M. Bahadırhan Dinçaslan
Giriş Tarihi : 02-07-2021 14:31

Türk Aile Yapısı ve Anonimleştiren Cemaat

Geçtiğimiz günlerde sosyal medyada bir tartışmaya denk geldim: Türk aile yapısı iyi midir, kötü müdür? Bir yandan Türk aile yapısını eleştirenler ve daha da öteye gidip aile kavramının kötü/gereksiz olduğunu öne sürenler, diğer yanda onları kötü ailelerde yetişmiş olmak ve kendi tecrübelerini bütün Türkiye’ye teşmil etmekle itham edenler…

Şöyle bir düşününce, zihnimde bazı sahneler belirdi. Bunların ilki, yatılı okuduğumuz bir okulda veli toplantısı sahnesi. Birkaç sarkık bıyıklı baba okulun bulunduğu şehre gelmişlerdi, geldiklerinde kızlarının etek boyu bir anda uzayıvermişti. “Solcu” addettiğimiz ve hatta bu yüzden sevmediğimiz babaların kızlarıysa aynı etek boyuyla karşılamışlardı velilerini. Kızları bir şeyle itham etmiyorum; bu onların geliştirdiği başa çıkma yöntemi. Ancak üzülmüştüm, benim kızım benim yanımda başka, ben yokken başka olsun istemezdim. Babanın kurduğu aşırı baskı, kızı böyle bir başa çıkma yöntemine itmişti. Daha az baskı olduğundaysa, daha dürüst ve sağlıklı bir iletişim mümkün oluyordu.

İkinci sahne, geçenlerde basına yansıyan bir dayak vakası. Liseli bir kız çocuğu, yaşıtı erkek arkadaşından epey uysal bir şekilde dayak yiyordu. Zira muhtemelen babasından ve belki ağabeyinden de dayak yiyordu, erkekten dayak yemek onun zihninde normaldi. Ailesinden “kimse seni dövemez, kimse sana dokunamaz” fikrini almış olsaydı, bu sahnenin yaşanma ihtimali düşecekti.

Üçüncü sahne, yine bir haberden. Genç bir kızın fotoğrafları çekiliyor ve ailesine söyleyemediği için istismara uğruyor, sonu trajediyle bitiyor. Kendimi kızın babasının yerine koydum: Kızını bu kadar korkutmasaydı, kızı hata yapmış olsa da onunla paylaşabilseydi, sonunda istismara uğramayacak ve trajik bir neticeyle hayatı sonlanmayacaktı.

Evet, şahitliklerim doğrultusunda söyleyebilirim ki Türk ailesi çok sıkıntılıdır. Özellikle kız çocuklarımız için: Oğlanın da maruz kaldığı yanlışlık ve olumsuzluklar var, fakat kız çocuğu maruz kalmanın çok ötesinde bir mağduriyet yaşar. Kız çocuğunun birey olmasının önündeki duvarlar daha serttir. Aile, çocuklarını malı olarak görür; onlara yaşamla baş edebilecek yetilerle donatacağı yavrular olarak değil, ailenin –ve genellikle aile reisinin- malı olarak bakar ve aile içi eğitimde birincil hedef aile ve onun çevresindeki kültürün arzu ettiği itaatkarlıkta “mensup”lar yetiştirmektir. Tam olarak bu yüzden sürü hayvanı gibi davranırız; medeni cesaretimiz azdır, utangaç, çekingen oluruz, ancak kalabalıkla aynı doğrultuda hareket ettiğimizi düşündüğümüzde canavarlaşmamız da çok kolaydır.

Bir süredir yazılarımda Türk kültürünün çok sorunlu olduğunu yazar dururum. Bütün sınıflandırma ölçütlerine göre Türk kültürü cehennem gibidir: Yüksek bağlamlı, kolektifçi, belirsizlikten aşırı kaçınmacı, dişil, güç aralığı yüksek  (…) bir kültürüz. Bu kültürün kuluçkası ailedir ve Türk ailesi henüz modern şehir yaşantısının gerektirdiği kültürel kodları geliştirememiştir. Zira hızlı ve yoğun gerçekleşen köyden kente göç sürecinde köylü nüfusuyla arasındaki makas, şehirlinin köylüye rol-modellik yapmasını engellemiştir. İstanbul ve İzmir hariç birçok şehrimizin de evvelden beri köy azmanı olduğu düşünülünce bu çarpıklık daha iyi anlaşılır. Son halde, elimizde biçimsel olarak şehre benzeyen ama içeriğinin ne idüğü meçhul yaşam alanlarında, oraya da ait olmayan, ait olduğu yerle rabıtasını da koparmış bir kültürle yaşayan yığınlar var.

Literatür bize farklı kültürlerin farklı çocuk yetiştirme tarzları olduğunu söylüyor. Sözgelimi Çinli bir ailede “münasip” bir çocuk yetiştirmek “başarılı” bir çocuk yetiştirmekten daha önemli – ABD’de ise tam tersi. Türkiye de böyle; çocuklar ailelerine çok “bağımlı” (bağlı değil, dikkat ediniz) ve bu bağımlılık yetişkin olunduğunda başka adreslerde tatmin arayışına yöneltiyor: Tarikate, cemaate, futbol takımına, arkadaş grubuna, sevgilisine, siyasi parti liderine bağımlı insanlar yaratıyoruz.

Aile bizim için toplumun bir bileşeni değil; toplumun zıttı yahut rakibi. Sosyal ilişkilerimizi ancak aileyi kafamızda biraz daha genişletip aile işlevlerini atfederek kurabiliyoruz: Klan dönemi kalıntısı olan bir gelenekte jenerik yaşlı erkeğe “amca”, jenerik yaşlı kadına “teyze” dememiz biraz bu yüzden. Dahil olduğumuz gruplar büyük aileler oluyor; o gruplara has başka bağ türleri, aidiyet şuurları ve işlevler olması gerektiğini fark edemiyoruz. Patronumuz babamız olmak zorunda kalıyor, kadın siyasetçiler ana-abla rolü kesiyor. “Arkadaşlık” ilişkisi bile kuramıyoruz, arkadaşlarımızla ailede kurduğumuz bağları kurmaya çalışıyor ve başarısız oldukça büyük şoklar yaşıyoruz. Evlilik ilişkilerimizde dahi karşı cinste ebeveynimizden birini arıyoruz: Erkekler onları paşa gibi hissettiren annelerini, kadınlar –ilk planda zayıf olmalarının müsebbibi olmasını akıllarına getirmeden- zayıflıklarına rağmen onları “dışarıdan koruyan” babalarını arıyorlar.

Bunun çözümü şüphesiz uzunca bir süredir savunduğum “kültür savaşı” yahut kültür dönüşümü hamlesidir. Türk kültürünün değişmesi gerekiyor, bu değişimi gerçekleştirmeye muktedir olanlar da, kültürün DNA’sı olan etno-sembolleri kullanan milliyetçilerdir. Bunun gerçekleşmesi için, herhalde, git gide şehirli davranış kodlarını benimsemeye başladığını gördüğümüz genç neslin aileler kurmasını bekleyeceğiz. Zira bizim nesil duruşunu çoğu zaman “aileye rağmen” kazandı: Dini görüşü, kıyafeti, siyasi tutumu, eğlence anlayışı yahut kariyer hedeflerini çoğu zaman ailesiyle çatışarak, bazen yukarıdaki genç kız örneğindeki gibi tuhaf ve maalesef sevimsiz kaçış/baş etme yöntemleri geliştirerek, bazen saklanarak oluşturdu. Oluşturamayanların sayısı da hayli fazla, ancak kendi şehrinin dışında üniversite okuma gerçeği bu hususta çok önemli bir rol oynadı: Fiziken bir arada olmayış bu çatışmanın altsoy lehine sonlanmasında etkili oldu.

Şu halde, bu nesil aile kurduğunda, sözgelimi, kız çocuğunun kıyafetine daha az müdahil olacak: Hem baba için kıyafetler normalleşmiş olacak, hem de anne gençliğinde o kıyafeti giymiş olacak. Eğer tam evlilik çağında eski güvenli ve erkeği kayıran zihniyete rücu eden erkekler çoğalmazlarsa, özellikle kız çocuklarının daha sağlıklı ortamlarda büyüyeceğini ve gelişeceğini düşünüyorum. Öyle ya da böyle tahsil ve meslek sahibi annelerse, hayattaki bütün eksiklik ve engellenmişliklerini erkek çocuklarını şımartmak suretiyle gidermeyecekler.

Bunun ötesinde, aile kurumu haddizatında en hayati müessesemizdir. Aile yapımızın bozuk olması, aile kavramına düşmanlıkla sonuçlanmamalı – aksine, doğru aileye dair perspektif geliştirmekle sonuçlanmalı. Ne yapmamamız gerektiğini biliyoruz – şansımız budur. Bu satırların yazarı aile bakımından çok şanslıydı; fakat akranlarımın yaşadığı talihsizliklere şahit oldum, mesela. Ailenin yaşaması gereken dönüşümlerin en önemlisi, onu yukarıda bahsettiğim “toplumun zıttı” konumundan kurtarmaktır. Aile, toplumun bileşenine dönüşmek zorundadır; bireyleri topluma “münasip olmak” zaviyesinden değil, “başarılı olmak” zaviyesinden hazırlayan bir yapıtaşına dönüşmelidir. Toplumun gerçekten bir “cemiyet” olabilmesi, büyük ve patriarkal bir aile, anonimleştiren bir cemaat olmaktan kurtulması için bu elzem. Bu ancak sağlıklı iletişim kurabilen ebeveynin çocuk büyüttüğü aileyle mümkün olur. Yeni ailelerde özellikle güç aralığı düşmeli, çocuk erken yaşlarda birey olduğunu kavramalı, kontrollü şekilde sorumluluk ve inisiyatif alabilmeli, aileyle ilişkisini model ve rehber işlevi üzerinden kurmalıdır; sahip ve çoban değil.

Yoksa, seni “yabancıya dövdürmeyen” ama karşılığında seni dövebilen “geleneksel aile” yarattığı kısır döngüyle çok Tayyip Erdoğanlar yaratacak.


M. Bahadırhan Dinçaslan

NELER SÖYLENDİ?
@
M. Bahadırhan Dinçaslan

M. Bahadırhan Dinçaslan

DİĞER YAZILARI Türk Milliyetçiliğinin Sahipliği Kavgası: Hudutsuz Namussuzlar 05-09-2021 13:39 Bir Komplo Teorisi: LGBT Kampanyasının Ekonomisi 27-08-2021 11:58 Afgan Anayasası Nasıl İflas Etti? 16-08-2021 14:24 Taş Kesilmek: Bir Savruk Hasbıhal 09-08-2021 11:05 Türk Milliyetçiliğinin 7 Temel Meselesi 27-07-2021 12:04 Derin Devlet Meselesine Farklı Bir Bakış 16-07-2021 11:39 Şort Giydi Diye Ağlatılan Kız ve Davarlar 06-07-2021 13:27 Türk Aile Yapısı ve Anonimleştiren Cemaat 02-07-2021 14:31 Sokakta Köpek Olmaması Gerektiğini Bilallere Anlatmak 30-06-2021 19:13 Kutsallar ve Domuzlar: İslamcılığın Sekülerleşmesi 28-06-2021 11:29 Milli Şairimiz Kimdir? 21-06-2021 23:38 Sen Hiç Milliyetçiye Benzemiyorsun 09-06-2021 20:48 Yakın Dosta Kredi Çekmek: Yalnızlar Ülkesi Türkiye 07-06-2021 01:25 Batı’yı Aydınlatmak: Yeliz’in Dedesi ve Erbaş’ın Zırvaları 04-06-2021 12:23 Faydalı Kilisenin Papazından 7 Ölümsüz Oyun Önerisi 24-05-2021 14:37 Sorusuz Bir Toplum: Kadim Cevaplarla Yetinmek 23-05-2021 14:30 Muhaliflerin Ümidini Baltalamak – Bir Seküler Günah 11-05-2021 12:38 Neden Milliyetçiyiz – Bir Nutuk Taslağı 02-05-2021 16:10 Türk Usulü İslam Arayışına Dair Birkaç Not 29-04-2021 01:31 Faydalı Kilisenin Papazından Mitoloji Kitapları Seçkisi 20-04-2021 22:51 12 Nisan Şakası(!) ve Mizah Üzerine 12-04-2021 21:49 Türk Esirlerine Yardım Eden Bir Uygur'un Düşündürdükleri 04-04-2021 23:44 İbne LGBT Olunca 29-03-2021 16:53 Milliyetçi Siyasetin Geleceği: Özdağ ve Kuracağı Parti 21-03-2021 00:01 Büyük Adam Yaratamamak: Neden Bu Haldeyiz? 12-03-2021 15:32 Azgın Milliyetçilik: İnfial Yaratan Şiddet Olayları ve Milliyetçilik İlişkisi 07-03-2021 14:34 Eyam’dan Eyyamcılığa: Salgın Tedbirlerinin Bitmesi Gerekliliğine Dair 05-03-2021 12:43 Trrrummm Tiki Tak - Makinalaşmak: İnternet Çağının Hafızasız Yığınları 28-02-2021 19:39 Bir Kitap Nasıl Basılıyor? 19-02-2021 20:55 Şeriatçılar Ay'a Gidebilir mi? 15-02-2021 14:26 Samimi İslamcılar ve Yapmacık Muhalifler: Bir Eleştiri Yazısı 11-02-2021 14:12 Boğaziçi Olayları ve Makul Vatandaş: Ya-Ya Kamplarına Mecbur Muyuz? 08-02-2021 02:51 Bir Polis Yazısı 03-02-2021 22:49 Turan Hayal Midir - II 24-01-2021 23:53 Qanon: Bir Siber-Kültün Portresi 22-01-2021 01:39 Şimşirgil'in Cevabına Cevap 17-01-2021 15:39 Sosyal Medya: İnternetin Poposunun Rengi 10-01-2021 16:40 ABD'den Türkiye'ye İki Kamplı Siyaset 08-01-2021 11:37 Sümüklü Sıpalar ve Medya Sansürü 06-01-2021 16:33 Teröristsin Teröristim Terörist 05-01-2021 21:03 Nazım Dişe Dokunur mu IV: Şiir İnsanların Umrundayken 28-12-2020 10:37 Bayburt’un Acı Serencamı – Türk Kültüründe İçkinin Yeri ve Önemi 23-12-2020 21:23 Türk Milliyetçiliği Gözünden Mevlana 22-12-2020 11:10 Kuzgun - The Raven 20-12-2020 02:56 7 Güzel Ressam 13-12-2020 01:14 Türk Edebiyatı mı Türkçe Edebiyat mı? 10-12-2020 15:20 Türk Milliyetçileri Kime Oy Verecek? 09-12-2020 13:06 Nazım Dişe Dokunur mu III: Bohemya’dan Bürokrasiye 09-12-2020 00:47 Nazım Dişe Dokunur mu II: Alt-Kültürün İçyüzü 06-12-2020 18:55 Nazım Dişe Dokunur mu I: Şiir Nasıl Gözden Düştü? 05-12-2020 15:31 Mustafa Öztürk'le Dayanışma: Rafızi Olma Hürriyeti 03-12-2020 16:20 Etimoloji: Mihrap, Feriştah, Kalak, Gerekmek 27-11-2020 12:37 CHP’den Atsız Parkı yahut Alevilik Ali’yi Sevmekse Biz de Aleviyiz 19-11-2020 15:34 İyi Şiir Üzerine 17-11-2020 15:51 Batı'ya Ağıt 15-11-2020 23:01 Azerbaycan Sahada Kazandı – Masada Kaybetti – mi? 11-11-2020 13:42 Onlar Kalabalık, Biz Yükseğiz - II 09-11-2020 13:32 Karabağ'dan Turancılık Dersleri 08-11-2020 18:46 Onlar Kalabalık, Biz Yükseğiz - I 04-11-2020 21:17 Eşit Değiliz: Demokrasi ve Alt-İnsana Dair 02-11-2020 14:29 İfade Özgürlüğü: Karikatür Çizme Hürriyetine Dair 27-10-2020 15:08 Alt-İnsanın Müziği: Rap 23-10-2020 12:38 Türk Milliyetçilerini Bekleyen Kavga 18-10-2020 23:58 Anayasa Mahkemesi Tartışmasından Kadir Şeker’e: Devlet Kabadayılığı 14-10-2020 12:36 Etkili Hitabet Sözlüğü IV – Türkçenin Sırları 09-10-2020 11:53 Türk’ü Teoriye Hapsetmek 06-10-2020 13:55 Türk Milliyetçileri Neden Dağınık 29-09-2020 13:22 Etkili Hitabet Sözlüğü III – Etkileyici Metin Örnekleri 28-09-2020 12:39 Etkili Hitabet Sözlüğü II – Retoriğin Teorisi 24-09-2020 11:22 Etkili Hitabet Sözlüğü I – Retoriğin Sırları 22-09-2020 11:52 Mitolojiden Beslenmek: Arthur mu, Beyrek mi? 21-09-2020 10:52 Ne Gereği Var Gülüşü 17-09-2020 12:44 Dini Çıkarırsan Geriye Ne Kalır? 16-09-2020 10:35 Koydu, Koyduk, Koyarız: Koyunların Milliyetçiliği 15-09-2020 11:13 Elini Sallasan Elli Hassasiyet 14-09-2020 14:35 Türk Kaşarı: Halkımızın Bir Bölümünün Değerleri 07-09-2020 14:02 Köpekbalıklarının Türkiye'si 31-08-2020 13:05 Ölüm Orucu: Devletin Temelinde Bir Dinamit 30-08-2020 00:00 Dış Türklere Rağmen: Turancılığın Zırvaları(!) 27-08-2020 14:36 Türk Milliyetçisi Nasıl Bir Demokrasi İster? 23-08-2020 17:53 Örs, Çekiç, Kılıç: Rock ve Siyaset 17-08-2020 15:52 Hasbıhal XI: İngiliz-Amerikan Şiirlerinden Seçmeler 13-08-2020 23:11 Bedevinin Şerrinden Atatürk’e Sığınmak 04-08-2020 16:58 Hasbıhal X: Coleridge ve Kubilay 30-07-2020 00:40 Dosya: Gençler Dinden Neden/Nasıl Çıkıyor? 28-07-2020 18:17 AKP'yi Alkışlayarak Yıkmak 14-07-2020 14:47 Microtargeting: Kapıda Bekleyen Devrim 08-07-2020 15:54 Türk Milliyetçiliğinin Ekonomi-Politiği: İnsan Fıtratı ve Orta Sınıf 06-07-2020 15:58 Ziya Selçuk’a Kapalı Mektup 24-06-2020 22:26 Haydi Irkçılık Yapalım 21-06-2020 17:04 Muhalif Mevzilerde Canavarlaşma Problemi 16-06-2020 23:26 Faydalı Kilisenin Papazından 20 Makale Önerisi 14-06-2020 15:13 Zihin Jimnastiği: Polonya Türkiye Hattı 08-06-2020 20:58 Türk Kime Denir 27-05-2020 19:54 Bella'nın Kısa Donu 22-05-2020 21:02 Barnabas İncili: Bir Zırvanın Anatomisi 19-05-2020 20:21 Benim Seküler Milliyetçi Kardeşim… La Tahzen! Ve Düşmanım: Hele Bir Oku… 20-04-2020 20:23 20 Yaş İhtiyarları ve 30 Yaş Gençleri 16-04-2020 19:08 Sinanoğlu: Eternal Sunshine of the Spotless Türkçe 14-04-2020 18:33 Salgın ve Ekonomi: Kara Vebadan Sonra 12-04-2020 20:15 Türkçülüğün Farzı: Zengin Olmak 02-04-2020 21:26 Turan Hayal midir? 26-03-2020 15:25 Rus Gribinden Çin Virüsüne: Salgınlar ve Toplum 23-03-2020 14:28 Seküler Milliyetçilik: Bizimkisi Bir Aşk Hikayesi 19-03-2020 19:59 Korona Salgını ve Milliyetçilik 17-03-2020 20:55 Siyaset ve Ahlak: Mülahazalar, Gözlemler ve Beddua 11-03-2020 20:17 Türkçü Feminizm: Başörtüsü Tartışmaları ve Birtakım Öneriler 02-03-2020 20:19 Şehitlerin Ardından Gülenlere Dair Küfür İçermeyen Bir Yazı 01-03-2020 18:17 Vahşi Doğu’nun Kovboyu: Kadir Şeker 12-02-2020 19:58 Sosyal Medyanın Korona Virüsü: İlginç Bilgi 09-02-2020 20:00 Türk Milliyetçiliğinin Ekonomi Politiği – Çare Kapitalizm 02-02-2020 15:53 Devlet Fetişi ve Deprem 26-01-2020 20:02 Gidecekler… Ya Sonra? 21-01-2020 20:39 Din mi Kültürü Etkiler, Kültür mü Dini Etkiler? 16-01-2020 14:43 İki Parti Kıskacında Milliyetçiliğin Geleceği 15-01-2020 19:58 Bozkır Hikayeleri: Türk Çocuğuna Bir Hediye 13-01-2020 14:24 Erkeklerin Aşk Acısı ve Bir Kadın Olarak Milliyetçilik 10-01-2020 18:00 Türk Ocağı’nda İncir Ağacı 03-01-2020 22:52 Yerli Otomobilin Gözleri 28-12-2019 19:57 Kutsal Kitabın Stratejisi – Tapınakçı Altınları 26-12-2019 15:09 Mansur Başkana Bir Ankaralı Mektubu 23-12-2019 14:27 Bizden Neden Bir Halt Olmaz 18-12-2019 20:14 Samimiyetinizi Seveyim 17-12-2019 19:59 Britanya Seçimleri: Yeni Sağ-Sol Savaşı 13-12-2019 23:54 İntihar Ediyorum – Lütfen Bu Yazıyı Okuyun 09-12-2019 18:30 Ali Babacan Ne Dedi 26-11-2019 23:32 Dinin Adamından Uzak Dur 25-11-2019 17:59 Milliyetçileri Silahlandırmak 18-11-2019 18:23 10 Kasım'da Dikilmek 11-11-2019 15:55 Medeniyet Fay Hattına Kurulur 04-11-2019 17:59 İmamoğlu ve Yavaş: İki Başkana Dair Bir Analiz 27-10-2019 17:58 İmkansız Muhafazakarlık ve Muhalefet 10-10-2019 15:04 Gönülleri Birleşenlere Bir Davet 10-10-2019 14:56
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA