M. Bahadırhan Dinçaslan
Giriş Tarihi : 28-07-2020 18:17
Güncelleme : 21-08-2020 18:32

Dosya: Gençler Dinden Neden/Nasıl Çıkıyor?

İslamcıların gündeminde epeydir bir mesele var: “Gençler ateist/deist oluyorlar, kıyamet kopacak!” Şahsen, bu mevzuda epey yazıp çizdim, özetle tutumum bellidir: Gençlerin dinli yahut dinsiz olması tek başına bir mesele değil

İslamcıların gündeminde epeydir bir mesele var: “Gençler ateist/deist oluyorlar, kıyamet kopacak!” Şahsen, bu mevzuda epey yazıp çizdim, özetle tutumum bellidir: Gençlerin dinli yahut dinsiz olması tek başına bir mesele değil. Sorun, inançsız bir gençliğin gelmesinde: Yüce değerlere inanç azalıyor. Çünkü vatan, bayrak, millet, devlet gibi büyük fikirler, ülkü, ahlak gibi yüce değerler siyasette kuruş gibi harcanıyor. Asıl inançsızlık tehlikesi bu, yoksa Müslüman olup olmamak olumlu ya da olumsuz bir mesele değil. Yine de gençlerin dinden uzaklaştığı birçok çalışmanın gösterdiği bir hakikat ve bir Türk milliyetçisi, milletin geleceğini, sosyolojisini belirleyecek böyle bir fenomeni anlamaya çalışmak zorundadır. Bu maksatla, sosyal medyadan bir çağrı yaparak dini inancını bırakan 18-30 yaş arası gençlerin hikayelerini bana anlatmalarını istedim.

Yazıyı yazmaya başladığımda 60’ın üzerinde hikaye gelmişti, hala gelmeye devam ediyor. Mesaj atanların çoğuna sorular sordum ve anlamaya çalıştım. Evet, bu çalışma bilimsel standartları karşılamıyor ve benim takipçi kitlemle sınırlıdır. Ancak her şeye rağmen işaretler barındırdığını düşünüyorum, o yüzden hikayelerdeki örüntüleri tespit etmeye çalıştım. Dinden uzaklaşanlar en temelde ikiye ayrılıyor diyebiliriz: Reaktifler ve aktifler. Aslında ikinci grupta da reaksiyon emareleri var ama neden dinden çıktıklarını kendi dillerinden anlatırken tepki verdikleri bir olayı, durumu vs. belirgin bir şekilde anmadılar. Bunun çeşitli sebepleri olabilir, hatta kendileri de reaksiyon verdiklerinin farkında olmayabilirler. Yine de örneklem en başta bu cihetten ikiye ayrılıyor.

Reaktiflerin reaksiyon sebepleri arasında en sık rastlanan, “Kuran kursu tepkisi”. Aile zoruyla yahut aile zorlayıcı olmasa bile dindar gelenekler uyarınca Kuran kursuna gönderdikten sonra kurstaki hocanın zorlayıcılığı altında dini eğitim gören çocuklar, tepki olarak dinden uzaklaşıyorlar. Bir diğer reaksiyon kaynağı, “badem bıyıklı öğretmen”. Çoğunda bu tipleme din kültürü öğretmeni. Kadın düşmanı, millet düşmanı yahut akıldışı fikirler beyan eden, despotluk edip öğrencinin gözünde sevimsiz kodlanan muhafazakar öğretmen tipi, dinden uzaklaşmayla devam eden reaksiyonun fitilini ateşliyor. Yaygın motifler arasında üçüncü sırada ilginç bir hikaye var: Ebeveyn kaybı. Ebeveyni ölen çocuk, ya “haksızlığa uğradım, benim suçum neydi” sorusuyla Allah ve kader fikrine kızmaya başlıyor ya da ölüm fikriyle erken tanıştığı için dini meseleleri kurcalıyor. Genel olarak “AKP ve icraatlarına tepki” katılımcıların hemen hepsinde olduğundan sıralamaya koymadım. Aktif dediğimiz kitlede ise dinden çıkma hikayesinin başlangıcında ilk olarak ergenlik buhranları var. Çok belirgin bir reaksiyon yoksa da ergenlik döneminde tabii olduğu üzere kendini ve çevresini sorgulamaya başlayan çocuklar, çoğu zaman dinin cevaplarından tatmin olmayarak uzaklaşıyorlar.

Merak ikinci sırada gelen amil. Bir ateistle karşılaşma, dini metinleri merak edip okuma, sorgulamanın sonucunda dinden çıkmaya götürüyor. Badem bıyıklı hoca motifinin eşdeğeri, bu kitlede üçüncü sırada olan “muhafazakar diskurun yalanını yakalamak”. İlkokuldan başlayarak ders kitaplarında, medyada yahut siyasette karşılaştıkları dinci söylemin bir yalanıyla, öğrendikleri bir hakikatin çeliştiğini gördüklerinde sorgulamaları tetikleniyor ve dinden çıkıyorlar. Bu iki kitleyi karşılaştıracak olursak, reaktifler daha çok üniversite çağlarında (baskı ortadan kalktığı, çevre değiştiği, maddi bağımsızlık kazanıldığı vb anda) dinden çıkarken, aktifler çok daha önceden bu konudaki fikirlerini aşağı yukarı netleştirmiş oluyorlar. 13-14 yaş arası, iki kitlede de ilk sorgulamanın başladığı yaş olarak öne çıkıyor. Kadınlar arasında sık tekrar eden bir örüntü, beklendiği gibi kadın düşmanı olarak görülen ayet ve ritüeller. Aktif kitlenin ilgi çekici bir diğer özelliği, dinden uzaklaşmadan önce dine yakınlaşmanın çok yaygın olması.

Genellikle “Kuran Müslümanlığı”, “bilimsel Müslümanlık” gibi kavramlara yöneliyor, suçun dinde olmadığını, anlatılanlarda olduğunu düşünüyorlar. Ancak daha sonra bu fikirleri de ortadan kayboluyor. Reaktifler ise daha dindar ailelerden geldiklerinden böyle bir meyli pek göstermiyorlar. Ailelerin tutumu meselesinde ise çok ilginç hikayeler var. Birçok örnekte, çocuğun dinden çıkması, anne-baba ve yakın çevrenin dinden uzaklaşması yahut dinsizliğe/başka dinlere daha hoşgörülü bakmaya başlamasıyla sonuçlanıyor. Ancak bu, ailesiyle iletişimi güçlü ve sağlıklı çocuklarda geçerli. Diğerleri, ekseriyetle ilk planda aileleriyle kavga ederek dinden çıktıkları için ailelerine genelde bu konuyu açmıyorlar. Açan azınlık ise çok sert bir tepkiyle karşılaştıklarını söylüyor. Aile meselesindeki ilginç başka bir husus, büyük kardeşlerden birinin dinden çıkmasının çoğu zaman küçük kardeşi de peşinden sürüklemesini içeriyor. Yine, ailelerin verdiği tepkiler incelendiğinde, annelerin babalardan daha muhafazakar ve ters tepkiler verdiği görülüyor.

Bunda annelerin yaş grubunda -maalesef- kadın eğitim seviyesinin düşük olması da etkilidir. Ancak anne-babalarının yaşı ve eğitimi sorulan katılımcıların cevaplarına bakınca, müsamahalı tavrın eğitimden çok yaşla ilişkili olduğu görülüyor. Daha genç ebeveyn, hemen her zaman daha müsamahalı oluyor. Ailesiyle dinden çıktığını paylaşmayan katılımcıların baskın çoğunluğu, bunu korktuğundan, tepkiden çekindiğinden değil, “üzmek istemediği” için yapmadığını söylüyor. Cuma ve bayram namazlarına gidip ailesinin gönlünü edenlerin sayısı hayli fazla. Katılımcıların neredeyse tamamı Türk milliyetçisi ancak bu bir ilişkiyi ispatlamıyor, zira ben Türk milliyetçisi olduğum için, takipçilerimin Türk milliyetçisi olması normaldir. Türk milliyetçisi olduğunu belirtenlerin yaklaşık yarısı, Atsız’dan bahsediyorlar. Ancak ilginç olan, Atsız’ın doğrudan dinden çıkmalarına etkili olmaması. Atsız bir atlama taşı vazifesi görüyor, din-dışı bir zeminde milliyetçiliğin mümkün olduğunu görüp, “Atsız’dan sonra” okuduklarından asıl olarak besleniyorlar. Katılımcıların hemen hepsi, mitoloji ve dinler tarihi konusuna meraklı ve bu alanda epey okuyorlar. Gelen cevaplar, bu küçük kitlenin dinden çıkış bağlamında bir kanaat önderinin, ortak mecrasının, rehberinin olmadığını gösteriyor. En çok tekrar edilen Evrim Ağacı bile 5 tekrarda kalıyor, hemen hepsinin “takip edilen mecra/kanaat önderi” temalı soruya başka bir cevabı var. Burada eklemekte kararsız kaldığım bir husus vardı ki, yazının sonunda ekleme kararı aldım.

Kararsız kalmamın sebebi, meseleye benim dahil olmamdı. Katılımcıların yaklaşık yarısı, benim yazılarım sayesinde “rahatladıkları”nı ifade ettiler. Yani dinden çıkışlarına benim yazılarım pek etki etmemiş ancak “kendi imkanlarıyla” dinden çıktıktan sonra, dinci söylemin tarafgirliğiyle iç içe geçmemiş bir “milliyetçi söylem” aramışlar. Burada ben önemli değilim, ama bu küçük örneklemdeki arayış genele teşmil edilebilirse, gelecek nesillerde dinsizlik gerçekten artıyorsa, “milliyetçi kalmak” isteyen bu kesime yönelik içeriğin artması gerekecektir. Bu yapılmadığı takdirde, İslamofaşist iktidarın Türk-İslamcı motifleri uhdesine almasıyla artan milliyetçilik tiksintisiyle din alerjisi birleşerek, milliyetçi olan ve olmak isteyen gençleri bunaltacak, çoğunu bu görüşten uzaklaştıracaktır. Bulgulardan yola çıkarsak diyebiliriz ki, İslamofaşist iktidar devam ettikçe, sosyal medya ve çevrede ateistik-din dışı ifadeler yaygınlaştıkça, normalleştikçe; bir pozitif geri besleme reaksiyonuyla dinden uzaklaşan gençlerin sayısı artacaktır. Türk milliyetçiliğinin mesele etmesi gereken, reaksiyonların dinle ilişkisiyle hiç ilgilenmeden, bu tepkinin “yüce değer ve ülkülere inanç”ı da baltalamasını engellemektir. İkinci olarak, yukarıdaki paragrafta zikrolunduğu gibi, bu gençlerin kendilerinden ödün vermeden, dışlanmadan, saygın ve özgür bir şekilde Türk milliyetçisi olabilecekleri bir zemin yaratmaktır.

M. Bahadırhan Dinçaslan

NELER SÖYLENDİ?
@
M. Bahadırhan Dinçaslan

M. Bahadırhan Dinçaslan

DİĞER YAZILARI Türk Milliyetçiliğinin Sahipliği Kavgası: Hudutsuz Namussuzlar 05-09-2021 13:39 Bir Komplo Teorisi: LGBT Kampanyasının Ekonomisi 27-08-2021 11:58 Afgan Anayasası Nasıl İflas Etti? 16-08-2021 14:24 Taş Kesilmek: Bir Savruk Hasbıhal 09-08-2021 11:05 Türk Milliyetçiliğinin 7 Temel Meselesi 27-07-2021 12:04 Derin Devlet Meselesine Farklı Bir Bakış 16-07-2021 11:39 Şort Giydi Diye Ağlatılan Kız ve Davarlar 06-07-2021 13:27 Türk Aile Yapısı ve Anonimleştiren Cemaat 02-07-2021 14:31 Sokakta Köpek Olmaması Gerektiğini Bilallere Anlatmak 30-06-2021 19:13 Kutsallar ve Domuzlar: İslamcılığın Sekülerleşmesi 28-06-2021 11:29 Milli Şairimiz Kimdir? 21-06-2021 23:38 Sen Hiç Milliyetçiye Benzemiyorsun 09-06-2021 20:48 Yakın Dosta Kredi Çekmek: Yalnızlar Ülkesi Türkiye 07-06-2021 01:25 Batı’yı Aydınlatmak: Yeliz’in Dedesi ve Erbaş’ın Zırvaları 04-06-2021 12:23 Faydalı Kilisenin Papazından 7 Ölümsüz Oyun Önerisi 24-05-2021 14:37 Sorusuz Bir Toplum: Kadim Cevaplarla Yetinmek 23-05-2021 14:30 Muhaliflerin Ümidini Baltalamak – Bir Seküler Günah 11-05-2021 12:38 Neden Milliyetçiyiz – Bir Nutuk Taslağı 02-05-2021 16:10 Türk Usulü İslam Arayışına Dair Birkaç Not 29-04-2021 01:31 Faydalı Kilisenin Papazından Mitoloji Kitapları Seçkisi 20-04-2021 22:51 12 Nisan Şakası(!) ve Mizah Üzerine 12-04-2021 21:49 Türk Esirlerine Yardım Eden Bir Uygur'un Düşündürdükleri 04-04-2021 23:44 İbne LGBT Olunca 29-03-2021 16:53 Milliyetçi Siyasetin Geleceği: Özdağ ve Kuracağı Parti 21-03-2021 00:01 Büyük Adam Yaratamamak: Neden Bu Haldeyiz? 12-03-2021 15:32 Azgın Milliyetçilik: İnfial Yaratan Şiddet Olayları ve Milliyetçilik İlişkisi 07-03-2021 14:34 Eyam’dan Eyyamcılığa: Salgın Tedbirlerinin Bitmesi Gerekliliğine Dair 05-03-2021 12:43 Trrrummm Tiki Tak - Makinalaşmak: İnternet Çağının Hafızasız Yığınları 28-02-2021 19:39 Bir Kitap Nasıl Basılıyor? 19-02-2021 20:55 Şeriatçılar Ay'a Gidebilir mi? 15-02-2021 14:26 Samimi İslamcılar ve Yapmacık Muhalifler: Bir Eleştiri Yazısı 11-02-2021 14:12 Boğaziçi Olayları ve Makul Vatandaş: Ya-Ya Kamplarına Mecbur Muyuz? 08-02-2021 02:51 Bir Polis Yazısı 03-02-2021 22:49 Turan Hayal Midir - II 24-01-2021 23:53 Qanon: Bir Siber-Kültün Portresi 22-01-2021 01:39 Şimşirgil'in Cevabına Cevap 17-01-2021 15:39 Sosyal Medya: İnternetin Poposunun Rengi 10-01-2021 16:40 ABD'den Türkiye'ye İki Kamplı Siyaset 08-01-2021 11:37 Sümüklü Sıpalar ve Medya Sansürü 06-01-2021 16:33 Teröristsin Teröristim Terörist 05-01-2021 21:03 Nazım Dişe Dokunur mu IV: Şiir İnsanların Umrundayken 28-12-2020 10:37 Bayburt’un Acı Serencamı – Türk Kültüründe İçkinin Yeri ve Önemi 23-12-2020 21:23 Türk Milliyetçiliği Gözünden Mevlana 22-12-2020 11:10 Kuzgun - The Raven 20-12-2020 02:56 7 Güzel Ressam 13-12-2020 01:14 Türk Edebiyatı mı Türkçe Edebiyat mı? 10-12-2020 15:20 Türk Milliyetçileri Kime Oy Verecek? 09-12-2020 13:06 Nazım Dişe Dokunur mu III: Bohemya’dan Bürokrasiye 09-12-2020 00:47 Nazım Dişe Dokunur mu II: Alt-Kültürün İçyüzü 06-12-2020 18:55 Nazım Dişe Dokunur mu I: Şiir Nasıl Gözden Düştü? 05-12-2020 15:31 Mustafa Öztürk'le Dayanışma: Rafızi Olma Hürriyeti 03-12-2020 16:20 Etimoloji: Mihrap, Feriştah, Kalak, Gerekmek 27-11-2020 12:37 CHP’den Atsız Parkı yahut Alevilik Ali’yi Sevmekse Biz de Aleviyiz 19-11-2020 15:34 İyi Şiir Üzerine 17-11-2020 15:51 Batı'ya Ağıt 15-11-2020 23:01 Azerbaycan Sahada Kazandı – Masada Kaybetti – mi? 11-11-2020 13:42 Onlar Kalabalık, Biz Yükseğiz - II 09-11-2020 13:32 Karabağ'dan Turancılık Dersleri 08-11-2020 18:46 Onlar Kalabalık, Biz Yükseğiz - I 04-11-2020 21:17 Eşit Değiliz: Demokrasi ve Alt-İnsana Dair 02-11-2020 14:29 İfade Özgürlüğü: Karikatür Çizme Hürriyetine Dair 27-10-2020 15:08 Alt-İnsanın Müziği: Rap 23-10-2020 12:38 Türk Milliyetçilerini Bekleyen Kavga 18-10-2020 23:58 Anayasa Mahkemesi Tartışmasından Kadir Şeker’e: Devlet Kabadayılığı 14-10-2020 12:36 Etkili Hitabet Sözlüğü IV – Türkçenin Sırları 09-10-2020 11:53 Türk’ü Teoriye Hapsetmek 06-10-2020 13:55 Türk Milliyetçileri Neden Dağınık 29-09-2020 13:22 Etkili Hitabet Sözlüğü III – Etkileyici Metin Örnekleri 28-09-2020 12:39 Etkili Hitabet Sözlüğü II – Retoriğin Teorisi 24-09-2020 11:22 Etkili Hitabet Sözlüğü I – Retoriğin Sırları 22-09-2020 11:52 Mitolojiden Beslenmek: Arthur mu, Beyrek mi? 21-09-2020 10:52 Ne Gereği Var Gülüşü 17-09-2020 12:44 Dini Çıkarırsan Geriye Ne Kalır? 16-09-2020 10:35 Koydu, Koyduk, Koyarız: Koyunların Milliyetçiliği 15-09-2020 11:13 Elini Sallasan Elli Hassasiyet 14-09-2020 14:35 Türk Kaşarı: Halkımızın Bir Bölümünün Değerleri 07-09-2020 14:02 Köpekbalıklarının Türkiye'si 31-08-2020 13:05 Ölüm Orucu: Devletin Temelinde Bir Dinamit 30-08-2020 00:00 Dış Türklere Rağmen: Turancılığın Zırvaları(!) 27-08-2020 14:36 Türk Milliyetçisi Nasıl Bir Demokrasi İster? 23-08-2020 17:53 Örs, Çekiç, Kılıç: Rock ve Siyaset 17-08-2020 15:52 Hasbıhal XI: İngiliz-Amerikan Şiirlerinden Seçmeler 13-08-2020 23:11 Bedevinin Şerrinden Atatürk’e Sığınmak 04-08-2020 16:58 Hasbıhal X: Coleridge ve Kubilay 30-07-2020 00:40 Dosya: Gençler Dinden Neden/Nasıl Çıkıyor? 28-07-2020 18:17 AKP'yi Alkışlayarak Yıkmak 14-07-2020 14:47 Microtargeting: Kapıda Bekleyen Devrim 08-07-2020 15:54 Türk Milliyetçiliğinin Ekonomi-Politiği: İnsan Fıtratı ve Orta Sınıf 06-07-2020 15:58 Ziya Selçuk’a Kapalı Mektup 24-06-2020 22:26 Haydi Irkçılık Yapalım 21-06-2020 17:04 Muhalif Mevzilerde Canavarlaşma Problemi 16-06-2020 23:26 Faydalı Kilisenin Papazından 20 Makale Önerisi 14-06-2020 15:13 Zihin Jimnastiği: Polonya Türkiye Hattı 08-06-2020 20:58 Türk Kime Denir 27-05-2020 19:54 Bella'nın Kısa Donu 22-05-2020 21:02 Barnabas İncili: Bir Zırvanın Anatomisi 19-05-2020 20:21 Benim Seküler Milliyetçi Kardeşim… La Tahzen! Ve Düşmanım: Hele Bir Oku… 20-04-2020 20:23 20 Yaş İhtiyarları ve 30 Yaş Gençleri 16-04-2020 19:08 Sinanoğlu: Eternal Sunshine of the Spotless Türkçe 14-04-2020 18:33 Salgın ve Ekonomi: Kara Vebadan Sonra 12-04-2020 20:15 Türkçülüğün Farzı: Zengin Olmak 02-04-2020 21:26 Turan Hayal midir? 26-03-2020 15:25 Rus Gribinden Çin Virüsüne: Salgınlar ve Toplum 23-03-2020 14:28 Seküler Milliyetçilik: Bizimkisi Bir Aşk Hikayesi 19-03-2020 19:59 Korona Salgını ve Milliyetçilik 17-03-2020 20:55 Siyaset ve Ahlak: Mülahazalar, Gözlemler ve Beddua 11-03-2020 20:17 Türkçü Feminizm: Başörtüsü Tartışmaları ve Birtakım Öneriler 02-03-2020 20:19 Şehitlerin Ardından Gülenlere Dair Küfür İçermeyen Bir Yazı 01-03-2020 18:17 Vahşi Doğu’nun Kovboyu: Kadir Şeker 12-02-2020 19:58 Sosyal Medyanın Korona Virüsü: İlginç Bilgi 09-02-2020 20:00 Türk Milliyetçiliğinin Ekonomi Politiği – Çare Kapitalizm 02-02-2020 15:53 Devlet Fetişi ve Deprem 26-01-2020 20:02 Gidecekler… Ya Sonra? 21-01-2020 20:39 Din mi Kültürü Etkiler, Kültür mü Dini Etkiler? 16-01-2020 14:43 İki Parti Kıskacında Milliyetçiliğin Geleceği 15-01-2020 19:58 Bozkır Hikayeleri: Türk Çocuğuna Bir Hediye 13-01-2020 14:24 Erkeklerin Aşk Acısı ve Bir Kadın Olarak Milliyetçilik 10-01-2020 18:00 Türk Ocağı’nda İncir Ağacı 03-01-2020 22:52 Yerli Otomobilin Gözleri 28-12-2019 19:57 Kutsal Kitabın Stratejisi – Tapınakçı Altınları 26-12-2019 15:09 Mansur Başkana Bir Ankaralı Mektubu 23-12-2019 14:27 Bizden Neden Bir Halt Olmaz 18-12-2019 20:14 Samimiyetinizi Seveyim 17-12-2019 19:59 Britanya Seçimleri: Yeni Sağ-Sol Savaşı 13-12-2019 23:54 İntihar Ediyorum – Lütfen Bu Yazıyı Okuyun 09-12-2019 18:30 Ali Babacan Ne Dedi 26-11-2019 23:32 Dinin Adamından Uzak Dur 25-11-2019 17:59 Milliyetçileri Silahlandırmak 18-11-2019 18:23 10 Kasım'da Dikilmek 11-11-2019 15:55 Medeniyet Fay Hattına Kurulur 04-11-2019 17:59 İmamoğlu ve Yavaş: İki Başkana Dair Bir Analiz 27-10-2019 17:58 İmkansız Muhafazakarlık ve Muhalefet 10-10-2019 15:04 Gönülleri Birleşenlere Bir Davet 10-10-2019 14:56
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA