M. Bahadırhan Dinçaslan
Giriş Tarihi : 04-06-2021 12:23
Güncelleme : 04-06-2021 12:50

Batı’yı Aydınlatmak: Yeliz’in Dedesi ve Erbaş’ın Zırvaları

“El-Harezmi algoritmayı bulmasaydı, İbnü'l-Heysem matematikle uğraşmasaydı, sıfırı Müslümanlar bulmasaydı, batının aydınlanması belki de çok gecikecekti. Batılı insaflı bilim adamları bunu söylüyor. Müslümanlar ilim tarihine bu şekilde katkı sağlamışlardır. İnşallah bizler de geçmişteki ilmi zenginliklerimizi yeniden yakalayarak dünyaya yeni buluşlar hediye etmek için çocuklarımızı, gençlerimizi yetiştirmeye çalışacağız.”

Bu ifadeler Türkiye Cumhuriyeti’nin en gereksiz kurumu olup en büyük bütçesini kullanan Diyanet İşleri’nin Başkanı Ali Erbaş’a ait. Yeliz kod adıyla bilinen iktidar milletvekili Ahmet Hamdi Çamlı’nın “Benim dedem ona dedi ki ulan gerizekalı böyle olmaz, al şu sıfırı, çarpmayı bölmeyi de hesap yapmasını öğren, dedi. Dedemi de öldürdü. Bütün bu ilim, bilim, teknolojiyi dedemin kütüphanesinden çaldı. Teknolojisini almıştır, bilimini almıştır çünkü o teknolojiyi üretecek icat edecek kafa yok. Sarhoş adam” İfadelerinin biraz farklılaşmış hali.

Pekala böyle midir? Batı her şeyini bizden mi çaldı? Örnek bir vaka olarak Cezeri’yi ele alalım. Cezeri bize anlatıldığı gibi sıradışı, görülmedik işler yapmış bir dahi değildir. Kendisinden önce de bilinen birtakım ilkel makinelere kendi icatlarını da ekleyip bir kitap yazmıştır, evet; fakat bu kitapta bu makinelerin teorik işleyişini anlatmaz; deneme yanılma yoluyla denk getirerek kurduğu sistemleri anlatır. Bu tür makineler Antik Yunan’da ve Çin’de vardı, müslüman Arap, Fars ve Türklere de oralardan geçti. Daha önemlisi, bu tür “zanaatkarlar” mühendis olamadılar, zira ekseriyeti makine çalışma prensiplerini ortaya koyamadılar. Cezeri söndü gitti, kitabının da en güzel nüshaları “gavur” kütüphanelerinde, kitabına dair yapılmış en iyi çeviri de Donald R. Hill’e ait, 1974 basımı. Türkçe çeviriler yakın zamanda yayımlanmış; Cezeri de pek çokları gibi “kıymetli” olduğunu “gavurlardan” öğrendiğimiz tarihi figürlerden biri.

Bu ne demek? Batı’yı üstün kılan, Batı’yı “aydınlanmış” kılan makineler yapabilmesinde değil, bu makinelerin nasıl çalıştığını anlayabilmesinde ve bu anlayışın nesilden nesile aktarılmasını mümkün kılmasındadır. Tarihimizde büyük zekaların ve büyük bilginlerin yaşamış olması bir şey ifade etmez; zira onlar birer ekol oluşturamamış, ortaya koydukları kolektif zihinde sürekli gelişen bir birikime dönüşmemiştir. Batı’da dönüşmüştür; üzerine kafa yorulması gereken tam da bu. Batı’da oldu da, bizde neden olmadı? Üstelik Batı da bir zaman bizim yaşadığımız kesintiyi yaşamasına rağmen?

Evet, Batı bizim yaşadığımızı yaşamıştır. Bugün çoklarımız Batı’yı Antik Yunan ve Antik Roma’ya bağlar, onun ürünü olarak görür. Halbuki Antik Yunan’ın büyük düşünürleri ve mucitleri de bir dönem Cezeri’nin, Harezmi’nin akıbetine uğramışlardı. Onların da yıldızları –bizde Meraga’ya bakıp ağladıkları gibi- coğrafyalarına bakıp ağlıyordu. Ancak bir şey oldu; tuhaf bir şey, bu şeyin köklerini ben feodalizmde görüyorum. Evet, hani Kipling A Pict Song’da anlatır ya; Roma toynaklarının neyi ezdiğini umursamadan fetheder ve yönetirken, küçük toplumlar onu içten içe oyuyordu ve nihayet yok ettiler. O küçük toplumların, yani “barbarların” bağrından bir yeni sistem çıktı: Feodalizm. “Toplumsal sözleşme” denen kavramın Doğu’nun bataklığından değil de Batı’dan çıkmasının sebebi bu olabilir mi mesela? Zira feodalizm baştan aşağıya sözleşmeler rejimidir. Hiyerarşi birbirine akitlerle bağlıdır; akitlerle örülmüş bir sistem üzerine bina edilmiş toplum nihayet “kamu” kavramını ve “toplumsal sözleşme”yi düşünebilir. Roma bu açıdan Batı’nın omurgası değil, kabuklu canlılardaki dış iskelet gibidir; evet ona şekil verir ama çoğu zaman sınırlayıcı bir biçimde. İz bırakır, evet, fakat gelişme ancak o kabuktan kurtulunca mümkün olmuştur. Antik Yunan da yalnız genetik materyal gibi; uygun ortamı bulmazsa asla aktif olmaz, işe yaramaz. Feodalizmin –ki feodalizm kötü addedilir, bir sürü önyargıyla ele alınır- sağladığı yeni ortamda yaşanan atılımlar, Antik Yunan’ın işe yarar yönlerinin yeniden keşfini ve bu defa sürekli hale gelmesini mümkün kıldı; bu yüzden Antik Yunan’ın insanlığa sundukları Yunanistan’da değil de, Batı Avrupa’da gerçek bir mirasa dönüştü.

Donald R. Hill’in kitabının önsözünde Lynn White çok güzel soruyor: Müslümanlar neden, hem kağıdı hem de değirmenlerde kullanılan su gücünü bildikleri halde, kağıt üretiminde bunu kullanmadılar? İlk yel değirmenlerini kurdukları halde neden yaygınlaşmadı? Bu soruların cevabı şüphesiz rejimdedir. Bir toplumun kültürü ve yönetim biçimi, o toplumda neyin serpileceğini ve neyin engelleneceğini belirler. Kültürü ve yönetim biçimi gelişmeye uygun olanlar bunu başarırlar – başardılar da.

Öyleyse Türkler dünyaya, insanlığa katkı sağlasınlar ve bilimde, teknolojide, sanatta ileri gitsinler istiyorsak, çocuklara maval okumayacağız. Senin deden şunu yaptı, onlar şunu senden çaldı hikayeleri mavaldır; çocuk o dedeye özense bile olabileceği en fazla tarihin tozlu sayfalarındaki egzotik ve asla etkisi, mirası devam etmemiş bir figür. Konuşmamız gereken kültür ve rejimdir; özgür düşüncenin engellendiği bir rejim ve farklı seslerin olumsuz kodlandığı bir kültürün varsa, deden Cezeri olsa ne, Harezmi olsa ne?

Ali Erbaş aslında itiraf ediyor, “Batı’nın aydınlanması gecikecekti.” Doğu aydınlanmasından söz etmek mümkün değil, ama Batı’da bundan söz ediyoruz ve Ali Erbaş gurur kaynağını ancak Batı’nın büyük macerasında küçük bir pay sahibi olmak iddiasında bulabiliyor – ne kadar acı ve sefil.

Sıfırı bulmak mesele değildir; algoritmayı yahut su basıncıyla çalışan aletleri. En güzel örneklerinden biri, Newton ve Leibniz’in bağımsız şekilde, farklı metodlarla “hareketin fiziği ve matematiği”ni tespit ve icat etmeleridir. Bilim budur: Bütün bilimciler ölse ve kitapları, notları yok olsa, birkaç bin yıl sonra insanlık yine aynı tespitleri yapardı – yeter ki bu tespitleri yapacak zihin uygun ortamı bulsun ve tespitlerin kalıcı, birikici bir hale gelmesi sağlansın. Evrim Teorisi’nin mehdi özentisi delilerin zırvaları yüzünden okutulmadığı bir ülkede neyin aydınlanmasını yaşayacağız çok merak ediyorum.


M. Bahadırhan Dinçaslan


Lütfen Bkz:

Sorusuz Bir Toplum: Kadim Cevaplarla Yetinmek

Büyük Adam Yaratamamak: Neden Bu Haldeyiz?

Şeriatçılar Ay’a Gidebilir Mi?

Batı’ya Ağıt

Din mi Kültürü Etkiler, Kültür mü Dini Etkiler?

Bizden Neden Bir Halt Olmaz

NELER SÖYLENDİ?
@
M. Bahadırhan Dinçaslan

M. Bahadırhan Dinçaslan

DİĞER YAZILARI Develi Video - AKP'nin En Kötü Taklidi 25-10-2021 11:45 TamgaTürk'ün Kısa Öyküsü 20-10-2021 11:25 Aydınlanma'nın Fosseptiği 10-10-2021 13:51 Alp Er Tunga'nın Mezarını Bulmak ya da Bulamamak 05-10-2021 12:12 Senin Fikrinin Ne Önemi Var Vasat Herif yahut Ajdar Problemi 30-09-2021 12:33 Post-AKP Dönemine Milliyetçiliği Hazırlamak - II 29-09-2021 11:25 Post-AKP Dönemine Milliyetçiliği Hazırlamak 26-09-2021 11:23 Türk Milliyetçiliğinin Sahipliği Kavgası: Hudutsuz Namussuzlar 05-09-2021 13:39 Bir Komplo Teorisi: LGBT Kampanyasının Ekonomisi 27-08-2021 11:58 Afgan Anayasası Nasıl İflas Etti? 16-08-2021 14:24 Taş Kesilmek: Bir Savruk Hasbıhal 09-08-2021 11:05 Türk Milliyetçiliğinin 7 Temel Meselesi 27-07-2021 12:04 Derin Devlet Meselesine Farklı Bir Bakış 16-07-2021 11:39 Şort Giydi Diye Ağlatılan Kız ve Davarlar 06-07-2021 13:27 Türk Aile Yapısı ve Anonimleştiren Cemaat 02-07-2021 14:31 Sokakta Köpek Olmaması Gerektiğini Bilallere Anlatmak 30-06-2021 19:13 Kutsallar ve Domuzlar: İslamcılığın Sekülerleşmesi 28-06-2021 11:29 Milli Şairimiz Kimdir? 21-06-2021 23:38 Sen Hiç Milliyetçiye Benzemiyorsun 09-06-2021 20:48 Yakın Dosta Kredi Çekmek: Yalnızlar Ülkesi Türkiye 07-06-2021 01:25 Batı’yı Aydınlatmak: Yeliz’in Dedesi ve Erbaş’ın Zırvaları 04-06-2021 12:23 Faydalı Kilisenin Papazından 7 Ölümsüz Oyun Önerisi 24-05-2021 14:37 Sorusuz Bir Toplum: Kadim Cevaplarla Yetinmek 23-05-2021 14:30 Muhaliflerin Ümidini Baltalamak – Bir Seküler Günah 11-05-2021 12:38 Neden Milliyetçiyiz – Bir Nutuk Taslağı 02-05-2021 16:10 Türk Usulü İslam Arayışına Dair Birkaç Not 29-04-2021 01:31 Faydalı Kilisenin Papazından Mitoloji Kitapları Seçkisi 20-04-2021 22:51 12 Nisan Şakası(!) ve Mizah Üzerine 12-04-2021 21:49 Türk Esirlerine Yardım Eden Bir Uygur'un Düşündürdükleri 04-04-2021 23:44 İbne LGBT Olunca 29-03-2021 16:53 Milliyetçi Siyasetin Geleceği: Özdağ ve Kuracağı Parti 21-03-2021 00:01 Büyük Adam Yaratamamak: Neden Bu Haldeyiz? 12-03-2021 15:32 Azgın Milliyetçilik: İnfial Yaratan Şiddet Olayları ve Milliyetçilik İlişkisi 07-03-2021 14:34 Eyam’dan Eyyamcılığa: Salgın Tedbirlerinin Bitmesi Gerekliliğine Dair 05-03-2021 12:43 Trrrummm Tiki Tak - Makinalaşmak: İnternet Çağının Hafızasız Yığınları 28-02-2021 19:39 Bir Kitap Nasıl Basılıyor? 19-02-2021 20:55 Şeriatçılar Ay'a Gidebilir mi? 15-02-2021 14:26 Samimi İslamcılar ve Yapmacık Muhalifler: Bir Eleştiri Yazısı 11-02-2021 14:12 Boğaziçi Olayları ve Makul Vatandaş: Ya-Ya Kamplarına Mecbur Muyuz? 08-02-2021 02:51 Bir Polis Yazısı 03-02-2021 22:49 Turan Hayal Midir - II 24-01-2021 23:53 Qanon: Bir Siber-Kültün Portresi 22-01-2021 01:39 Şimşirgil'in Cevabına Cevap 17-01-2021 15:39 Sosyal Medya: İnternetin Poposunun Rengi 10-01-2021 16:40 ABD'den Türkiye'ye İki Kamplı Siyaset 08-01-2021 11:37 Sümüklü Sıpalar ve Medya Sansürü 06-01-2021 16:33 Teröristsin Teröristim Terörist 05-01-2021 21:03 Nazım Dişe Dokunur mu IV: Şiir İnsanların Umrundayken 28-12-2020 10:37 Bayburt’un Acı Serencamı – Türk Kültüründe İçkinin Yeri ve Önemi 23-12-2020 21:23 Türk Milliyetçiliği Gözünden Mevlana 22-12-2020 11:10 Kuzgun - The Raven 20-12-2020 02:56 7 Güzel Ressam 13-12-2020 01:14 Türk Edebiyatı mı Türkçe Edebiyat mı? 10-12-2020 15:20 Türk Milliyetçileri Kime Oy Verecek? 09-12-2020 13:06 Nazım Dişe Dokunur mu III: Bohemya’dan Bürokrasiye 09-12-2020 00:47 Nazım Dişe Dokunur mu II: Alt-Kültürün İçyüzü 06-12-2020 18:55 Nazım Dişe Dokunur mu I: Şiir Nasıl Gözden Düştü? 05-12-2020 15:31 Mustafa Öztürk'le Dayanışma: Rafızi Olma Hürriyeti 03-12-2020 16:20 Etimoloji: Mihrap, Feriştah, Kalak, Gerekmek 27-11-2020 12:37 CHP’den Atsız Parkı yahut Alevilik Ali’yi Sevmekse Biz de Aleviyiz 19-11-2020 15:34 İyi Şiir Üzerine 17-11-2020 15:51 Batı'ya Ağıt 15-11-2020 23:01 Azerbaycan Sahada Kazandı – Masada Kaybetti – mi? 11-11-2020 13:42 Onlar Kalabalık, Biz Yükseğiz - II 09-11-2020 13:32 Karabağ'dan Turancılık Dersleri 08-11-2020 18:46 Onlar Kalabalık, Biz Yükseğiz - I 04-11-2020 21:17 Eşit Değiliz: Demokrasi ve Alt-İnsana Dair 02-11-2020 14:29 İfade Özgürlüğü: Karikatür Çizme Hürriyetine Dair 27-10-2020 15:08 Alt-İnsanın Müziği: Rap 23-10-2020 12:38 Türk Milliyetçilerini Bekleyen Kavga 18-10-2020 23:58 Anayasa Mahkemesi Tartışmasından Kadir Şeker’e: Devlet Kabadayılığı 14-10-2020 12:36 Etkili Hitabet Sözlüğü IV – Türkçenin Sırları 09-10-2020 11:53 Türk’ü Teoriye Hapsetmek 06-10-2020 13:55 Türk Milliyetçileri Neden Dağınık 29-09-2020 13:22 Etkili Hitabet Sözlüğü III – Etkileyici Metin Örnekleri 28-09-2020 12:39 Etkili Hitabet Sözlüğü II – Retoriğin Teorisi 24-09-2020 11:22 Etkili Hitabet Sözlüğü I – Retoriğin Sırları 22-09-2020 11:52 Mitolojiden Beslenmek: Arthur mu, Beyrek mi? 21-09-2020 10:52 Ne Gereği Var Gülüşü 17-09-2020 12:44 Dini Çıkarırsan Geriye Ne Kalır? 16-09-2020 10:35 Koydu, Koyduk, Koyarız: Koyunların Milliyetçiliği 15-09-2020 11:13 Elini Sallasan Elli Hassasiyet 14-09-2020 14:35 Türk Kaşarı: Halkımızın Bir Bölümünün Değerleri 07-09-2020 14:02 Köpekbalıklarının Türkiye'si 31-08-2020 13:05 Ölüm Orucu: Devletin Temelinde Bir Dinamit 30-08-2020 00:00 Dış Türklere Rağmen: Turancılığın Zırvaları(!) 27-08-2020 14:36 Türk Milliyetçisi Nasıl Bir Demokrasi İster? 23-08-2020 17:53 Örs, Çekiç, Kılıç: Rock ve Siyaset 17-08-2020 15:52 Hasbıhal XI: İngiliz-Amerikan Şiirlerinden Seçmeler 13-08-2020 23:11 Bedevinin Şerrinden Atatürk’e Sığınmak 04-08-2020 16:58 Hasbıhal X: Coleridge ve Kubilay 30-07-2020 00:40 Dosya: Gençler Dinden Neden/Nasıl Çıkıyor? 28-07-2020 18:17 AKP'yi Alkışlayarak Yıkmak 14-07-2020 14:47 Microtargeting: Kapıda Bekleyen Devrim 08-07-2020 15:54 Türk Milliyetçiliğinin Ekonomi-Politiği: İnsan Fıtratı ve Orta Sınıf 06-07-2020 15:58 Ziya Selçuk’a Kapalı Mektup 24-06-2020 22:26 Haydi Irkçılık Yapalım 21-06-2020 17:04 Muhalif Mevzilerde Canavarlaşma Problemi 16-06-2020 23:26 Faydalı Kilisenin Papazından 20 Makale Önerisi 14-06-2020 15:13 Zihin Jimnastiği: Polonya Türkiye Hattı 08-06-2020 20:58 Türk Kime Denir 27-05-2020 19:54 Bella'nın Kısa Donu 22-05-2020 21:02 Barnabas İncili: Bir Zırvanın Anatomisi 19-05-2020 20:21 Benim Seküler Milliyetçi Kardeşim… La Tahzen! Ve Düşmanım: Hele Bir Oku… 20-04-2020 20:23 20 Yaş İhtiyarları ve 30 Yaş Gençleri 16-04-2020 19:08 Sinanoğlu: Eternal Sunshine of the Spotless Türkçe 14-04-2020 18:33 Salgın ve Ekonomi: Kara Vebadan Sonra 12-04-2020 20:15 Türkçülüğün Farzı: Zengin Olmak 02-04-2020 21:26 Turan Hayal midir? 26-03-2020 15:25 Rus Gribinden Çin Virüsüne: Salgınlar ve Toplum 23-03-2020 14:28 Seküler Milliyetçilik: Bizimkisi Bir Aşk Hikayesi 19-03-2020 19:59 Korona Salgını ve Milliyetçilik 17-03-2020 20:55 Siyaset ve Ahlak: Mülahazalar, Gözlemler ve Beddua 11-03-2020 20:17 Türkçü Feminizm: Başörtüsü Tartışmaları ve Birtakım Öneriler 02-03-2020 20:19 Şehitlerin Ardından Gülenlere Dair Küfür İçermeyen Bir Yazı 01-03-2020 18:17 Vahşi Doğu’nun Kovboyu: Kadir Şeker 12-02-2020 19:58 Sosyal Medyanın Korona Virüsü: İlginç Bilgi 09-02-2020 20:00 Türk Milliyetçiliğinin Ekonomi Politiği – Çare Kapitalizm 02-02-2020 15:53 Devlet Fetişi ve Deprem 26-01-2020 20:02 Gidecekler… Ya Sonra? 21-01-2020 20:39 Din mi Kültürü Etkiler, Kültür mü Dini Etkiler? 16-01-2020 14:43 İki Parti Kıskacında Milliyetçiliğin Geleceği 15-01-2020 19:58 Bozkır Hikayeleri: Türk Çocuğuna Bir Hediye 13-01-2020 14:24 Erkeklerin Aşk Acısı ve Bir Kadın Olarak Milliyetçilik 10-01-2020 18:00 Türk Ocağı’nda İncir Ağacı 03-01-2020 22:52 Yerli Otomobilin Gözleri 28-12-2019 19:57 Kutsal Kitabın Stratejisi – Tapınakçı Altınları 26-12-2019 15:09 Mansur Başkana Bir Ankaralı Mektubu 23-12-2019 14:27 Bizden Neden Bir Halt Olmaz 18-12-2019 20:14 Samimiyetinizi Seveyim 17-12-2019 19:59 Britanya Seçimleri: Yeni Sağ-Sol Savaşı 13-12-2019 23:54 İntihar Ediyorum – Lütfen Bu Yazıyı Okuyun 09-12-2019 18:30 Ali Babacan Ne Dedi 26-11-2019 23:32 Dinin Adamından Uzak Dur 25-11-2019 17:59 Milliyetçileri Silahlandırmak 18-11-2019 18:23 10 Kasım'da Dikilmek 11-11-2019 15:55 Medeniyet Fay Hattına Kurulur 04-11-2019 17:59 İmamoğlu ve Yavaş: İki Başkana Dair Bir Analiz 27-10-2019 17:58 İmkansız Muhafazakarlık ve Muhalefet 10-10-2019 15:04 Gönülleri Birleşenlere Bir Davet 10-10-2019 14:56
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA