izmir escort instagram takipçi satın al izmir escort antalya escort bursa escort porno izle izmir escort antalya escort takipçi satın al instagram takipçi satın al instagram takipçi kasma
M. Bahadırhan Dinçaslan
Giriş Tarihi : 09-02-2020 20:00
Güncelleme : 28-08-2020 15:15

Sosyal Medyanın Korona Virüsü: İlginç Bilgi

Kendimi ilginç bilgi çöplüğü gibi görürüm

Kendimi ilginç bilgi çöplüğü gibi görürüm. Bazı kesitler, bilgi kırıntıları, anekdotlar ilgimi celbeder, hemen hafızama kazıyıveririm. Örneğin yitip gitmiş bir çağda bir ok yarası almış Thormod isimli bir savaşçının ölümü… Kalbine yakın bir yerden yara alan Thormod, Heimskringla’dan öğrendiğimize göre, yarasından oku çıkarır ve ok başının kancalarına kırmızı kas parçaları ile beyaz yağ parçalarının takıldığını görür. “Kralımız bizi iyi beslemiş… Baksana, kalbimin kökü bile yağ bağlamış” diyerek kralını över ve ölür.

Bu bilgi tek başına ilginç bir bilgi kırıntısından, malumattan ibaret. Tek başına bize ders vermiyor, bir sonuç işaret etmiyor, anafikri yok. Ancak teşbih olarak, referans olarak kullanılabilir: Propagandayı, antik çağda devlet-tebaa ilişkisini anlatırken bağlama oturabilir, güzel bir örnek olabilir. Yahut “sizi doyurdum, ben yokken buzdolabınız bile yoktu, hepsi benim sayemde oldu” derken, bir yandan vatandaşını öldüren adama tapınan vatandaşın manzarasını anlatırken de vurucu bir teşbih işlevi üstlenebilir. Kralı ölmesine sebep olmuşken bile, mesela, “yol yaptı” diyerek onu övmeye devam eden tebaa…

Sosyal medya elbette siyasi örgütlenmeden “arkadaşlık” müessesesine birçok alanı etkiledi. Ancak en çok etkilediği mesele herhalde bilginin yayılmasıdır. Bu satırların yazarının mütevazı da olsa düzenli bir okur kitlesi vardır, yıllardır yazar durur. Sosyal medyanın ortaya çıkışından evvel, böyle bir kitle elde etmesi için, bir şekilde topluma yayılmış alışıldık mecralardan birinde bir “köşe” elde etmeliydi. Ancak okuyup yorumladıklarını yazdığında, sosyal medyadan paylaşıyor ve hiç değilse birkaç bin kişiye çok rahat ulaşıyor. Bu yönüyle sosyal medya, bu satırların yazarından bağımsız olarak, “bilen”lerin bilgilerini çok daha hızlı, sansürsüz ve etkileşimli bir halde “arayan”lara ulaştırmasını sağlıyor. Ancak yine bu satırların yazarının kaleminden çıkan onca yazı arasında (yalnızca Ekşi Sözlük’te 2010 – 2015 yılları arasında 1595 word sayfası uzunluğunda yazmışım) en çok okunanlardan (180.000) biri, “ilginç bilgi” başlığını taşıyordu.

Sosyal medyayla birlikte doğan “filtre” sitelerinin, yan içerik derleyici sitelerin yakıtı da budur: İlginç bilgi. Ekşi Sözlük, “Ekşi Şeyler” oldu. Twitter’da ilginç, komik yahut tuhaf tweetleri derleyen hesaplar, o tweetleri üretenlerden daha fazla takip ediliyor ve “ilginç” bulunuyor. En sık rastlanan içerik türünün formatı "X'e dair Y İlginç Bilgi." Fakat yine gözlemlediğim bir durum var ki, teşbih yahut referans maksatlı kullanılan ilginç bilginin “bileşen” olduğu, ancak bir yorum, analiz, tespit, anafikir, öneri içeren yazı, “ilginç bilgi”nin kendisi kadar ilginç değil. İnsanlar yalnızca, işlevsiz, ötesiz-berisiz bir şekilde “ilginç bilgi”yi talep ediyorlar. Bu bir tuzaktır: İlginç bilgi ile faydalı bilgi aynı şey değildir ve okur-yazarlığın artması, kategorik olarak olumlu kabul edilemez. Okunan-yazılanlar hep “ilginç bilgiler” ise, ancak üreteni de, tüketeni de okumadan-yazmadan önceki halinden başka bir forma sokmuyor, küçük de olsa bir katkı yapmıyorsa, bilgi yalnızca eğlence sektörünün bir ürününe dönüşmüş demektir. Homo Sapiens evrimleştiğinden beri zekidir. 50.000 yahut 5.000 yıl önceki atalarımızla bizim aramızda zeka açısından pek bir fark yoktur. Farkımız bilgi birikiminde ve bilginin kolektifleşmesi sayesinde yaptığımız atılımlardadır. İnsanın zekiliği ezelidir diyebiliriz, ancak diğer özellikleri de öyle. (Zihnim Van Langen’in Zeytreise şarkısına gidiyor)

İnsan toplulukları hep zeki oldular, ama hiçbir zaman insan cemaat ve cemiyetleri topyekün “entelektüel” olmadılar, bunu aramadılar da. Pompei’de duvar yazısı yazan Romalı genç ile Yozgat’ın duvarlarına yazan Türk genci arasında bu yönden bir fark yoktur. Bilginin kolektifleşmesi açısından onca faydası olan sosyal medya, üniversitelerin kolay yazışabilmesi için gelişen internetin pornografik içerikle dolması gibi, bir “ilginç bilgi” çöplüğüne dönüştü.

Elbette entelektüel bir kaygısı olmayan ve güzel vakit geçirmek için ilginç bilgi kırıntıları okumak isteyen insanlara söz söyleyemeyiz, bunu yapmak haklarıdır. Ancak hem içerik üreticinin, hem de “ilginç değil faydalı bilgi” peşindeki tüketicinin bu tuzağa düşmemesi için uyarı yapmak gerekiyor. Oldukça cazibeli bir tuzak bu, bu satırların yazarı da bu cazibeye zaman zaman kapılıyor. Daha fazla okunmak ve okurken eğlenmek her zaman caziptir, ancak bu cazibe bilginin faydasını öldürüyor. İnsanların düşünce sistematiği, beyninin formatı “ilginci aramak ve ilginci üretmek” üzerine kurgulanıyor; insanlığa faydalı olabilecek zihinler bu şekilde heba oluyor.

Bilginin kolay ulaşılır ve yayılır olması, hepimizin hiçbir dergi, gazete, hatta kitap referansı yahut meşruiyeti olmadan birer “yazar” ve “düşünür” sıfatı alabilecek hale gelmemiz, şüphesiz ki büyük bir zihinsel devrim için atlama taşı olabilirdi. Bilginin kolektifleşmesinden bahsederken, ekonomik anlamda da bahsediyorum: Bilgi “sahipliği” anonimleştikçe, klasik serbest piyasa ekonomisinin zararlı sonuçları azalacaktır, zira çağımızda sermaye paradan çok “bilgi”dir. Sair tesadüfler yahut adil olmayan parametreler/filtreler sebebiyle dün, insanlığın sahip olduğu zihinsel potansiyelin çok azı kendini gerçekleştirebiliyordu; yaratıcı, akıllı, zeki, sıradışı zihinlerin çok azı “bilinme”yi başarıyor, insanlara hitap edebiliyordu. Bugün öyle değil. Yazar olmak için yayınevine ve yayın sektörünün “öncelikleri”ne riayet etme şartı yok. Düşünür olarak üretmek ve etkili olmak için klasik yollardan siyaset yapma şartı ortadan kalktı. Bu büyük duvarı yıkan sosyal medyanın, “insanlığın ezeli meyilleri ve özellikleri” sebebiyle, sosyal medyanın avantajları sayesinde düşünür, yazar, önder olabilecek insanları “öğüten” ve ilginç bilginin cazibesiyle potansiyelinin altında kalmasına sebep olan bir zindana dönüşme ihtimali var.

Yine de sosyal medyada müthiş tespitler okuyor, çok yaratıcı zihinler tanıyorum. Onları okumaya devam edebilmek, yeni zihinlerle tanışabilmek için, bu tuzağın farkına varılması ve sosyal medyanın içinde alt-alanlar, networklar, bu arayışa hitap eden Türkçe içerikli mecralar yaratılması lazım. Türkiye’nin kendine has sosyal medya mecrası Ekşi Sözlük, bu cazibeye teslim olup “ilginç bilgi”yi “faydalı bilgi”nin önüne çıkaran, “popülistleşen” aktörler arasında yer alıyor. Daha global bir aktör olan Quora ise, son zamanlarda “konvansiyonel olmayan düşünür”e en çok rastladığım yerlerden, yeni düzenlemelerle “arayış”ta olanların aradığını kolay bulmasını sağlamaya çalışıyor. (Girişte verdiğim örneği bir Quora paylaşımından okumuştum, mesela.)

Platformda elbette “ilginç bilgi” furyası baskın, ancak öne çıkan yazarların çoğu, ilginç bilgiyi bir şekilde “işlevsel” olarak kullanıyor: Bir neticeye varmak, bir kavramı açıklamak yahut teşbih yapmak için. Türkçe içerikli sosyal medya bu ihtiyacın farkına varır da, doğal birikim vaktiyle Ekşi Sözlük’te kendini manifesto ettiği gibi başka yerlerde eder mi bilmem. Yazıma, vaktiyle Milliyetçileri Silahlandırmak yazıma koyamadığıma üzüldüğüm, yeni öğrendiğim bir “ilginç bilgi” ile son vereyim.

Meşhur “300 Spartalı” olayını bilirsiniz. Her ne kadar aşırı fantastik öğelerle süslü de olsa, filmini çektiler. Bildiğimiz kadarıyla olay, birkaç bin kişilik Grek ordusunun, birkaç on bin kişilik Pers ordusunu Thermopylae yakınlarında dar bir geçitte uzun süre oyalamasıdır. Grek ordusu yenilmiştir ancak Perslere beklenenden daha fazla hasar vermişler, ilerleyen yıllarda Pers işgalinin durdurulmasına ciddi bir katkı yapmışlardır. Bu durumun matematiksel olarak formüle edilmesi mümkünmüş. Lanchester kanunları, tam olarak bundan bahsediyormuş. Her bir asker bir anda yalnızca bir düşmana saldırabiliyorsa, bu durum Lanchester’in linear kanunu imiş: Sayısı fazla olandan sayısı az olanı çıkarırsınız, bu da size harp sonunda ayakta kalacak kişi sayısını verir. (kabaca – bir miktar kayıp verildikten sonra karşı ordunun kaçmasını hesaba katmadan) Ancak aynı anda birbirine saldıran asker sayısını azaltırsanız, mesela Thermopylae geçidi gibi bir yerde, ancak birkaç yüz kişinin karşılıklı birbirine saldırabileceği bir savaş sahasında iseniz, bu kanun sayısı az olanın lehine işler. Evet, diyelim ki bir tarafta 50.000, diğer tarafta 7.000 asker vardır. Ancak geçitler aynı anda yalnızca birkaç yüz kişinin savaşabilmesini sağlar, bu yüzden sayıca üstünlük, geniş bir meydanda 50.000 karşısına 7.000 kişinin çıktığı senaryodaki gibi bir avantaj sağlamaz. Elbette sayısı az olan taraf nihayetinde yenilecektir, fakat bu çok daha uzun zaman alacak, 50.000 kişilik kuvvet, meydan savaşında kaybedeceği askerden daha fazlasını kaybedecektir. Pekala askerler aynı anda çok yöne “ateş edebiliyor” ve çok yönden ateş alabiliyorlarsa? Bu durumda, Lanchester’in karekök kanunu devreye giriyor: 50.000’in karesinden, 7.000’in karesini çıkarıyoruz ve sonucun karekökünü alıyoruz. İlk senaryoda meydan savaşı yapılsaydı, 43.000 Pers’in hayatta kalabileceğini söylerdik, bu durumda ise, 49.500 Pers’in hayatta kalacağını söyleriz. Çünkü bu çatışma “hattı”nı ortadan kaldırır: Bir çatışma “alan”ı yaratır, 50.000 Pers 7000 Grek içinden istediği düşmanı seçebilir, ona aynı anda saldırabilir.

Mezkur yazımda güç-arttıran ve güç-eşitleyen “silahlar”dan bahsetmiştim. Yukarıdaki iki senaryoda da, sözgelimi, nükleer silahlar hesaba katılmamış, her birimi birbirine eşit iki klasik ordu kurgulanmış. Nükleer silahlar, bir anda gücü eşitleyiverirler: Küçük orduya sahip bir ülke, nükleer güç olmayan daha büyük bir ülkeyi, iki kanuna da uymayacak şekilde dize getirebilir, çapının çok ötesinde zarar verebilir. Ancak böyle bir silahınız yoksa, hiç değilse “lineer” kanunun hüküm sürmesini istersiniz, şartları ona uygun hale getirir ve mümkünse, cepheyi daraltarak sayıca azlığınızın daha az önemli bir etken olmasını sağlarsınız. Bu son dediğimi, Erkin Çam’ın AKP’nin Alanını Daraltmak yazısının başlığıyla birlikte düşününüz efendim.

M. Bahadırhan Dinçaslan

NELER SÖYLENDİ?
@
M. Bahadırhan Dinçaslan

M. Bahadırhan Dinçaslan

DİĞER YAZILARI Azgın Milliyetçilik: İnfial Yaratan Şiddet Olayları ve Milliyetçilik İlişkisi 07-03-2021 14:34 Eyam’dan Eyyamcılığa: Salgın Tedbirlerinin Bitmesi Gerekliliğine Dair 05-03-2021 12:43 Trrrummm Tiki Tak - Makinalaşmak: İnternet Çağının Hafızasız Yığınları 28-02-2021 19:39 Bir Kitap Nasıl Basılıyor? 19-02-2021 20:55 Şeriatçılar Ay'a Gidebilir mi? 15-02-2021 14:26 Samimi İslamcılar ve Yapmacık Muhalifler: Bir Eleştiri Yazısı 11-02-2021 14:12 Boğaziçi Olayları ve Makul Vatandaş: Ya-Ya Kamplarına Mecbur Muyuz? 08-02-2021 02:51 Bir Polis Yazısı 03-02-2021 22:49 Turan Hayal Midir - II 24-01-2021 23:53 Qanon: Bir Siber-Kültün Portresi 22-01-2021 01:39 Şimşirgil'in Cevabına Cevap 17-01-2021 15:39 Sosyal Medya: İnternetin Poposunun Rengi 10-01-2021 16:40 ABD'den Türkiye'ye İki Kamplı Siyaset 08-01-2021 11:37 Sümüklü Sıpalar ve Medya Sansürü 06-01-2021 16:33 Teröristsin Teröristim Terörist 05-01-2021 21:03 Nazım Dişe Dokunur mu IV: Şiir İnsanların Umrundayken 28-12-2020 10:37 Bayburt’un Acı Serencamı – Türk Kültüründe İçkinin Yeri ve Önemi 23-12-2020 21:23 Türk Milliyetçiliği Gözünden Mevlana 22-12-2020 11:10 Kuzgun - The Raven 20-12-2020 02:56 7 Güzel Ressam 13-12-2020 01:14 Türk Edebiyatı mı Türkçe Edebiyat mı? 10-12-2020 15:20 Türk Milliyetçileri Kime Oy Verecek? 09-12-2020 13:06 Nazım Dişe Dokunur mu III: Bohemya’dan Bürokrasiye 09-12-2020 00:47 Nazım Dişe Dokunur mu II: Alt-Kültürün İçyüzü 06-12-2020 18:55 Nazım Dişe Dokunur mu I: Şiir Nasıl Gözden Düştü? 05-12-2020 15:31 Mustafa Öztürk'le Dayanışma: Rafızi Olma Hürriyeti 03-12-2020 16:20 Etimoloji: Mihrap, Feriştah, Kalak, Gerekmek 27-11-2020 12:37 CHP’den Atsız Parkı yahut Alevilik Ali’yi Sevmekse Biz de Aleviyiz 19-11-2020 15:34 İyi Şiir Üzerine 17-11-2020 15:51 Batı'ya Ağıt 15-11-2020 23:01 Azerbaycan Sahada Kazandı – Masada Kaybetti – mi? 11-11-2020 13:42 Onlar Kalabalık, Biz Yükseğiz - II 09-11-2020 13:32 Karabağ'dan Turancılık Dersleri 08-11-2020 18:46 Onlar Kalabalık, Biz Yükseğiz - I 04-11-2020 21:17 Eşit Değiliz: Demokrasi ve Alt-İnsana Dair 02-11-2020 14:29 İfade Özgürlüğü: Karikatür Çizme Hürriyetine Dair 27-10-2020 15:08 Alt-İnsanın Müziği: Rap 23-10-2020 12:38 Türk Milliyetçilerini Bekleyen Kavga 18-10-2020 23:58 Anayasa Mahkemesi Tartışmasından Kadir Şeker’e: Devlet Kabadayılığı 14-10-2020 12:36 Etkili Hitabet Sözlüğü IV – Türkçenin Sırları 09-10-2020 11:53 Türk’ü Teoriye Hapsetmek 06-10-2020 13:55 Türk Milliyetçileri Neden Dağınık 29-09-2020 13:22 Etkili Hitabet Sözlüğü III – Etkileyici Metin Örnekleri 28-09-2020 12:39 Etkili Hitabet Sözlüğü II – Retoriğin Teorisi 24-09-2020 11:22 Etkili Hitabet Sözlüğü I – Retoriğin Sırları 22-09-2020 11:52 Mitolojiden Beslenmek: Arthur mu, Beyrek mi? 21-09-2020 10:52 Ne Gereği Var Gülüşü 17-09-2020 12:44 Dini Çıkarırsan Geriye Ne Kalır? 16-09-2020 10:35 Koydu, Koyduk, Koyarız: Koyunların Milliyetçiliği 15-09-2020 11:13 Elini Sallasan Elli Hassasiyet 14-09-2020 14:35 Türk Kaşarı: Halkımızın Bir Bölümünün Değerleri 07-09-2020 14:02 Köpekbalıklarının Türkiye'si 31-08-2020 13:05 Ölüm Orucu: Devletin Temelinde Bir Dinamit 30-08-2020 00:00 Dış Türklere Rağmen: Turancılığın Zırvaları(!) 27-08-2020 14:36 Türk Milliyetçisi Nasıl Bir Demokrasi İster? 23-08-2020 17:53 Örs, Çekiç, Kılıç: Rock ve Siyaset 17-08-2020 15:52 Hasbıhal XI: İngiliz-Amerikan Şiirlerinden Seçmeler 13-08-2020 23:11 Bedevinin Şerrinden Atatürk’e Sığınmak 04-08-2020 16:58 Hasbıhal X: Coleridge ve Kubilay 30-07-2020 00:40 Dosya: Gençler Dinden Neden/Nasıl Çıkıyor? 28-07-2020 18:17 AKP'yi Alkışlayarak Yıkmak 14-07-2020 14:47 Microtargeting: Kapıda Bekleyen Devrim 08-07-2020 15:54 Türk Milliyetçiliğinin Ekonomi-Politiği: İnsan Fıtratı ve Orta Sınıf 06-07-2020 15:58 Ziya Selçuk’a Kapalı Mektup 24-06-2020 22:26 Haydi Irkçılık Yapalım 21-06-2020 17:04 Muhalif Mevzilerde Canavarlaşma Problemi 16-06-2020 23:26 Faydalı Kilisenin Papazından 20 Makale Önerisi 14-06-2020 15:13 Zihin Jimnastiği: Polonya Türkiye Hattı 08-06-2020 20:58 Türk Kime Denir 27-05-2020 19:54 Bella'nın Kısa Donu 22-05-2020 21:02 Barnabas İncili: Bir Zırvanın Anatomisi 19-05-2020 20:21 Benim Seküler Milliyetçi Kardeşim… La Tahzen! Ve Düşmanım: Hele Bir Oku… 20-04-2020 20:23 20 Yaş İhtiyarları ve 30 Yaş Gençleri 16-04-2020 19:08 Sinanoğlu: Eternal Sunshine of the Spotless Türkçe 14-04-2020 18:33 Salgın ve Ekonomi: Kara Vebadan Sonra 12-04-2020 20:15 Türkçülüğün Farzı: Zengin Olmak 02-04-2020 21:26 Turan Hayal midir? 26-03-2020 15:25 Rus Gribinden Çin Virüsüne: Salgınlar ve Toplum 23-03-2020 14:28 Seküler Milliyetçilik: Bizimkisi Bir Aşk Hikayesi 19-03-2020 19:59 Korona Salgını ve Milliyetçilik 17-03-2020 20:55 Siyaset ve Ahlak: Mülahazalar, Gözlemler ve Beddua 11-03-2020 20:17 Türkçü Feminizm: Başörtüsü Tartışmaları ve Birtakım Öneriler 02-03-2020 20:19 Şehitlerin Ardından Gülenlere Dair Küfür İçermeyen Bir Yazı 01-03-2020 18:17 Vahşi Doğu’nun Kovboyu: Kadir Şeker 12-02-2020 19:58 Sosyal Medyanın Korona Virüsü: İlginç Bilgi 09-02-2020 20:00 Türk Milliyetçiliğinin Ekonomi Politiği – Çare Kapitalizm 02-02-2020 15:53 Devlet Fetişi ve Deprem 26-01-2020 20:02 Gidecekler… Ya Sonra? 21-01-2020 20:39 Din mi Kültürü Etkiler, Kültür mü Dini Etkiler? 16-01-2020 14:43 İki Parti Kıskacında Milliyetçiliğin Geleceği 15-01-2020 19:58 Bozkır Hikayeleri: Türk Çocuğuna Bir Hediye 13-01-2020 14:24 Erkeklerin Aşk Acısı ve Bir Kadın Olarak Milliyetçilik 10-01-2020 18:00 Türk Ocağı’nda İncir Ağacı 03-01-2020 22:52 Yerli Otomobilin Gözleri 28-12-2019 19:57 Kutsal Kitabın Stratejisi – Tapınakçı Altınları 26-12-2019 15:09 Mansur Başkana Bir Ankaralı Mektubu 23-12-2019 14:27 Bizden Neden Bir Halt Olmaz 18-12-2019 20:14 Samimiyetinizi Seveyim 17-12-2019 19:59 Britanya Seçimleri: Yeni Sağ-Sol Savaşı 13-12-2019 23:54 İntihar Ediyorum – Lütfen Bu Yazıyı Okuyun 09-12-2019 18:30 Ali Babacan Ne Dedi 26-11-2019 23:32 Dinin Adamından Uzak Dur 25-11-2019 17:59 Milliyetçileri Silahlandırmak 18-11-2019 18:23 10 Kasım'da Dikilmek 11-11-2019 15:55 Medeniyet Fay Hattına Kurulur 04-11-2019 17:59 İmamoğlu ve Yavaş: İki Başkana Dair Bir Analiz 27-10-2019 17:58 İmkansız Muhafazakarlık ve Muhalefet 10-10-2019 15:04 Gönülleri Birleşenlere Bir Davet 10-10-2019 14:56
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA