01-2020 22:52 Yerli Otomobilin Gözleri 28-12-2019 19:57 Kutsal Kitabın Stratejisi – Tapınakçı Altınları 26-12-2019 15:09 Mansur Başkana Bir Ankaralı Mektubu 23-12-2019 14:27 Bizden Neden Bir Halt Olmaz 18-12-2019 20:14 Samimiyetinizi Seveyim 17-12-2019 19:59 Britanya Seçimleri: Yeni Sağ-Sol Savaşı 13-12-2019 23:54 İntihar Ediyorum – Lütfen Bu Yazıyı Okuyun 09-12-2019 18:30 Ali Babacan Ne Dedi 26-11-2019 23:32 Dinin Adamından Uzak Dur 25-11-2019 17:59 Milliyetçileri Silahlandırmak 18-11-2019 18:23 10 Kasım'da Dikilmek 11-11-2019 15:55 Medeniyet Fay Hattına Kurulur 04-11-2019 17:59 İmamoğlu ve Yavaş: İki Başkana Dair Bir Analiz 27-10-2019 17:58 İmkansız Muhafazakarlık ve Muhalefet 10-10-2019 15:04 Gönülleri Birleşenlere Bir Davet 10-10-2019 14:56
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA