M. Bahadırhan Dinçaslan
Giriş Tarihi : 16-08-2021 14:24
Güncelleme : 16-08-2021 14:46

Afgan Anayasası Nasıl İflas Etti?

Afganistan’da sakallı yamyamların başlattığı son ataktan sonra bir anda bölge uzmanı kesilenler bol keseden savuradursunlar, şöyle böyle bölgeye dair izlenim edinmemi sağlamaktan başka bir işe yaramayan mevcut birikimimle derinlemesine yorum yapmaktan kaçındım. Ortada, evet, Afganistan uzmanı olmadan yorum yapabileceğimiz meseleler var: Çin’in Taliban’la yakınlaşması gibi. Yahut, olanca masrafına ve yatırımına rağmen ABD’nin başarısız olması gibi. Hepsinden önemlisi, Afganistan anayasasının iflas etmesi gibi.

Oturdum Afganistan anayasasını okudum. Allah’ın adıyla ve dualarla başlıyor. “Halklar” ifadesi geçiyor. Tek tek ülkede yaşayan bütün azınlıklar sayılıyor, çoğunlukta oldukları bölgelerde dillerinin üçüncü resmi dil kabul edileceği söyleniyor. Hatta Afgan Milli Marşı’nın “ülkede yaşayan bütün kabilelerden bahsetmesi” gerektiği kaydediliyor. 

Şu halde Afganistan neden iflas etti? Azar Gat’tan çevirelim:

"Kültürel özellikleri paylaşıyor olmak her zaman bir millet olmayı garantilemez. Farklı tarihi gelenekler yahut coğrafi şartlar benzer toplumları farklı millet kimlikleri altında toplayabilir. Her halükarda, sık dikkat çekilen istisnalar sürekli karşımıza çıkan hakikatleri gölgede bırakmamalı: Milletlerin kahir ekseriyetinde güçlü ortak kültür bağları vardır ve zamanla bu bağlar milletin geniş bir aile gibi algılanmasını sağlar, akrabalık hissi ilk anda var olmasaydı bile. Öte yandan, bu birleştirici bağlar yoksa ya da devlet bunları yaratmakta başarısız olursa, ülkeler birliklerini temin ve milli bir toplum inşasında epey zorlanırlar. Demokrasi, insan hakları, etnik çeşitliliğe saygı gibi kavramların hepsi kendi zatında önemli meselelerdir; bunlar milli memnuniyetsizliği ve çözülmeyi engelleyebilirler, ancak bunları tetikleyebilirler de. Fakat günün sonunda bir devletin millet ve vatandaşlık anlayışı ister bir toprağa ve onun kültürüne, ister bir şecereye ve onun kültürüne bina edilmiş olsun, yalnızca ya da büyük oranda anayasaya ve devlete siyasi olarak bağlı olma fikri üzerine kurulmuş hiçbir millet yoktur.

Aynı ülkede, aynı bayrak altında, aynı kimlik kartı ve pasaportla yaşayan insanların bu denli çözülmüş olması ilginç değil mi? Üstelik ABD milyarlarca dolar harcadı ve Afgan ordusunu hem eğitti, hem ekipman açısından Taliban’a nazaran kat kat üstün olmasını sağladı. Buna rağmen koskoca ordu dahi çözüldü. Taliban’ın karşısında duramadı. Cevabı, sanki, Azar Gat’ın yukarıdaki satırlarında gizli.

Şu sıralar kaçak göçmenlerle ilgili “kalıp savaşsalardı” ifadesini çok duyuyorum. Kaçak göçmenlerin tamamının ülke dışına gönderilmesinin hayati olduğunu düşünüyorum, geciktiğimiz her bir dakikanın sorumlularının ömür boyu siyasetten men edilmesi gerektiğini de. Ancak “kalıp savaşsalardı” ifadesi yanlış, zira kalıp savaşmaları için bir “neden” yok. 

O nedeni ancak ve ancak millet olma hali sağlar. Ancak ortak değerleriniz, bir “hikaye”niz ve geleceğe dair ümidiniz varsa kalıp savaşırsınız. Evet, bireysel olarak ölme ihtimalinizi artırırsınız, ancak hayatta kalırsanız, yahut “akrabalarınız” (kin-culture) hayatta kalırsa bu sayede güzel bir gelecek mümkündür. Bu fedakarlığı ancak kendinizi yalnız hissetmiyorsanız, büyük bir anlatının, bir ortak hikayenin parçası hissediyorsanız yapabilirsiniz. Bu bakımdan sizden önce bunu yapanların hikayelerinin anlatılması, heykellerinin dikilmesi, ölüm yıldönümlerinde onlara saygı duruşunda bulunulması da önemlidir; bu sayede ilham alırsınız, moral bulursunuz. 

Komşusunu aşiretinin yahut mezhebinin farkından ötürü büsbütün yabancı gören, küçük etnik yahut getto kimliklerine hapsedilmiş şekilde, “ağalık” rejimiyle yaşayan yığınlar bunu nasıl yapabilir? Birey bile olamamış, küçük çetesinin yahut cemaatinin anonimleştirici istibdadında yaşayan ve hayatı renksiz bir itaatten ibaret olanlar bunu nasıl yapabilir? Suriye’de, Afganistan’da insanların “kalıp savaşmak” için bir nedenleri yoktur; ne ortak değerleri vardır, ne aidiyet duydukları ortak bir kimlik. Ne büyük bir hikayenin parçasıdırlar ne geleceğe dair ümit aşılayan kahramanları, ikonları vardır. Bu yüzden “kalıp savaşsalardı” yanlış bir bakış açısı: Kalıp savaşmaları bir anlam ifade etmediği için kaçak göçmen oldular. Yapılması gereken bundan ders çıkarmak (yani, Atatürk Aleyhisselam gibi büyüklerimizin kıymetini tekrar idrak etmek) ve Türkiye de böylesine çözülmesin, tuhaf demografik operasyonlarla bir multi-kulti çorbasına dönüşüp “anlam”ını yitirmesin diye kaçak göçmen karşıtı olmak.

Bir yandan bakınca, ülkeye vaktiyle hakim olan ılımlı İslamcı- multi-kultici ittifakının çözüm önerilerinin de saçmalığı ortaya çıkıyor. Etnisiteleri tek tek saymak, anayasada adlarını geçirmek, dillerine resmi dil statüsü vermek, demek, sorunu çözmüyor: Yarım yamalak anayasalarının kusurlu da olsa öngördüğü asgari insani standartları dahi bir olarak karşılayamadılar. İnanmış ve bilenmiş bir avuç yamyam karşısında direnemediler. Hiçbir şey “güzel” olmadı; hatta ülkeyi çözülmeye götüren kimlik ayrılıkları daha da netleşti. Falanca etnisitenin temsilci kotası onlarda da vardı, bu farklı etnisiteleri ortak tehdide karşı birlik olmaya sevk etmedi. Yahut devletin dinini İslam olarak ilan eden, dualı, ayetli, hadisli bir anayasa, İslamcı terörizmi engellemedi. Hülasa, işte bu yüzden öleceğini bile bile uçağın iniş takımlarına yapışıp kaçmaya çalışanlar, ölme ihtimalini göze alarak kalıp savaşmıyorlar.

Engellemez de. Tarihte Sparta gibi, Sovyet Rusya gibi, Taliban gibi azgın ve gözü dönmüş bir anlatının geçici olarak birleştirdiği güruhlar hep oldu, olmaya devam edecek. Sparta vaktiyle Atina’yı yenmişti; ancak Perikles’in bireyin “ortak hikaye”ye dahlini ve Atina’nın savaşmasının arkasında yatan nedenle Sparta’nın nedensizliğini karşılaştırdığı nutuk miras kaldı. Sparta sonraları Perslerle ittifak yaptı, silindi gitti. Ancak Yunan kimliğini ve dünya mirasına yaptıkları katkıyı Perikles damarı üstlendi. Uzun vadede kazanan Perikles’in zihniyeti oldu. Dünyanın sürekli olarak tehditler içerdiğini, bireyin memnuniyetini sağlamanın yolunun da pespembe bir pasifizmden değil, yüksek değerler etrafında şuurlu bir şekilde birleşmekten geçtiğini dün Perikles söylüyordu, bugün Taliban’ın yarattığı manzara lisan-ı hal ile anlatıyor. 

Bu işin bir başka ciheti de, bir şekilde “doğru yol”u bulmuş toplumların, vaktiyle yanlış yollar seçtikleri için mevcut trajedilerine mahkum olan toplulukları “almaları” gerektiği fikrinin yanlışlığı. Diyelim ki Norveç Afganistan’a göre daha iyi bir yerse, bu Norveç’in tarihi dönemeçlerinde gerek kültürüyle, gerek tarihin akışını etkilemeyi başaran bireysel “kahramanları”yla doğru tercihleri yapmasındandır. Kaçak göçmenlerin yapacağı yegane tesir, bu “doğru tercihler”i mümkün kılan mekanizmayı bozmaktır. 

ABD, defalarca yanıldı ve defalarca aynını denedi. Irak’ta millet inşa edemedi, Afganistan’da millet inşa edemedi. Meselenin bu olduğunun farkına bile varmadı. Dün, Sovyet yayılmacılığına karşı kolay ve etkili diye dinciliği “endorse” ediyordu, bugün tuhaf kafalardan çıkan fikirleri ülkelerin anayasalarına sokarak sorunu çözebileceğini düşünüyor. Ortada hala ABD’nin “kastı”nı arayanların olmasına şaşıyorum, ortada kasıtlı ve çok derin bir ABD planı yok – ABD çuvalladı. Bu bu kadar basit, gizli ABD tapınıcılığıyla bu ülkeyi tanrısal görmenin alemi yok. Bu işin güzel tarafının, bir süper gücün hayal gücümüzün bile ötesindeki imkanlarıyla dahi “millet” olmadan en ufak sorunların dahi çözülemeyeceğinin ispatlanmasıdır.

Böyleyken böyle. Türkiye'de "Kemalistler herkesi Türk yapmadan evvel(!)" "İnşallah Moskof'u kırar / Türklüğünün zoruyunan" diye türkü söyleyen ozanlar vardı. Bu varsa, bütün bireysel gerekçelerin kaçmak üzerine olsa bile durur, savunursun. Bir anlam ve ümit vardır zira. Afganistan'da yok. Bizim her şeye rağmen ümitvar olabilmemizi, kalıp savaşabilmemizi sağlayan ululara hamd u senalar olsun.

 


M. Bahadırhan Dinçaslan

NELER SÖYLENDİ?
@
M. Bahadırhan Dinçaslan

M. Bahadırhan Dinçaslan

DİĞER YAZILARI Develi Video - AKP'nin En Kötü Taklidi 25-10-2021 11:45 TamgaTürk'ün Kısa Öyküsü 20-10-2021 11:25 Aydınlanma'nın Fosseptiği 10-10-2021 13:51 Alp Er Tunga'nın Mezarını Bulmak ya da Bulamamak 05-10-2021 12:12 Senin Fikrinin Ne Önemi Var Vasat Herif yahut Ajdar Problemi 30-09-2021 12:33 Post-AKP Dönemine Milliyetçiliği Hazırlamak - II 29-09-2021 11:25 Post-AKP Dönemine Milliyetçiliği Hazırlamak 26-09-2021 11:23 Türk Milliyetçiliğinin Sahipliği Kavgası: Hudutsuz Namussuzlar 05-09-2021 13:39 Bir Komplo Teorisi: LGBT Kampanyasının Ekonomisi 27-08-2021 11:58 Afgan Anayasası Nasıl İflas Etti? 16-08-2021 14:24 Taş Kesilmek: Bir Savruk Hasbıhal 09-08-2021 11:05 Türk Milliyetçiliğinin 7 Temel Meselesi 27-07-2021 12:04 Derin Devlet Meselesine Farklı Bir Bakış 16-07-2021 11:39 Şort Giydi Diye Ağlatılan Kız ve Davarlar 06-07-2021 13:27 Türk Aile Yapısı ve Anonimleştiren Cemaat 02-07-2021 14:31 Sokakta Köpek Olmaması Gerektiğini Bilallere Anlatmak 30-06-2021 19:13 Kutsallar ve Domuzlar: İslamcılığın Sekülerleşmesi 28-06-2021 11:29 Milli Şairimiz Kimdir? 21-06-2021 23:38 Sen Hiç Milliyetçiye Benzemiyorsun 09-06-2021 20:48 Yakın Dosta Kredi Çekmek: Yalnızlar Ülkesi Türkiye 07-06-2021 01:25 Batı’yı Aydınlatmak: Yeliz’in Dedesi ve Erbaş’ın Zırvaları 04-06-2021 12:23 Faydalı Kilisenin Papazından 7 Ölümsüz Oyun Önerisi 24-05-2021 14:37 Sorusuz Bir Toplum: Kadim Cevaplarla Yetinmek 23-05-2021 14:30 Muhaliflerin Ümidini Baltalamak – Bir Seküler Günah 11-05-2021 12:38 Neden Milliyetçiyiz – Bir Nutuk Taslağı 02-05-2021 16:10 Türk Usulü İslam Arayışına Dair Birkaç Not 29-04-2021 01:31 Faydalı Kilisenin Papazından Mitoloji Kitapları Seçkisi 20-04-2021 22:51 12 Nisan Şakası(!) ve Mizah Üzerine 12-04-2021 21:49 Türk Esirlerine Yardım Eden Bir Uygur'un Düşündürdükleri 04-04-2021 23:44 İbne LGBT Olunca 29-03-2021 16:53 Milliyetçi Siyasetin Geleceği: Özdağ ve Kuracağı Parti 21-03-2021 00:01 Büyük Adam Yaratamamak: Neden Bu Haldeyiz? 12-03-2021 15:32 Azgın Milliyetçilik: İnfial Yaratan Şiddet Olayları ve Milliyetçilik İlişkisi 07-03-2021 14:34 Eyam’dan Eyyamcılığa: Salgın Tedbirlerinin Bitmesi Gerekliliğine Dair 05-03-2021 12:43 Trrrummm Tiki Tak - Makinalaşmak: İnternet Çağının Hafızasız Yığınları 28-02-2021 19:39 Bir Kitap Nasıl Basılıyor? 19-02-2021 20:55 Şeriatçılar Ay'a Gidebilir mi? 15-02-2021 14:26 Samimi İslamcılar ve Yapmacık Muhalifler: Bir Eleştiri Yazısı 11-02-2021 14:12 Boğaziçi Olayları ve Makul Vatandaş: Ya-Ya Kamplarına Mecbur Muyuz? 08-02-2021 02:51 Bir Polis Yazısı 03-02-2021 22:49 Turan Hayal Midir - II 24-01-2021 23:53 Qanon: Bir Siber-Kültün Portresi 22-01-2021 01:39 Şimşirgil'in Cevabına Cevap 17-01-2021 15:39 Sosyal Medya: İnternetin Poposunun Rengi 10-01-2021 16:40 ABD'den Türkiye'ye İki Kamplı Siyaset 08-01-2021 11:37 Sümüklü Sıpalar ve Medya Sansürü 06-01-2021 16:33 Teröristsin Teröristim Terörist 05-01-2021 21:03 Nazım Dişe Dokunur mu IV: Şiir İnsanların Umrundayken 28-12-2020 10:37 Bayburt’un Acı Serencamı – Türk Kültüründe İçkinin Yeri ve Önemi 23-12-2020 21:23 Türk Milliyetçiliği Gözünden Mevlana 22-12-2020 11:10 Kuzgun - The Raven 20-12-2020 02:56 7 Güzel Ressam 13-12-2020 01:14 Türk Edebiyatı mı Türkçe Edebiyat mı? 10-12-2020 15:20 Türk Milliyetçileri Kime Oy Verecek? 09-12-2020 13:06 Nazım Dişe Dokunur mu III: Bohemya’dan Bürokrasiye 09-12-2020 00:47 Nazım Dişe Dokunur mu II: Alt-Kültürün İçyüzü 06-12-2020 18:55 Nazım Dişe Dokunur mu I: Şiir Nasıl Gözden Düştü? 05-12-2020 15:31 Mustafa Öztürk'le Dayanışma: Rafızi Olma Hürriyeti 03-12-2020 16:20 Etimoloji: Mihrap, Feriştah, Kalak, Gerekmek 27-11-2020 12:37 CHP’den Atsız Parkı yahut Alevilik Ali’yi Sevmekse Biz de Aleviyiz 19-11-2020 15:34 İyi Şiir Üzerine 17-11-2020 15:51 Batı'ya Ağıt 15-11-2020 23:01 Azerbaycan Sahada Kazandı – Masada Kaybetti – mi? 11-11-2020 13:42 Onlar Kalabalık, Biz Yükseğiz - II 09-11-2020 13:32 Karabağ'dan Turancılık Dersleri 08-11-2020 18:46 Onlar Kalabalık, Biz Yükseğiz - I 04-11-2020 21:17 Eşit Değiliz: Demokrasi ve Alt-İnsana Dair 02-11-2020 14:29 İfade Özgürlüğü: Karikatür Çizme Hürriyetine Dair 27-10-2020 15:08 Alt-İnsanın Müziği: Rap 23-10-2020 12:38 Türk Milliyetçilerini Bekleyen Kavga 18-10-2020 23:58 Anayasa Mahkemesi Tartışmasından Kadir Şeker’e: Devlet Kabadayılığı 14-10-2020 12:36 Etkili Hitabet Sözlüğü IV – Türkçenin Sırları 09-10-2020 11:53 Türk’ü Teoriye Hapsetmek 06-10-2020 13:55 Türk Milliyetçileri Neden Dağınık 29-09-2020 13:22 Etkili Hitabet Sözlüğü III – Etkileyici Metin Örnekleri 28-09-2020 12:39 Etkili Hitabet Sözlüğü II – Retoriğin Teorisi 24-09-2020 11:22 Etkili Hitabet Sözlüğü I – Retoriğin Sırları 22-09-2020 11:52 Mitolojiden Beslenmek: Arthur mu, Beyrek mi? 21-09-2020 10:52 Ne Gereği Var Gülüşü 17-09-2020 12:44 Dini Çıkarırsan Geriye Ne Kalır? 16-09-2020 10:35 Koydu, Koyduk, Koyarız: Koyunların Milliyetçiliği 15-09-2020 11:13 Elini Sallasan Elli Hassasiyet 14-09-2020 14:35 Türk Kaşarı: Halkımızın Bir Bölümünün Değerleri 07-09-2020 14:02 Köpekbalıklarının Türkiye'si 31-08-2020 13:05 Ölüm Orucu: Devletin Temelinde Bir Dinamit 30-08-2020 00:00 Dış Türklere Rağmen: Turancılığın Zırvaları(!) 27-08-2020 14:36 Türk Milliyetçisi Nasıl Bir Demokrasi İster? 23-08-2020 17:53 Örs, Çekiç, Kılıç: Rock ve Siyaset 17-08-2020 15:52 Hasbıhal XI: İngiliz-Amerikan Şiirlerinden Seçmeler 13-08-2020 23:11 Bedevinin Şerrinden Atatürk’e Sığınmak 04-08-2020 16:58 Hasbıhal X: Coleridge ve Kubilay 30-07-2020 00:40 Dosya: Gençler Dinden Neden/Nasıl Çıkıyor? 28-07-2020 18:17 AKP'yi Alkışlayarak Yıkmak 14-07-2020 14:47 Microtargeting: Kapıda Bekleyen Devrim 08-07-2020 15:54 Türk Milliyetçiliğinin Ekonomi-Politiği: İnsan Fıtratı ve Orta Sınıf 06-07-2020 15:58 Ziya Selçuk’a Kapalı Mektup 24-06-2020 22:26 Haydi Irkçılık Yapalım 21-06-2020 17:04 Muhalif Mevzilerde Canavarlaşma Problemi 16-06-2020 23:26 Faydalı Kilisenin Papazından 20 Makale Önerisi 14-06-2020 15:13 Zihin Jimnastiği: Polonya Türkiye Hattı 08-06-2020 20:58 Türk Kime Denir 27-05-2020 19:54 Bella'nın Kısa Donu 22-05-2020 21:02 Barnabas İncili: Bir Zırvanın Anatomisi 19-05-2020 20:21 Benim Seküler Milliyetçi Kardeşim… La Tahzen! Ve Düşmanım: Hele Bir Oku… 20-04-2020 20:23 20 Yaş İhtiyarları ve 30 Yaş Gençleri 16-04-2020 19:08 Sinanoğlu: Eternal Sunshine of the Spotless Türkçe 14-04-2020 18:33 Salgın ve Ekonomi: Kara Vebadan Sonra 12-04-2020 20:15 Türkçülüğün Farzı: Zengin Olmak 02-04-2020 21:26 Turan Hayal midir? 26-03-2020 15:25 Rus Gribinden Çin Virüsüne: Salgınlar ve Toplum 23-03-2020 14:28 Seküler Milliyetçilik: Bizimkisi Bir Aşk Hikayesi 19-03-2020 19:59 Korona Salgını ve Milliyetçilik 17-03-2020 20:55 Siyaset ve Ahlak: Mülahazalar, Gözlemler ve Beddua 11-03-2020 20:17 Türkçü Feminizm: Başörtüsü Tartışmaları ve Birtakım Öneriler 02-03-2020 20:19 Şehitlerin Ardından Gülenlere Dair Küfür İçermeyen Bir Yazı 01-03-2020 18:17 Vahşi Doğu’nun Kovboyu: Kadir Şeker 12-02-2020 19:58 Sosyal Medyanın Korona Virüsü: İlginç Bilgi 09-02-2020 20:00 Türk Milliyetçiliğinin Ekonomi Politiği – Çare Kapitalizm 02-02-2020 15:53 Devlet Fetişi ve Deprem 26-01-2020 20:02 Gidecekler… Ya Sonra? 21-01-2020 20:39 Din mi Kültürü Etkiler, Kültür mü Dini Etkiler? 16-01-2020 14:43 İki Parti Kıskacında Milliyetçiliğin Geleceği 15-01-2020 19:58 Bozkır Hikayeleri: Türk Çocuğuna Bir Hediye 13-01-2020 14:24 Erkeklerin Aşk Acısı ve Bir Kadın Olarak Milliyetçilik 10-01-2020 18:00 Türk Ocağı’nda İncir Ağacı 03-01-2020 22:52 Yerli Otomobilin Gözleri 28-12-2019 19:57 Kutsal Kitabın Stratejisi – Tapınakçı Altınları 26-12-2019 15:09 Mansur Başkana Bir Ankaralı Mektubu 23-12-2019 14:27 Bizden Neden Bir Halt Olmaz 18-12-2019 20:14 Samimiyetinizi Seveyim 17-12-2019 19:59 Britanya Seçimleri: Yeni Sağ-Sol Savaşı 13-12-2019 23:54 İntihar Ediyorum – Lütfen Bu Yazıyı Okuyun 09-12-2019 18:30 Ali Babacan Ne Dedi 26-11-2019 23:32 Dinin Adamından Uzak Dur 25-11-2019 17:59 Milliyetçileri Silahlandırmak 18-11-2019 18:23 10 Kasım'da Dikilmek 11-11-2019 15:55 Medeniyet Fay Hattına Kurulur 04-11-2019 17:59 İmamoğlu ve Yavaş: İki Başkana Dair Bir Analiz 27-10-2019 17:58 İmkansız Muhafazakarlık ve Muhalefet 10-10-2019 15:04 Gönülleri Birleşenlere Bir Davet 10-10-2019 14:56
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA